ACİL SAĞLIK HİZMETLERİ YÖNETMELİĞİ
Resmi Gazete
Tarih:11.05.2000; Sayı: 24046
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
Madde 1-
Bu Yönetmeliğin amacı; acil sağlık hizmetlerinin yurt sathında eşit,
ulaşılabilir, kaliteli, süratli ve verimli olarak yürütülmesini sağlamak
maksadıyla, sağlık hizmeti sunan ve sağlık hizmeti ile ilgili olan bütün
kurum ve kuruluşların uymakla mükellef oldukları esaslar ile bu kuruluşlar
arasında koordinasyonun temin edilmesine ve Bakanlık tarafından yürütülecek
olan acil sağlık hizmetlerinin sevk ve idaresine dair usul ve esasları
belirlemektir.
Kapsam
Madde 2-
Bu Yönetmelik, Milli Savunma Bakanlığı hariç olmak üzere acil sağlık
hizmeti sunan ve bu hizmetin sunulması ile ilgili olan bütün kamu kurum
ve kuruluşlarını, özel hukuk tüzel kişilerini gerçek kişileri ve bunlar
tarafından kurulan sağlık kurum ve kuruluşlarını ve bunların hizmetle ilgili
olan bütün faaliyetlerini kapsar.
Dayanak
Madde 3-
(Değ. RG.: 15ç3ç2007/26463) Bu Yönetmelik, 7/5/1987 tarihli ve 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanununun 3 üncü maddesinin (i) bendi ile 9 uncu maddesinin (c) bendine, 11/4/1928 tarihli ve 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanunun 3 üncü maddesinin 2 nci fıkrasına, 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ile 13/12/1983 tarihli ve 181 sayılı Sağlık Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 41 inci ve 43 üncü maddesi hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
Madde 4- (Değ. RG.: 15.3.2007/26463) Bu Yönetmelikte geçen deyimlerden;
a) Bakanlık:
Sağlık Bakanlığını,
b) Genel Müdürlük:
Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünü,
c) Müdürlük:
İl Sağlık Müdürlüğünü,
d) (Değ.:R.G.:24.3.2004/25412) Şube Müdürlüğü: Acil sağlık hizmetleri Şube Müdürlüğünü,
e) (Değ.:R.G.:24.3.2004/25412) Şube Müdürü: Acil sağlık hizmetleri şube müdürünü,
f) (Değ.:R.G.:24.3.2004/25412) Merkez: Acil sağlık çağrılarının karşılandığı ve ambulansların sevk ve idare edildiği komuta kontrol merkezini,
g) (Değ.:R.G.:24.3.2004/25412) İstasyon:
Acil çağrılara olay yerinde ve nakil sırasında sağlık hizmeti vermek üzere ambulans ve ekiplerin bulunduğu birimleri,
h) Acil Servis:
Sağlık hizmeti sunan kamu kurum ve kuruluşları ile özel hukuk tüzel kişileri
ve gerçek kişiler tarafından kurulmuş yataklı tedavi kuruluşları bünyesinde
yer alan acil servisleri,
i) (Değ.:R.G.:24.3.2004/25412) Acil Sağlık
Hizmetleri: Acil hastalık ve yaralanma hallerinde, konusunda özel eğitim almış ekipler tarafından, tıbbi araç ve gereç desteği ile olay yerinde, nakil sırasında, sağlık kurum ve kuruluşlarında sunulan tüm sağlık hizmetlerini,
j) Acil Yardım:
Acil sağlık hizmetleri konusunda özel eğitim görmüş ekipler tarafından,
tıbbi araç ve gereç desteği ile olay yerinde ve hastaneye nakil sırasında
verilen hizmetlerin bütününü,
k) (Değ.:R.G.:24.3.2004/25412) İlk Yardım:
Herhangi bir kaza yada yaşamı tehlikeye düşüren bir durumda sağlık görevlilerinin tıbbi yardımı sağlanıncaya kadar hayatın kurtarılması yada durumun daha kötüye gitmesini önleyebilmek amacıyla olay yerinde, tıbbi araç gereç aranmaksızın mevcut araç ve gereçlerle yapılan ilaçsız uygulamaları,
l) Acil Tedavi:
Hastaneler ile diğer sağlık kurum ve kuruluşlarında acil tıbbi tedaviye
ihtiyacı olanlara sunulan hizmetlerin bütününü,
m) Olağandışı
Durum: Aniden oluşan ve büyük zararlara yol açan doğal afetler ile teknolojik
afetlerin ve büyük çapta gerçekleşen kitlesel kazaların bütününü,
n) (Değ.:R.G.:24.3.2004/25412) Ekip: : Hastaya veya yaralıya gerekli tıbbi müdahalede bulunmak, olay yerinde gerekli tedbirleri almak üzere görevlendirilen; acil sağlık hizmetleri konusunda eğitim almış sağlık personeli ile şoförü,
o) Hasta: Acil sağlık hizmetine ihtiyacı olan kişiyi,
p) (Yeni:R.G.:24.3.2004/25412) Bölge Merkezi: Acil sağlık hizmetlerinin ülke genelinde eşgüdüm içerisinde ve aynı standartlarda sunulması amacıyla çalışma yapmak üzere kurulan Acil Sağlık Hizmetleri Bölge Eğitim Araştırma ve Uygulama Merkezini,
r) (Yeni:R.G.:24.3.2004/25412) İl Ambulans Servisi: İldeki tüm ambulans hizmetlerini koordine eden, Bakanlık ve kendisine bağlı diğer ambulanslarla hizmeti sunan başhekimlik, merkez ve istasyonlardan oluşan kuruluşu,
s) (Yeni:R.G.:24.3.2004/25412) Başhekimlik: İl ambulans servisi başhekimliğini,
t) (Yeni:R.G.:24.3.2004/25412) Başhekim: İl ambulans servisi başhekimini,
u) (Yeni:R.G.:24.3.2004/25412) Danışma Kurulu: Acil sağlık hizmetleri ile ilgili çalışmalarda bulunmak üzere Bakanlıkça kurulan Acil Sağlık Hizmetleri Danışma Kurulunu,
v) (Yeni:R.G.:24.3.2004/25412) ASKOM: İl genelinde acil sağlık hizmeti ile ilgili kurum ve kuruluşlar arasındaki koordinasyon ve işbirliğini sağlamak üzere kurulan İl Acil Sağlık Hizmetleri Koordinasyon Komisyonunu,
y) (Yeni:R.G.:24.3.2004/25412) Triaj: Çok sayıda hasta ve yaralının bulunduğu durumlarda, bunlardan öncelikli tedavi ve nakil edilmesi gerekenlerin tespiti amacıyla, olay yerinde ve bunların ulaştırıldığı her sağlık kuruluşunda yapılan hızlı seçme ve kodlama işlemini.
z) Ambulans ve acil bakım teknikeri (AABT): Üniversitelerin Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu’ndaki 2 yıllık ambulans ve acil bakım teknikerliği programlarından mezun olmuş kişileri,
aa) Acil tıp teknisyeni (ATT): Sağlık meslek liselerinin acil tıp teknisyenliği bölümlerinden mezun olmuş kişileri,
bb) Tıbbi danışman: Komuta kontrol merkezinde çalışan acil hekimliği sertifika programını tamamlamış hekim veya merkez tarafından yönlendirilen ilgili branştaki uzman hekimi,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Acil Sağlık Hizmetlerinin Teşkili, Sevk ve İdaresi
Acil Sağlık
Hizmetleri
Madde 5-
Acil sağlık hizmetlerinin ülke genelinde sunulabilmesi için, kesintisiz
olarak, bir ekip anlayışı içinde yürütülmesi ve kısa zamanda ulaşılabilir
olması esastır. Acil sağlık hizmetlerinin bu esaslara göre Bakanlığın koordinasyonunda
kamu veya özel bütün kurum ve kuruluşların iştiraki ile tek merkezden yönetilmesini
sağlamak maksadıyla, hizmetin yürütülmesi için acil sağlık hizmetleri teşkil
olunmuştur.
(Yeni fıkra:R.G.:24.3.2004/25412) Bu hizmetlerin yürütülmesi amacıyla Bakanlıkça aşağıda görevleri ve üyeleri belirtilen Acil Sağlık Hizmetleri Danışma Kurulu, Acil Sağlık Hizmetleri Bölge Eğitim Araştırma ve Uygulama Merkezi ve müdürlüklerce İl Acil Sağlık Hizmetleri Koordinasyon Komisyonu (ASKOM) teşkil edilir.
(Değ. RG.: 15.3.2007/26463) a) Acil Sağlık Hizmetleri Danışma Kurulu: Acil sağlık hizmetlerinin uygulanmasına yönelik tavsiye kararları almak, yapılacak mevzuat çalışmaları, acil sağlık hizmetleri ile ilgili sağlık kuruluşlarında çalışanların eğitim ve uygulama programlarının belirlenmesi, ilkyardım eğitimi, sertifika denkliği ile ilkyardım müfredat programı ve uygulamalarla ilgili görüşlerine başvurmak amacıyla, Genel Müdür veya görevlendireceği acil sağlık hizmetlerinden sorumlu genel müdür yardımcısının başkanlığında, konu ile ilgili sağlık yöneticileri, üniversiteler ile ilgili sivil toplum kuruluşları temsilcilerinden Bakanlıkça oluşturulur.
b) Acil Sağlık Hizmetleri Bölge Eğitim Araştırma ve Uygulama Merkezi: Acil sağlık hizmetleri konusunda araştırma ve hizmete özel eğitimleri kendisine bağlı illerin desteği ile, ulusal ve uluslararası kuruluşlar ile iletişim halinde planlayan, bilimsel araştırmalar yapan, sertifikalı eğitim programları düzenleyen, eğitim materyalleri, yazılı ve görsel dokümanlar hazırlayan, afetler ve olağandışı durumlarda bağlı iller ile koordinasyonu sağlayan, planlamalar yapan, hizmete uygun bina ve arazilerde kurulmuş Bakanlığa bağlı merkezlerdir. Bu merkezler ihtiyaca göre acil sağlık hizmetleri bölge koordinasyon illerinde kurulur.
c) İl Acil Sağlık Hizmetleri Koordinasyon Komisyonu (ASKOM): İl genelindeki hastanelerin acil servisleri ile il ambulans servisi arasındaki koordinasyon ve hizmet standartlarını belirlemek üzere müdürlüğün teklifi valiliğin onayı ile kurulur. İl sağlık müdürü veya görevlendireceği acil sağlık hizmetlerinden sorumlu il sağlık müdür yardımcısının başkanlığında acil sağlık hizmetleri şube müdürü, yataklı tedavi hizmetleri şube müdürü, il ambulans servisi başhekimi, resmi ve özel hastanelerin acil servis sorumluları ile meslek odası ve ilgili sivil toplum kuruluşları temsilcilerinden teşkil edilir.
Hizmetin
Sevk ve İdaresi
Madde 6- (Madde Değ.:R.G.:24.3.2004/25412) Genel Müdürlük, ülke düzeyinde acil sağlık hizmetlerinin yönetiminden sorumludur.
İllerde acil sağlık hizmetleri, şube müdürlüğü tarafından denetlenir ve koordine edilir, il ambulans servisinin sevk ve idaresi başhekimlik tarafından yürütülür.
Olağandışı durumlarda, lüzumu halinde bütün kamu kurum ve kuruluşlarına, özel hukuk tüzel kişilerine ve gerçek kişilere ait ambulans ve ekiplerin sevk ve idaresi başhekimlik tarafından yapılır.
Olağandışı durumlarda, başlangıçta olay yeri yönetimini merkez yapar, olay yerine ilk ulaşan ambulans ekibinin görevli hekimi olay yerindeki tüm sağlık ekiplerinin yönetimini olay yerine yönetici gelene kadar üstlenir ve triajın yapılmasını sağlar.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Acil Sağlık Hizmet ve Destek Birimleri
Acil Sağlık
Hizmeti Birimleri
Madde 7-
Acil sağlık hizmeti birimleri; temel hizmet ve destek hizmet birimlerinden
oluşur.
İllerde faaliyet
gösteren bütün acil sağlık hizmet birimleri ve hizmetle ilgili diğer birimler
sundukları hizmet açısından Müdürlüğe karşı sorumludur.
Temel Hizmet
Birimleri
Madde 8- (Madde Değ.:R.G.:24.3.2004/25412) Acil sağlık hizmetlerinde yer alan temel hizmet birimleri şunlardır:
a) Acil Sağlık Hizmetleri Şube Müdürlüğü: Müdürlük adına acil sağlık hizmetleri ile ilgili çalışmaları koordine eden, planlayan, ildeki tüm ambulansların ruhsatlandırma ve denetimini yapan, hastane acil servislerini koordine eden ve denetleyen, il düzeyindeki ilkyardım eğitimlerinin verilmesini organize eden ve bununla ilgili ilkyardım eğitim merkezlerinin ruhsatlandırılması ve denetimini yapan, il sağlık afet planlarının hazırlanması ve uygulanmasının koordinasyonunu sağlayan, acil sağlık hizmetleri ile ilgili tüm verileri toplayan ve değerlendiren birimdir.
b) İl Ambulans Servisi Başhekimliği: Ambulans hizmetlerinin il düzeyinde organizasyonunu, yönlendirilmesini, uygulanmasını ve değerlendirilmesini, hizmete katılan kurum ve kuruluşlar arasında işbirliğini sağlayan, merkez ve istasyonlarda görev yapan personelin hizmet içi eğitimleri ile sevk ve idaresini yapan, merkez ve istasyonlarda kullanılan tüm araç ve gereçlerin temin, kayıt, bakım ve onarımlarını sağlayan, hizmetle ilgili tüm kayıt ve istatistikleri tutan, merkezin de içinde olduğu, kendisine ait binası ve personeli olan birimdir.
(Değ. RG.: 15.3.2007/26463) c) Hastane acil servisleri: İkinci ve üçüncü basamak resmi ve özel sağlık kurum ve kuruluşları bünyesinde acil sağlık hizmeti verilen birimlerdir. Bu servis ve birimler kendilerine doğrudan başvuran veya il ambulans servisi başhekimliğine bağlı ekipler tarafından getirilen acil hasta ve yaralılara acil tıbbi müdahale yapmak, verilen hizmet ile ilgili kayıt tutmak ve gerektiğinde doğrudan veya bağlı oldukları kurum ve kuruluşları aracılığı ile Merkeze geri bildirim yapmak zorundadır.
Başhekimlik, Merkez ve Görevleri
Madde 9- (Değ. RG.: 15.3.2007/26463) Başhekimlik, Merkez ve istasyonlar ile ambulans servisinin tüm birimlerini ve personelini sevk ve idare eder. Başhekimlik hizmetin sürekliliği ve geliştirilmesi için gerekli personel, bina, araç ve malzemenin sağlanması amacıyla mali kaynak temini ve kullanılması için gerekli planlama ve organizasyonu yapar. Başhekimlik bünyesinde, ilin coğrafi özelliklerine, nüfusa ve ihtiyaca göre yeterli sayıda kara, hava ve deniz ambulansları ile acil sağlık araçları ve hizmet araçları bulundurulur.
Merkez, başhekimliğe bağlı olarak çalışır. Merkezler, ilin nüfusu, acil sağlık çağrı sayıları, istasyon sayıları ve ilin özelliklerine göre yeterli sayıdaki personel, teknik donanım ve yazılım alt yapısı ile birlikte uygun fiziki yapılarda kurulur. Merkezlerin başta depremler olmak üzere her türlü afete dayanıklı müstakil yapılarda kurulması ve hizmete uygun teknolojik bir alt yapıya sahip olması esastır. Gerektiğinde aynı coğrafi bölgede hizmet veren merkezler arasında teknik donanım ve iletişim alt yapısı ortak veya entegre kullanılarak hizmetin verimliliği ve kalitesi artırılabilir, iller arası hasta sevkleri, olağan dışı durumlar ile afetlerde bölgesel koordinasyon ve yönetim sağlanabilir.
Merkezler aşağıdaki görevleri yapar:
a) Merkeze ulaşan acil sağlık çağrılarını değerlendirmek, çağrılara göre verilmesi gereken hizmeti belirleyerek yeterli sayıda ekibi olay yerine yönlendirmek, hizmet ile ilgili her türlü veriyi kayıt altına almak, saklamak ve değerlendirmek.
b) İl düzeyindeki kendisine bağlı istasyonların acil yardım, hasta nakil, özel donanımlı ambulanslar, hava ve deniz ambulansları, acil sağlık araçları ile hizmet araçlarının sevk ve idaresini yapmak.
c) Hastaneler arasındaki koordinasyonu sağlayarak hasta sevk sisteminin düzenli olarak işlemesini sağlamak, başta yoğun bakım yatakları olmak üzere kritik yatak ve birimler ile personelin takibini yapmak.
ç) Hizmetin verilmesi sırasında, hizmete katılan kurum ve kuruluşlar arasında işbirliği ve koordinasyonu sağlamak.
d) Olağandışı durumlar ve afetlerde diğer kurumlarla işbirliği içerisinde olay yerine yeterince ambulans ve acil sağlık aracını görevlendirmek, hastane koordinasyonunu sağlamak, gerektiğinde ildeki tüm ambulansları ve özel ambulans servislerini sevk ve idare etmek.
e) Başhekimlikçe verilen diğer görevleri yapmak.
İstasyonlar
Madde 10- (Madde Değ.:R.G.:24.3.2004/25412) İstasyonlar; acil sağlık hizmeti sunmak ve tıbbi müdahalede bulunmak amacıyla, bu Yönetmeliğin 11 inci maddesinde belirtilen kriterler dikkate alınarak yapılan incelemeler sonucunda müdürlüğün teklifi ve valiliğin onayı ile kurulan birimlerdir. Ancak lüzumu halinde il sınırları dışında da valiliklerin teklifi ve Bakanlığın onayı ile istasyon açılabilir.
(Değ. RG.: 15.3.2007/26463) İstasyonlar verdikleri hizmete göre üç tipte kurulabilir. Bunlar;
a) A Tipi İstasyon: 24 saat kesintisiz sadece ambulans hizmeti verilen, ihtiyaca göre birden fazla ekip ve ambulans bulundurulan, idari ve özlük hakları bakımından başhekimliğe bağlı ve kadrolu personeli olan istasyonlardır. (A) tipi istasyonların açılış ve kapanış işlemleri Bakanlığın onayı ile gerçekleştirilir. Bu istasyonlar;
1) Ekip içerisinde hekim bulunanlar (A1) tipi istasyon,
2) Ekip içerisinde hekim bulunmayanlar ise (A2) tipi istasyon olarak adlandırılır.
b) B Tipi İstasyon: Birinci, ikinci ve üçüncü basamak resmi sağlık kurum ve kuruluşları ile entegre olarak kesintisiz ambulans ve acil servis hizmeti verilen, kadrosu ve özlük hakları bakımından bünyesinde bulunduğu kuruma, ambulans hizmeti bakımından merkeze bağlı olan, ekip içerisinde hekim bulunan istasyonlardır. Bu istasyonlar;
1) Hastane acil servisi ile entegre olanlar (B1) tipi istasyon,
2) Birinci basamak sağlık kuruluşları ile entegre olanlar ise (B2) tipi istasyon olarak adlandırılır.
c) C Tipi İstasyon: İhtiyaca göre günün belirlenen saatlerinde sadece ambulans hizmeti verilen, idari ve özlük hakları bakımından başhekimliğe bağlı acil sağlık istasyonlarıdır.
İstasyon
Yerlerinin Belirlenme Kriterleri
Madde 11- (Madde Değ.:R.G.:24.3.2004/25412) İstasyon yerlerinin belirlenmesinde aşağıdaki kriterler dikkate alınır;
a) Hizmet sunulması planlanan hedef nüfusun azami elli bin kişi olması,
b) Ulaşım imkanlarının güçlüğü,
c) Acil yardım gerektiren olayların sıklığı,
d) Trafik ve iş kazaları sayısı ve benzeri olayların sıklığı,
kriter olarak kullanılır.
İstasyonun
Görevleri
Madde 12-
İstasyonun görevleri şunlardır:
a) Merkezin
yaptığı yönlendirmelere göre vermesi gereken hizmeti, Bakanlıkça belirlenen
usul ve esaslara uygun olarak yerine getirmek,
b) İstasyona
doğrudan yapılan çağrıları Merkezin değerlendirmesine sunarak, verilecek
talimata göre davranmak,
c) Hizmet ile
ilgili kayıtları tutmak,
d) Hizmet için
gerekli bütün araç, gereç ve taşıtları kullanıma hazır bulundurmak ve gerekli
bakım, onarım ihtiyacını anında Merkeze bildirmek,
e) Merkezin
verdiği diğer görevleri yerine getirmek.
Destek Hizmet
Birimleri
Madde 13-
Destek hizmet birimleri şunlardır:
a) Birinci
basamak sağlık kuruluşları,
b) (Yürürlükten kaldırıldı: R.G.:24.3.2004/25412)
c) Yataklı
tedavi kurumları,
d) Sağlık hizmetleri
ile ilgili hizmet veren kamu kurum ve kuruluşları,
e) Acil sağlık
hizmetleri ile ilgili hizmet sunan özel kuruluşlar ve şahıslar.
Birinci Basamak
Sağlık Kuruluşları
Madde 14-
Acil sağlık hizmeti, temel hizmet birimleri arasında sayılmayan ve
hizmet içerisinde bir görev üstlenmemiş, ancak, ilk ve acil yardıma ihtiyacı
olanların müracaat edebilecekleri, kamuya veya özel sektöre ait sağlık
kuruluşları ve bu kuruluşların hizmete destek sağlamak amacıyla yerine
getirmekle mükellef oldukları
görevler şunlardır:
a) Sağlık evleri:
İlk yardım yapmakla, ilk yardım yapılmasını organize etmekle, ilk ve acil
yardım konularında halkın bilinçlendirilmesine yardımcı olmakla,
b) Sağlık ocakları
ve Bakanlığa bağlı diğer birinci basamak sağlık kuruluşları: Her türlü
acil sağlık hizmetini, bulundurdukları ekipmanlar ölçüsünde vermekle,
c) Diğer kamu
kurum ve kuruluşlarına ait birinci basamak hizmet veren sağlık kuruluşları:
Acil sağlık hizmetine ihtiyacı bulunan bütün hastaların kuruma başvurusu
halinde, başka hiçbir şart aramaksızın gereken acil müdahale ile tıbbi
yardımı vermekle ve Merkeze gerekli bildirimi yapmakla,
d) Muayenehane,
özel poliklinikler ve özel hastaneler: Fertler arasında sosyal statü ve
görevleri bakımından ayırım yapmaksızın, imkanları ölçüsünde gereken acil
tıbbi müdahalede bulunmakla ve Merkeze gerekli bildirimi yapmakla,
mükelleftir.
Yataklı Tedavi
Kuruluşları Bünyesinde Yer Alan Acil Servisler
Madde 15-
Genel ve katma bütçeli dairelere, il özel idarelerine, belediyelere, kamu
iktisadi teşebbüslerine ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait yataklı
tedavi kurumları ile özel hukuk tüzel kişilerine ve gerçek kişilere ait
yataklı tedavi kurumları 24 saat kesintisiz olarak acil sağlık hizmeti
verirler.
Bu kurum ve
kuruluşlar bünyesinde bulunan acil servislerde, acil hasta ve yaralılar
karşılanarak, ilk tıbbi müdahale ve tıbbi bakım yapılır. Hasta veya yaralılar
için yönlendirme Merkezin bilgisi dahilinde yapılır.
Birinci fıkrada
sayılan özel ve kamuya ait bütün hastanelerin acil birimleri, bütün acil
başvurularını ayırım yapmaksızın kabul ederler. Başvuran her hasta için
acil tıbbi değerlendirme, müdahale ve gerektiğinde stabilizasyon sağlanır.
Acil sağlık
hizmeti, hizmete ihtiyaç duyulan andan itibaren, kesin tedavi süresince
kadar hiçbir kesinti olmadan verilir. Acil servisler, hastaya hastane öncesi
bakım sağlayan ambulans hizmetlerini destekler ve gerekirse tıbbi yönlendirme
sağlar.
İlk tıbbi müdahale
yapıldıktan sonra ileri tıbbi bakım ve tedavi konusunda yetersizlik söz
konusu ise, sevki uygun görülen hastane ile koordinasyon sağlanarak verilen
tıbbi bakımın tamamı ilgili birim sorumlusu tarafından yazılı olarak belgelendirilir.
Bu belge nakil yapılacak kuruma hasta ile birlikte gönderilir.
Nakil ancak,
stabilizasyon sağlandıktan sonra veya hayati tehlike veya sakatlık tehlikesi
taşıyan hastaların uygun bakımlarının, stabilizasyonlarının ve tedavilerinin
mevcut tıbbi-teknik imkanlar ile gerçekleştirilemeyeceğinin tespit edilmesi
halinde yapılır.
Acil servislerde
kaliteli ve itinalı hizmet sunumunun sağlanması için;
a) Bu birimler
fiziki altyapı, insan gücü, tıbbi cihaz, donanım, lüzumlu ilaç, serum,
sarf malzemesi ve ambulans hizmetleri yönünden hiçbir aksaklığa meydan
verilmeyecek ve hizmetin 24 saat kesintisiz sunulmasını sağlayacak şekilde
yapılandırılır. Hastane acil servisi için organizasyon planı yazılı olarak
hazırlanır ve acil servisin faaliyetleri bu yazılı plan çerçevesinde yürütülür.
b) Hizmetler; uzman
tabip sorumluluğunda, acil sağlık hizmetleri konusunda eğitim görmüş, tecrübeli
ve yeter sayıda tabibin, hemşirenin ve diğer personelin de katılımı ile
bir bütün olarak yürütülecek şekilde organize edilir. Bütün görevlilerin
acil servis birimindeki görev, yetki ve sorumlulukları yazılı olarak hazırlanır
ve acil serviste görülebilecek bir yere asılır.
c) Bu birimlerde
görevlendirilecek personel; hizmetin hedefleri, çalışma standartları, görevleri,
yetkileri ve sorumlulukları konusunda hizmet öncesi resmi bir eğitim programına
alınır, hizmet sırasında sürekli izlenir ve sonuçlar periyodik olarak değerlendirilir.
d) (Değ.:R.G.:24.3.2004/25412) Bu birimler fiziki konum itibarıyla araç giriş ve çıkışına elverişli ayrı girişi olan, ambulans park alanı, triaj alanı, hasta yakını bekleme salonu, ayaktan tedavi, gözlem, küçük müdahale, canlandırma üniteleri ile malzeme, haberleşme, güvenlik ve personel odalarından teşkil edilir. Bu birimler zemin katta ve bağımsız görüntü vermekle birlikte hastane dahilinde bulunan tanı, tetkik ve tedavi ünitelerine kolay ulaşılabilir, yönlendirme, tanıtma ve halkla ilişkiler bakımından yeterli ve uygun fiziki nitelikleri haiz olmalıdır.
e) Acil servislerde
bulunan bütün araç-gereç ve tıbbi donanım, daima kullanıma hazır halde
bulundurulur.
f) Başvurudan
işlemlerin tamamlanmasına kadar, acil vaka ile ilgili bütün veri kayıt
ve arşiv sistemi kurularak ilgili mevzuatta öngörülen süre ve usulde saklanır.
Adli vakalara ilişkin işlem ve bildirimler mevzuata uygun olarak yapılır.
Acil servislerin
malzeme, personel, hizmet kıstasları, fiziki şartları ve diğer hususlar
Bakanlıkça belirlenir.
Sağlık Hizmeti
ile İlgili Hizmet Veren Kamuya Ait Kurum ve Kuruluşlar
Madde 16-
Sağlık hizmeti ile ilgili hizmet veren kamuya ait kurum ve kuruluşlar,
diğer mevzuat hükümlerinden kaynaklanan sağlık hizmeti ile ilgili olan
yükümlülüklerini yerine getirmek zorundadırlar.
Acil Sağlık
Hizmetleri ile İlgili Hizmet Sunan Özel Kuruluşlar ve Şahıslar
Madde 17-
Acil sağlık hizmetleri ile ilgili hizmet sunan özel kuruluşlar ve şahıslara
ait ambulans servisleri standartları ve hizmetin verilmesine dair usul
ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Acil Sağlık Hizmetlerinde Hizmetin Akışı
Acil sağlık yardımı çağrısı
Madde 18- (Değ. RG.: 15.3.2007/26463)
Hizmete ulaşmada ilk aşama, acil sağlık yardımı gerektiren durumlarda merkeze yapılan başvuru niteliğindeki çağrıdır. Çağrı merkeze, ücretsiz aranabilen 112 numaralı telefon aracılığı ile veya diğer iletişim araçları vasıtası ile yapılır. Çağrı, merkezin gerekli hizmeti değerlendirmesi ve planlayabilmesi için olay yeri ve niteliği bilgilerinin yanında hasta ya da yaralı sayısı gibi bilgileri de içerir.
Çağrının
Değerlendirilmesi
Madde 19-
Merkez, topladığı bilgiler ışığında, talebin acil sağlık hizmeti gerektirip
gerektirmediğini değerlendirir. Değerlendirme yetkisi çağrıyı alan tabibe
aittir. Tabip, talebin acil sağlık hizmeti gerektirmediğine kanaat getirir
ise, talebi reddetme yetkisine sahip olup, bu takdirde talebin nasıl karşılanabileceğini
bildirmekle de yükümlüdür.
Yönlendirme
Madde 20- (Madde Değ.:R.G.:24.3.2004/25412) Bu Yönetmelikte, acil sağlık hizmeti içinde belirtilen istasyonlar, acil servisler ve destek hizmetleri gerektiğinde, Merkez tarafından yönlendirilir. Yönlendirme, yardım talebinin ulaşmasını takiben, Merkez tarafından mevcut iletişim sistemi ile en kısa sürede, talebin mahiyetine en uygun ve/veya en yakın birim veya birimlerin görevlendirilmesi suretiyle yerine getirilir. Ayrıca Merkez, durumun niteliğine göre ihtiyaç duyduğu diğer kuruluşları da hizmetlerini yönlendirebilmeleri maksadıyla bilgilendirir.
(Yeni: RG.: 15.3.2007/26463) Merkez, ekip tarafından müdahale esnasında talep edilen tıbbi danışmanlık için 24 saat süre ile gerekli tıbbi danışman bulundurmak veya tıbbi danışmanlık yapacak Müdürlüğün teklifi Valiliğin onayı ile yetkilendirilmiş bir uzman hekime yönlendirmekle yükümlüdür. Gerektiğinde Eğitim Hastaneleri ve Üniversitelerin ilgili bölümlerindeki uzman hekimlerden de bilgi desteği alınır.
Talebin Yönlendirilen Birim Tarafından Karşılanması
Madde 21- (Değ. RG.: 15.3.2007/26463) Merkez tarafından yönlendirilen birim en kısa sürede olay yerine ulaşır. Olay yerine ulaşan ekip, yönlendirme sırasında ve olay yerinde edindiği bilgiler ışığında acil sağlık yardımını gerçekleştirir. Bu müdahale sırasında hizmeti sunan ekip tarafından yapılan değerlendirme sonucunda, ileri tıbbî müdahaleye ihtiyacı olan hastanın ambulans ile nakline karar verilir. Hizmet olay yerinde verilmiş ve hastanın daha ileri tıbbî müdahaleye ihtiyacı bulunmuyor ise, ekip sunduğu hizmet ile ilgili bilgileri merkeze bildirir.
Nakil
Madde 22-
Ekip, nakle karar verir ise, nakil başlamadan Merkez ile iletişime
geçerek, gerektiğinde hastanın durumuna en uygun acil servis hakkında yönlendirme
ister.
Merkez, hizmet
kapsamında yer alan acil servislerin o andaki kapasiteleri ışığında, ekibi
yönlendirir. Merkez, yönlendirmeyi takiben, gerektiğinde acil servisi olay
hakkında bilgilendirir.
Nakil sırasında
gerekli görülüyor ise, tıbbi müdahale sürdürülür. Nakil sırasında tıbbi
müdahalenin yürütülmesi için, bilgi desteğine ihtiyaç duyulur ise, uygun
kurum ve kuruluş ile Merkez üzerinden veya iletişim imkanı var ise doğrudan
temas kurulur.
Acil Servise
Nakil
Madde 23-
Hasta acil servise, tıbbi değerlendirme, müdahale ve gerektiğinde stabilizasyon
sağlandıktan sonra gerekli bilgilendirmeyi takiben nakledilir.
Acil Servis
Tarafından Yürütülecek İşlemler
Madde 24-
Acil servis, hastanın ihtiyaç duyacağı hazırlıkları, nakil işlemi gerçekleşmeden
önce yerine getirir.
Acil servis,
hastanın sosyal güvencesi olup olmadığına, bağlı bulunduğu sosyal güvenlik
kuruluşunun nevine ve hastanın diğer özelliklerine bakmaksızın, stabilizasyon
sağlanıncaya kadar bütün tıbbi hizmetleri sunar.
Vakanın tedavisinin
başka bir sağlık kuruluşunda sürdürülmesi, mevzuat veya bu kuruluşun tıbbi-teknik
imkanları açısından zorunlu ise, hastanın sosyal güvenlik durumuna en uygun
kuruluş ile mutabakat sağlandıktan sonra, tıbbi bakım ve tedavisine devam
edilmesi için, acil servis sorumlu tabibi Merkezden sevk işleminin gerçekleştirilmesini
ister.
Merkezin sevk
yükümlülüğü, ilgili kuruluşların sevk imkanlarının yeterli olmadığı durumlarda
ve sadece acil yardım talebi ile hizmete başvuran hastalar için mevcuttur.
Merkez, göndereceği ekip ile hastanın sevkini gerçekleştirir. Ancak, sevk
işlemi, ambulans ekibinin dışında başkaca personel ve araç desteği gerektiriyorsa,
sevk eden kuruluş gerekli desteği sağlar.
Sunulan Hizmet
ile İlgili Bildirimlerin Yapılması
Madde 25-
Acil sağlık hizmeti sunan bütün kamu kurum ve kuruluşları, özel hukuk
tüzel kişiler ve gerçek kişiler ve bunlar tarafından kurulan sağlık kurum
ve kuruluşları, Merkeze periyodik şekilde, aylık olarak gerekli bildirimi
yaparlar.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Personel ve Eğitim
Personel
İstihdam Alanları
Madde 26-
Acil sağlık hizmetlerinde, Merkez idare biriminde ve acil sağlık hizmet
birimlerinde, hizmetin gerektirdiği nitelikleri haiz olan personel, 24
saat kesintisiz hizmet verilmesi esasına göre istihdam edilir.
Yönetim Alanında
İstihdam Edilen Personelin Nitelikleri
Madde 27- (Madde Değ.:R.G.:24.3.2004/25412) Başhekimlik ve Merkezde, hizmeti idare becerisine sahip olan ve konu ile ilgili eğitim görmüş tabipler yönetici olarak istihdam edilir. Yönetim kadrosunda görevli personelin çalışma düzeni de, 24 saat kesintisiz hizmet verecek şekilde planlanır. Başhekimlik ve Merkezde, hizmetin gerektirdiği sayıda başhekim yardımcısı, çağrıları değerlendirme ve yönlendirme hizmetlerini yürütmek maksadıyla tabip, acil sağlık hizmet birimlerinin mevcut kapasitesini takip etmek ve değerlendirmek üzere sağlık personeli, sunulan hizmetin toplanan veriler üzerinden değerlendirilmesini yapmak üzere veri hazırlama ve kontrol işletmeni, hizmetin bakım ve idamesini sağlamak maksadıyla teknisyen, hizmetin işleyişine yönelik eğitim hizmetlerini yürütmek maksadıyla uygun nitelikte personel, Merkeze bağlı acil sağlık hizmet birimlerinin lojistik taleplerini değerlendirmek ve Müdürlüğe iletmek üzere personel bulundurulur.
İstihdam edilecek personelin nitelikleri ile görev ve yetkileri
Madde 28- (Değ. RG.: 15.3.2007/26463) Ambulans ve acil bakım teknikerleri ile acil tıp teknisyenleri, acil sağlık hizmetlerinde acil tıbbi yardım ve bakım ile sınırlı kalmak kaydıyla, Bakanlıkça belirlenen sertifikalı eğitim programlarını tamamlamak suretiyle hastaya müdahale ve bu hususta lazım gelen iş ve eylemleri yapabilirler.
Ambulans ve acil bakım teknikerleri ile acil tıp teknisyenleri, acil yardım ve hasta nakil ambulanslarında sağlık personeli, komuta kontrol merkezlerinde çağrı karşılama personeli olarak ve hastane acil servislerinde sağlık personeli olarak çalışırlar. Bu personel gerektiğinde ambulans aracının sürücüsü olarak görev yapar.
Ambulans ve acil bakım teknikerleri ile acil tıp teknisyenleri’nin acil bakımda tıbbi görev, yetki ve sorumlukları şunlardır;
a) Ambulans ve acil bakım teknikerleri, Bakanlıkça yapılacak düzenlemelere uygun olarak;
1) İntravenöz girişim yapmak.
2) Hastaneye ulaşıncaya kadar, kabul edilen acil ilaçları ve sıvıları kullanmak.
3) Oksijen uygulaması yapmak.
4) Endotrakeal entübasyon uygulaması yapmak.
5) Kardiyo-pulmoner resüsitasyon ve defibrilasyon yapmak.
6) Travma stabilizasyonu yaparak hastanın nakle hazır hale gelmesini sağlamak.
7) Uygun taşıma tekniklerini bilmek ve uygulamak.
8) Monitörizasyon ve defibrilasyon uygulamak.
9) Kırık, çıkık ve burkulmalarda stabilizasyonu sağlamak.
10) Yara kapatma ve basit kanama kontrolü yapmak.
11) Acil doğum durumunda doğum eylemine yardımcı olmak.
b) Acil tıp teknisyenleri, tıbbi danışman koordinasyonu ve onayı ile Bakanlıkça yapılacak düzenlemelere uygun olarak;
1) İntravenöz girişim yapmak.
2) Oksijen uygulaması yapmak.
3) Endotrakeal entübasyon uygulaması yapmak.
4) Uygun taşıma tekniklerini bilmek ve uygulamak.
5) Kırık, çıkık ve burkulmalarda stabilizasyonu sağlamak.
6) Yara kapatma ve basit kanama kontrolü yapmak.
7) Temel yaşam desteği protokollerini uygulamak.
8) Temel yaşam desteği uygulaması sırasında yarı otomatik ve tam otomatik eksternal defibrilatörleri kullanmak.
9) Travma stabilizasyonu yaparak hastanın nakle hazır hale gelmesini sağlamak.
Acil sağlık hizmetlerinde istihdam edilecek hekim ve diğer personelin nitelikleri ile görev ve yetkileri, yukarıda düzenlenen hususlar da nazara alınarak, hizmetin ve hizmet verilecek birimin mahiyetine göre Bakanlık gerekli düzenlemeleri yapmaya yetkilidir.
İstihdam
Edilen Personelin Eğitim Durumu
Madde 29-
(Değ. RG.: 15.3.2007/26463) Acil sağlık hizmeti kapsamında istihdam edilen personelin, istihdam edildikleri alan ile ilgili eğitim veren kurumlardan mezun olması esastır. Görevleri ile ilgili eğitim programı bulunmayan personel, Bakanlıkça belirlenecek hizmet içi eğitim programını tamamladıktan sonra acil sağlık hizmetinin ilgili birimlerinde istihdam edilir.
Acil sağlık hizmet birimlerinde görev yapan personel, tedavi ve müdahale yöntemlerine ait bilgi ve becerilerinin güncelleştirilebilmesini sağlamak amacıyla, Bakanlığın belirleyeceği bölge merkezleri ve Bakanlıkça yetkilendirilen eğitim kuruluşlarında belirlenecek sürelerde hizmet içi eğitime tabi tutulur.
(Fıkra Değ.:R.G.:24.3.2004/25412) Acil sağlık hizmet birimlerinde görev yapan personelin, tedavi ve müdahale yöntemlerine ait bilgilerinin güncelleştirilebilmesini sağlamak amacıyla, Bakanlığın belirleyeceği bölge merkezleri ve hizmet içi eğitim kuruluşlarında belirlenecek sürelerde periyodik eğitime alınır.
Hizmet İçi
Eğitim Sunan Kuruluşlar ve Nitelikleri
Madde 30-
(Madde Değ.:R.G.:24.3.2004/25412) Acil sağlık hizmetlerinde görev alacak personele yönelik hizmet içi
eğitim programları sunacak bölge merkezleri ve kuruluşların sahip olması gereken nitelikler
ve bu kuruluşlarda uygulanacak eğitim müfredatı ile kredilendirme, Bakanlıkça
belirlenir. Hizmet içi eğitim kuruluşları Bakanlıkça belirlenen kriterlere
göre yetkilendirilir. Bakanlık tarafından yetki verilmeyen kuruluşlar,
acil sağlık hizmetlerinde görev alacak personele hizmet içi eğitim sunamazlar.
ALTINCI BÖLÜM
İletişim Sistemi
Telefon İletişimi
Madde 31- (Değ. RG.: 15.3.2007/26463) Acil sağlık yardımı gerektiren olayların merkeze intikal ettirilmesi, bu hizmete tahsis edilmiş olan 112 numaralı telefon aracılığı ile veya diğer iletişim araçları vasıtası ile yapılır. Bu telefon numarası, merkez dışındaki kuruluşlar tarafından kullanılamaz ve bu maksatla başkaca bir üç rakamlı telefon numarası kullanıma tahsis edilemez.
Telsiz İletişimi
Madde 32-
İl düzeyinde Merkez ile hizmet sunan acil hizmet birimleri arasındaki
iletişim, kaide olarak bu maksatla kurulan telsiz sistemi ve tahsis edilmiş
telsiz frekansı veya frekansları üzerinden gerçekleştirilir.
İl düzeyinde
acil sağlık hizmeti için tahsis edilen frekans veya frekanslar, acil sağlık
hizmetlerinin maksadı dışında ve hangi maksatla olursa olsun acil sağlık
hizmetine dahil olmayan birimler veya kişiler tarafından kullanılamaz.
YEDİNCİ BÖLÜM
Kayıt Bildirim ve Arşiv
Kayıt ve
Bildirim
Madde 33-
Acil sağlık hizmetleri sunan bütün hizmet birimleri, Bakanlıkça hazırlanan
kayıt formlarını doldurmak ve bildirim formları ile sundukları hizmet ile
ilgili bilgileri Bakanlığa periyodik olarak bildirmek zorundadırlar.
Kayıtların
Saklanması ve Arşiv
Madde 34-
Sunulan hizmet ile ilgili kayıtlar, ilgili mevzuat hükümlerine göre muhafaza
edilir.
Var ise, bütün
ses kayıtları üç ay süre ile saklanır. Bu süre sonunda herhangi bir başvuru
olmaz ise kayıt silinir.
Merkez, bu
işlemi, kuruluşun teknik imkanları ve hizmet yoğunluğunun cevap verdiği
nispette gerçekleştirir. Seslerin kaydedilmediği veya kayıtların muhafaza
edilemediği durumlarda yazılı kayıtlardan yararlanılır.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Acil Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı
İlke
Madde 35-
Acil sağlık hizmeti kapsamında sunulan hizmetleri geliştirmek ve idamesini
sağlamak maksadıyla söz konusu hizmetlere ait bedel yürürlükteki mevzuat
hükümlerine göre tahsil edilir.
Trafik Kazalarında
Yaralananlara Sunulan Sağlık Hizmetleri Bedelinin Tahsili
Madde 36-
Trafik kazalarından dolayı yaralananlara sunulan sağlık hizmetleri
bedelinin tahsil işlemleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa ve
bu Kanuna dayanılarak çıkarılmış olan yönetmeliklerdeki hükümlere tabidir.
Hizmet Kapsamında
Yer Alan Diğer Acil Sağlık Hizmetleri Bedelinin Tahsili
Madde 37-
Yataklı tedavi kuruluşları, acil sağlık hizmetlerinin bedelini hizmet sundukları
kişinin ödeme imkanları ve kuruluşlarının tahsil işlemleri ile ilgili usul
ve esaslar çerçevesinde tahsil ederler.
(Fıkra Değ.:R.G.:24.3.2004/25412) Acil sağlık hizmeti kapsamında hastane öncesi
ve hastaneler arası hasta nakil hizmetleri sırasında sunulan hizmetlerin bedeli, bağlı olduğu döner sermaye
saymanlığı tarafından hastaların bağlı oldukları resmi veya özel sosyal güvenlik kuruluşlarına tahakkuk ettirilir
ve tahsil edilir. Sosyal güvencesi olmayıp ödeme gücü olmayanlardan ücret talep edilmez.
DOKUZUNCU BÖLÜM
Çeşitli Hükümler
Denetim
Madde 38-
Acil sağlık hizmeti veren bütün kurum ve kuruluşlar, bağlı bulundukları
mevzuattan kaynaklanan denetim hükümleri saklı kalmak kaydıyla, hizmet
yönünden Bakanlığın denetimine tabidir.
Denetim ile
ilgili usul ve esaslar, Bakanlık tarafından belirlenir.
Yükümlülük
ve Genel Sorumluluklar
Madde 39-
Bu Yönetmelikte belirtilen görev, yetki ve sorumluluklara aykırı hareket
edenler hakkında ilgili mevzuattan doğan sorumluluklar saklı kalmak üzere,
genel hükümlere göre takibat yapılır.
Acil sağlık
hizmeti sunan bütün kamu kurum ve kuruluşları ile özel hukuk tüzel kişileri
ve gerçek kişiler tarafından kurulmuş sağlık kurum ve kuruluşları ile bu
kurum ve kuruluşlarda görevli kişiler, yukarıda sayılan temel ilkelere
uymakla mükelleftir.
ONUNCU BÖLÜM
Son Hükümler
Yönergeler
Geçici Madde
1- Bu Yönetmelikte belirtilen düzenleyici işlemler, Yönetmeliğin yayımı
tarihinden itibaren bir yıl içerisinde Bakanlık tarafından hazırlanarak
yayımlanır.
Geçici Madde
2- İl düzeyinde kurulu haberleşme sisteminin karayollarını kapsayacak
şekilde genişletilmesi tamamlandığında, Bakanlıkça kurulan karayolu ilk
yardım istasyonları, acil sağlık istasyonlarına dönüşür.
Yürürlük
Madde 40-
Bu Yönetmelik, yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 41-
Bu Yönetmelik hükümlerini, Sağlık Bakanı yürütür.
GEÇİCİ MADDE 3 – (RG.: 15.3.2007/26463) Bu Yönetmeliğin 10 uncu ve 28 inci maddesine ilişkin düzenlemeler, bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren en geç altı ay içerisinde yapılır. Gerekli düzenlemeler yapılıncaya kadar önceki hükümlerin uygulanmasına devam edilir.