ORGAN VE DOKU NAKLİ HİZMETLERİ YÖNETMELİĞİ
Resmi Gazete
Tarih: 01.06.2000; Sayı: 24066
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
Madde 1- Bu Yönetmeliğin
amacı, tedavisi doku veya organ nakli ile mümkün olan hastaların hayatiyetini
sürdürmek için nakilleri gerçekleştirecek organ ve doku nakli merkezlerinin,
organ ve doku kaynağı merkezlerinin ve doku tipleme ünitelerinin açılması,
çalışması ve denetimi ile bunların bağlı olduğu kamu kurum ve kuruluşları
ile özel kuruluşların uymak zorunda oldukları usul ve esasları düzenlemek,
organ ve doku nakli hizmetlerinin yürütülmesinde uyulması gereken esasları
belirlemektir.
Kapsam
Madde 2- Bu Yönetmelik,
kamu kurum ve kuruluşlarıyla özel kuruluşların organ ve doku nakilleri
ile ilgili faaliyetlerini kapsar.
Dayanak
Madde 3- Bu Yönetmelik,
181 sayılı Sağlık Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin 43 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
Madde 4- Bu Yönetmelikte
geçen;
a) Bakanlık; Sağlık Bakanlığını,
b) Organ ve Doku Nakli; terminal
dönemdeki hastalıklarda tedavi amacıyla uygulanan organ ve doku nakli ameliyesini,
c) Organ ve Doku Nakli Merkezi;
organ ve doku nakillerinin uygulandığı tıbbi tedavi merkezlerini,
d) Özel Organ ve Doku Nakli
Merkezi; organ ve doku nakillerinin uygulandığı, gerçek kişilere ve özel
hukuk tüzel kişilerine ait tedavi merkezlerini,
e) Organ Kaynağı Merkezi;
beyin ölümü kriterlerini tespit edebilecek donanım ve personele sahip merkezleri,
f) Doku Tipleme Laboratuvarı;
donör adayı ile alıcıların doku tiplemelerini yapabilecek donanım ve personele
sahip laboratuvarları,
g) Kanun; 29/5/1979 tarihli
ve 2238 sayılı Organ ve Doku Alınması, Saklanması ve Nakli Hakkında Kanunu,
h) Ulusal Koordinasyon Kurulu
(UKK); Ulusal Organ ve Doku Nakli Koordinasyon Kurulunu,
ı) Ulusal Koordinasyon Sistemi
(UKS); Ulusal Organ ve Doku Nakli Koordinasyon Sistemini, ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Kurullar
Ulusal Koordinasyon Kurulunun
Yapısı
Madde 5- (Madde Değ.:R.G.: 7.3.2005/25748) Ulusal Organ ve Doku Nakli Koordinasyon Kurulu; Bakanlık Müsteşarı, Tedavi Hizmetleri Genel Müdürü, Kalp-Akciğer-Kalp Kapağı, Karaciğer, Böbrek, Kornea, Kemik İliği Nakilleri Bilimsel Danışma Kurulları Başkanları ile İmmünoloji, Diyaliz, Yoğun Bakım Bilimsel Danışma Kurulları Başkanları ve Koordinatörler Kurulu Başkanından oluşur. Bilimsel Danışma Kurulu Başkanlarından biri, Kurul üyelerinin oylarının salt çoğunluğuyla Ulusal Organ ve Doku Nakli Koordinatörü (Ülke Koordinatörü) olarak seçilir. Aynı üye ikinci yıl kurul üyeliğine seçilse dahi Ülke Koordinatörü olamaz. Ulusal Koordinasyon Kurulu üyeleri ve Ülke Koordinatörü bir yıl süre ile görev yapar. Ulusal Koordinasyon Kurulu üyelerinin kurul üyelikleri, Bilimsel Danışma Kurullarının yeni başkanları belirleninceye kadar devam eder.
Ulusal Koordinasyon Kurulunun
Görevleri
Madde 6- Ulusal Koordinasyon
Kurulu aşağıdaki görevleri yürütmekle yükümlüdür.
a) Organ ve doku nakilleri
konusunda ulusal stratejileri belirlemek, alınması gereken önlemleri, gelişime
yönelik plan ve programları Bakanlığa önermek,
b) Ulusal Koordinasyon Sistemini
geliştirmek,
c) Organ ve doku kaynağı
merkezlerinde yapılan organ ve doku paylaşımını denetlemek ve bir rapor
halinde Bakanlığa sunmak,
d) Bilimsel Danışma Kurulları arasında
koordinasyonu sağlamak,
e) Organ ve doku nakli merkezlerinin
açılma başvurularına ait ilgili Kurul tarafından hazırlanan raporları ülke
ihtiyaçlarına göre değerlendirmek ve açılmasını Bakanlığa önermek,
f) Diğer ülkelerdeki gelişmeleri
izlemek ve ülkeye kazandırmak.
Ulusal Koordinasyon Kurulunun
Çalışma Usulü
Madde 7- (Madde Değ.:R.G.: 7.3.2005/25748) Kurul, Bakanlıkça olağanüstü toplantıya çağırılmadıkça üç ayda bir kez toplanır. İlk toplantı Bilimsel Danışma Kurulu başkanlarının belirlenmesinden sonra bir ay içerisinde yapılır.
Toplantıların sekreteryası Sağlık Bakanlığı Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğünce yürütülür.
Kurul üyelerinin yol ve toplantı giderleri Bakanlıkça karşılanır.
Bilim Kurullarının Yapısı
Madde 8- (Madde Değ.:R.G.: 7.3.2005/25748) Kalp-Akciğer-Kalp Kapağı, Karaciğer, Böbrek, Kornea, Kemik İliği Nakilleri ile İmmünoloji ve Yoğun Bakım Bilim Dalı için ayrı Bilimsel Danışma Kurulları oluşturulur. Bilim ve teknolojinin gelişmesiyle yeni uygulamaya başlanan organ ve doku nakilleri için gereken yeni Bilimsel Danışma Kurulları oluşturulur.
Bilimsel Danışma Kurullarının üyeleri, sayıları her kurul için altıdan çok olmamak üzere Bakanlıkça seçilir.
Bakanlıkça üyelerin belirlenmesini müteakip 1 Ocak tarihi itibariyle üyelik başlar ve üyelik süresi bir yıldır. Kurul başkanı bir yıl süreliğine seçilir. Herhangi bir nedenle boşalan üyelik için aynı usülle bir üye seçilir. Bu üye boşalan üyenin süresini tamamlar. Süresi dolan her üye tekrar seçilebilir. Bakanlık Tedavi Hizmetleri Genel Müdürü ya da yetkili kılacağı bir kişi, Bilimsel Danışma Kurullarının daimi üyesidir."
Bilim Kurullarının Görevleri
Madde 9- (Değ.:R.G.: 7.3.2005/25748) Bilimsel Danışma Kurulları aşağıdaki görevleri yürütmekle yükümlüdür. Bilimsel Danışma Kurulları bu görevleri yürütmek için alt kurullar oluşturabilir.
a) (Değ.:R.G.: 7.3.2005/25748) Görev aldıkları organ ve doku nakli türüne ait organ ve doku nakli merkezlerinin açılma başvurularını değerlendirmek, Bilimsel Danışma Kurulu üyelerinden iki üye ve Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü adına katılacak bir üye olmak üzere üç kişi vasıtasıyla organ ve doku nakli merkezlerini yerinde denetleyerek inceleme raporu hazırlamak ve Ulusal Koordinasyon Kuruluna sunmak,
b) Organ ve doku nakli merkezlerinin
çalışmalarını izlemek,
c) Ülkedeki organ ve doku
nakilleri konusunda stratejileri belirlemek, alınması gereken önlemleri,
hizmetin gelişimine yönelik plan ve programları önermek,
d) Görev alanları ile ilgili
organların merkezi dağıtım sisteminin prensiplerini oluşturmak ve Ulusal
Koordinasyon Kuruluna sunmaktır.
Bilim Kurullarının Çalışma
Usulü
Madde 10- (Madde Değ.:R.G.: 7.3.2005/25748) Kurullar, Bakanlıkça olağanüstü toplantıya çağırılmadıkça ilkbahar ve sonbahar dönemi olmak üzere yılda en az iki kez olağan olarak toplanır. Kurullar üyeleri arasından bir başkan seçer. Hizmetlerin gelişmesini sağlamak amacıyla kendi üyelerinden ya da Kurul dışından çalışma grupları oluşturabilirler. Bilimsel Danışma Kurulunun gerekli görmesi halinde ilgili derneklerden temsilciler toplantılara davet edilebilir.
Kurulun toplantılarına Kurulca kabul edilebilir bir mazereti olmaksızın iki kez katılmayan temsilcinin üyeliği sona erer. Yerine Bakanlıkça yeni bir üye seçilir. Kurul üyeleri geçerli mazereti nedeniyle katılamadıkları toplantılara, kendilerini temsilen üye olmayan bir başkasını gönderemez, ancak mevcut üyelerden birini yazılı olarak vekil tayin edebilir."
Kurulların sekreteryası Sağlık Bakanlığı Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğünce yürütülür. Kurul üyelerinin ulaşım ve toplantı giderleri Bakanlıkça karşılanır.
Koordinatörler Kurulunun Yapısı
Madde 11- (Madde Değ.:R.G.: 7.3.2005/25748) Organ ve Doku Nakli Merkezleri ile Organ ve Doku Kaynağı Merkezlerinde çalışan koordinatörler arasından Bakanlıkça seçilecek beş üye ile Koordinatörler Kurulu oluşturulur. Kurul, üyeleri arasından bir başkan seçer.
Koordinatörler Kurulunun Görevleri
Madde 12- (Madde Değ.:R.G.: 7.3.2005/25748)
Koordinatörler Kurulunun görevi, organ nakli hizmetlerinde karşılaşılan problemlerin tespiti ve çözüm bulunması amacıyla çalışmalar yürütmek ve koordinatörler arasında iletişimi sağlamaktır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Organ ve Doku Nakli Hizmetleriyle İlgili Kurum ve Kuruluşlar
Ulusal Organ ve Doku Nakli
Hizmetleri Koordinasyon Merkezi
Madde 13- Ulusal Koordinasyon
Kurulunun aldığı kararlar doğrultusunda organ ve doku nakilleri ile ilgili
hizmetleri yürütmekle yükümlüdür. Bu Merkez Sağlık Bakanlığı Tedavi Hizmetleri
Genel Müdürlüğüne bağlı olarak hizmet yürütür.
Organ ve Doku Nakli Bölge
Koordinasyon Merkezleri
Madde 14- Ulusal Organ
ve Doku Nakli Hizmetleri Koordinasyon Merkezine bağlı olarak çalışan bölgesel
merkezlerdir. Bölge koordinasyon merkezleri, kendilerine bağlı illerde
hizmetin yürütülmesinde koordinasyonu sağlayacaktır. Ankara, İstanbul ve
İzmir'de olmak üzere üç bölge kurulmuştur. Yeni merkezlerin kurulmasına
ihtiyaç duyulması halinde Ulusal Koordinasyon
Kurulunun önerisiyle Bakanlık yeni merkezler
kurabilir.
Bölge koordinasyon merkezleri
organ ve doku kaynağı merkezleri, doku tipleme laboratuvarları ve organ
ve doku nakli merkezleri arasında koordinasyonu sağlar.
Bu Merkezler, organ ve doku
naklinin gerçekleştirilmesi ile ilgili donör adayı ve alıcı ile ilgili
yapılması gereken tıbbi, idari ve hukuki işlemlerin tamamlanmasını sağlar.
Nakilleri yapacak Organ Nakli
Merkezi Hekimlerini göreve çağırır.
Organ alım ekiplerinin, çıkarılan
organların ve nakil yapılacak hastaların merkezlere nakillerini sağlar.
Organ ve Doku Nakli Bilgi
İşlem Merkezi
Madde 15- Ülke genelinde
tüm organ ve doku bağışları ile organ ve doku bekleyen hasta bilgilerini
ve gerçekleşen nakilleri içeren veri tabanı oluşturmakla görevlidir.
Bilgi İşlem Merkezi, bölge koordinasyon merkezleri ile elektronik ağla
bağlantılıdır.
Organ ve doku nakli bekleyen
hastalar nakillerini gerçekleştirilmesini istedikleri merkezlere kaydolurlar.
Bir hasta sadece bir merkeze kaydolabilir. Merkezler hasta bilgilerini
Organ ve Doku Nakli Bölge Koordinasyon Merkezine bildirirler. Bölge koordinasyon
merkezleri, organ ve doku nakli merkezleri tarafından bildirilen hasta
kimlik ve doku tipleme bilgilerini güncel olarak bilgisayar kayıtlarına
alır ve bu bilgileri Organ ve Doku Nakli Bilgi İşlem Merkezine aktarır.
Organ ve Doku Nakli Merkezleri
Madde 16- Bakanlıkça
faaliyet izni verilmiş nakil merkezleridir. Organ ve doku nakli merkezlerinin
taşıması gereken şartlar ve çalışmalarına ait usul ve esaslar her organ
nakli için hazırlanacak Yönerge ile belirlenir. Bu Yönergeler her organ
ve doku için, ilgili Bilimsel Danışma Kurulları tarafından ayrı ayrı hazırlanır ve Bakan onayı ile yürürlüğe girer.
Bu Yönergelerde;
a) Merkezin sorumluluğunu
üstlenecek personelin nitelikleri,
b) Merkezde görev alacak
personelin nitelikleri,
c) Merkezlerde bulunması
gereken bölümleri,
d) Merkezde bulunması gereken
araç ve gereçler, belirlenir.
Organ ve Doku Nakli Merkezlerinin
Kuruluşu
Madde 17- Organ ve
Doku Nakli Merkezleri, kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve özel hukuk
tüzel kişileri tarafından, bunlara ait genel ve öze hastaneler bünyesinde
bir ünite biçiminde kurulabilir. Bu Merkezlerin faaliyete geçebilmesi için
Bakanlıktan açılma izni onayı alınması zorunludur.
(Fıkra Değ.:R.G.: 7.3.2005/25748) Göz bankaları yalnızca kamu kurum ve kuruluşları ile üniversiteler bünyesinde kurulabilir. Bankaların açılmasının planlanması ve açılması Bakanlık kararı ile yapılır.
Organ ve Doku Nakli Merkezi
Açılma Başvurusu ve Gerekli Belgeler
Madde 18- Organ ve
Doku Nakli Merkezi açacakların bir dilekçe ile Sağlık Bakanlığına başvurmaları
gereklidir.
Dilekçeye;
a) Merkez sorumluluğunu üstlenecek
hekime ait belgeler,
b) Organ nakli yapacak hekimin,
yapacağı organ nakli alanında, eğitim programı açısından Kurulun onaylamış
olduğu bir merkezde yeterli eğitimi gördüğüne ilişkin belge,
c) Merkezde görev alacak
personelin eğitim durumunu gösterir belgeler,
d) Organ veya Doku Nakli
Merkezinin Planı: Organ ve doku nakli hizmetleri için ayrılan bölümlere
ait 1/100 ölçekli, her kat için ayrı düzenlenmiş, yerleşim ve kullanım
alanlarını gösterir, ozalite çekilmiş, Merkezin bulunduğu ilin Bayındırlık
ve İskan Müdürlüğünce tasdik edilmiş plan,
e) Merkezde bulunan araç
gereci gösterir liste,
f) Özel Organ ve Doku Nakli
Merkezi için başvuruluyorsa; kurucu gerçek kişi ise nüfus cüzdanının onaylı
örneği, vakıf ise vakıf senedinin, şirket ise şirket sözleşmesinin noterden
tasdikli örneği veya kuruluşu gösteren mahkeme kararının örneği, eklenir.
Başvuruyu yapan merkez de,
yaptığı organ nakli türüne bağlı olarak, hastanın nakil öncesi ve sonrası
dönemlerde ihtiyaç duyabileceği anesteziyoloji ve reanimasyon, iç hastalıkları,
çocuk sağlığı ve hastalıkları, patoloji ve diğer branşların mevcut olduğunu,
kan bankası desteği ile psikolojik ve sosyal servis desteğine sahip
olduğunu, veri yönetimi olanaklarını kullanabildiğini belgelemelidir.
Böbrek nakli yapan ve bünyesinde diyaliz merkezi bulunmayan organ nakli
merkezleri bu amaçla kullanılmak üzere 2 cihaz kapasiteli diyaliz ünitesi
bulundurmak zorundadır.
Organ ve Doku Nakli Merkezi
Açılma İzin Belgesi
Madde 19- (Madde Değ.:R.G.: 7.3.2005/25748) Organ ve Doku Nakli Merkezi açılması için yapılan başvurular, ilgili Bilimsel Danışma Kurulu ya da Bakanlıkça Kurul üyeleri arasından seçilecek alt komisyon tarafından değerlendirilir. Değerlendirme sonucunda hazırlanan rapor Ulusal Koordinasyon Kuruluna sunulur. Başvuru Ulusal Koordinasyon Kurulunda ülke ihtiyaçlarına ve ulusal planlamaya göre incelenir ve Bakanlığa öneri olarak sunulur. Uygun görüldüğü takdirde, Bakanlık onayı ile açılma izni verilir. Merkezdeki sorumlu hekim değiştiğinde gerekli belgelerle Bakanlığa başvurularak açılma izni yenilenir.
Organ ve Doku Nakli Merkezlerinin
İzlenmesi
Madde 20- Ülke sınırları
içinde alınan her organ kamu yararına kullanılacak niteliğe sahiptir. Kişisel
tasarruflardan etkilenmez.
(Fıkra Değ.:R.G.: 7.3.2005/25748) Merkezlerin faaliyetlerinin izlenmesi ve değerlendirilmesi Ulusal Koordinasyon Kurulunun belirleyeceği kriterler çerçevesinde Ulusal Koordinasyon Kurulu tarafından gerçekleştirilir. Ulusal Koordinasyon Kurulu, değerlendirilen merkezlere ilişkin önerilerini Bakanlığa bildirir. İlgili merkezler kendilerine ilişkin uyarılar doğrultusunda düzenlemeler yapmakla yükümlüdürler..
Merkezlerin açılma iznine
ait nitelikleri kaybetmeleri veya Ulusal Koordinasyon Kurulu tarafından
faaliyetlerinin sakıncalı bulunması hallerinde çalışmaları Bakanlıkça durdurulur.
Yıllık Rapor
Madde 21- Organ ve
doku nakli merkezleri her yıl yapılan nakilleri ve hasta izlemlerini en
geç 31 Ocak tarihinde Sağlık Bakanlığında olacak şekilde bildirmekle yükümlüdür.
Bu veriler Bakanlık tarafından yıllık rapor olarak yayımlanır.
Organ ve Doku Kaynağı Merkezi
Madde 22- Organ ve
doku alınabilecek potansiyel donörlerin saptanıp izleneceği hastanelerdir.
Bu hastaneler organ alım
operasyonunu gerçekleştirebilecek altyapı koşullarına, potansiyel donörün
izlenmesine imkan veren araç-gerece ve tıbbi ölüm durumunu saptayacak Kanunda
belirtilen branşlardan hekimlere sahip olmak zorundadır.
(Fıkra Değ.:R.G.: 24.10.2007/26680) Her organ ve doku
kaynağı merkezinde bir koordinatör hekim ve iki yardımcı görevlendirilir. Bu
ekip başhekimliğe bağlı olarak çalışır. Bu ekipte ayrıca donör adayı ailesinden
organ bağışının alınmasında görevli, yardımcı sağlık personeli, psikolog, imam
ve gönüllü kişiler bulunur. Bu personelin eğitimi, görev, yetki ve
sorumlulukları Bakanlıkça belirlenir.
Doku Tipleme Laboratuvarları
Madde 23- Doku tiplemesini
gerçekleştirecek laboratuvarların yapısal ve fonksiyonel koşulları İmmünoloji
Bilimsel Danışma Kurulları tarafından hazırlanan ve Bakan onayı ile yürürlüğe giren bir
Yönerge ile belirlenir.
Gönüllü Kuruluşlar
Madde 24- Organ nakli
hizmetleriyle ilgili hizmetlerde halkın hizmete atılımını sağlar. Organ
bağışının ülke düzeyinde gelişmesini sağlayıcı faaliyetleri destekler.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Ulusal Organ ve Doku Nakli Koordinasyon Sistemi
(UKS)
Ulusal Koordinasyon Sisteminin
Amacı
Madde 25- Sistemin
amacı ülke genelinde organ ve doku nakli hizmetleri alanında çalışan kurum
ve kuruluşlar arasında gerekli koordinasyonu sağlamak ve çalışmaların
verimliliğini artırmak, kadavra organ sayısını artırmak, bilimsel kurallara
göre ve tıbbi etik anlayışına uygun, adaletli organ ve doku dağıtımını
sağlamaktır.
Organ ve Doku Dağıtımı
Yönergesi
Madde 26- (R.G.: 24.10.2007/26680) Yürürlükten kaldırıldı.
Organ ve Doku Nakli Koordinatörlüğü
ve UKS Görevlileri
Madde 27- Sistem içinde,
değişik birimler arasındaki koordinasyonu, organ ve doku kaynağı merkezlerinde
görev yapacak olan organ ve doku nakli koordinatörleri sağlar.
Organ ve doku nakli koordinatörleri,
donörlerin saptanmasından, ilgili hekimlerin olgu başına intikallerini
sağlayarak beyin ölümü tutanağının (Ek-1) de belirtilen beyin ölüm kriterlerine
göre ve kurallara uygun biçimde düzenlenmesinden, Kanuna göre, gerekiyorsa,
donör ailesinden izin alınmasından, alınan organ ve dokunun ilgili
merkeze naklinden sorumludur.
Organ ve doku kaynağı merkezleri
beyin ölümü oluşan her hastayı Bölge Koordinasyon Merkezine bildirmek zorundadır.
Organ ve Doku Alım Ekibi
Madde 28- Kadavradan
organ ve doku alımı gerçekleştirecek hekimlerin yetkileri ve eğitimlerine
ait koşullar ilgili Kurul tarafından belirlenir.
Organ ve Doku Dağıtımı
Madde 29- (Madde Değ.:R.G.: 7.3.2005/25748) Organ ve doku dağıtımı, Ulusal Organ ve Doku Nakli Koordinasyon Sistemi Yönergesi’ne göre yapılır. Organ dağıtımı elektronik ortamda yapılır Organ ve doku nakli merkezleri, organ ve doku bekleyen hastalara ait kimlik ve adresleri, doku tiplemeleri, öncelik sıralarına ait bilgileri Organ ve Doku Nakli Bilgi İşlem Merkezine bildirmek zorundadır. Donör ve hastaya ait doku özellikleri eşlenmeleri, müşterek kullanılan program tarafından, bilgisayar ortamında yapılır."
Nakil merkezleri kendilerinde sıra bekleyen hastalara ait listeleri güncelleştirmek zorundadırlar.
(R.G.: 24.10.2007/26680) Fıkra yürürlükten kaldırıldı.
Yurt Dışı İlişkiler
Madde 30- Sistemin
yurt dışında bulunan mevcut sistemler veya diğer ülkeler ile işbirliği
yapılması Ulusal Koordinasyon Kurulu tarafından belirlenen koşullar çerçevesinde
gerçekleştirilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Son Hükümler
Yasaklar
Madde 31- Bu Yönetmelik
ile gösterilen nitelik ve koşullara sahip olmadan ve Bakanlıktan izin almadan,
hekimler ve diğer şahıslar tarafından organ ve doku nakli yapmak için özel
merkezler açılması, organ ve doku nakli yapılması yasaktır. Kamu kurum
ve kuruluşlarında organ nakli yapmaya başlayacak olan merkezler bu durumu
Bakanlığa bildirirler ve izin belgesi alırlar. Bu yasağa uymadığı saptanan
merkezlerin faaliyetleri Bakanlıkça durdurulur ve haklarında Kanunun ilgili
hükümleri uygulanır.
Kaldırılan Hükümler
Madde 32- 20/8/1993
tarihli ve 21674 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan ve 22/9/1994 tarihli
ve 22059 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelikle değiştirilen Organ
Nakli Merkezleri Yönetmeliği ve 20/8/1993 tarihli ve 21674 sayılı Resmi
Gazete'de yayımlanan Kornea Naklinde Kornea Sağlanması ve Paylaşımı Yönetmeliği
yürürlükten kaldırılmıştır.
Madde 33- Bu Yönetmelikte
geçen yönergeler, Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren 6 ay içerisinde
hazırlanır.
Geçici Madde 1- Bu
Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce faaliyete geçmiş bulunan kamu
kurum ve kuruluşlarına ait organ ve doku nakli merkezleri, Yönetmeliğin
yayımından itibaren en geç 3 ay içerisinde yaptıkları organ nakli türlerini
ve bu nakil türlerinin sorumlularını Bakanlığa bildirmek zorundadırlar. Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden
önce yapılan Özel Organ ve Doku Nakli Merkezi başvuruları hükümsüzdür.
Bu merkezler, bu Yönetmeliğe uygun olarak tekrar başvuracaklardır.
Yürürlük
Madde 34- Bu Yönetmelik
yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 35- Bu Yönetmelik
hükümlerini Sağlık Bakanı yürütür.
Ek-1
Beyin Ölüm Kriterleri
Tanım: Beyin ölümü klinik
bir tanıdır ve beyin fonksiyonlarının tam ve irreversibl kaybıdır.
İrreversibl komanın temel
bulguları:
I) Beyin ölümüne karar vermek
için komanın aşağıdaki nedenlere bağlı olmaması,
a) Primer hipotermi,
b) Hipovolemik ya da hipotansif
şok,
c) Geriye dönüşüm sağlayabilecek
intoksikasyonlar (barbitürat ve diğer sedatifler,
depresan ve narkotik ilaçlar) ile metabolik ve endokrin bozukluklar,
II) Bilincin tam kaybı,
III) Spontan hareketin bulunmaması.
Aşağıda bulunan durumlar beyin ölümü tanısını ekarte ettirmez.
a) Derin tendon reflekslerinin
alınması,
b) Yüzeyel reflekslerin alınması,
c) Babinski refleksi alınması,
d) Solunum benzeri hareketler
alınması, (omuz elevasyon ve adduksiyonu, önemli
tidal volum değişikliği olmaksızın interkostal genişleme)
e) Patolojik fleksiyon ve
ekştensiyon cevabı dışındaki spontan ekstremite hareketleri,
IV) Ağrılı uyaranlara serebral-motor
cevap alınamaması,
V) Spontan solunum bulunmaması,
VI) Beyin sapı reflekslerinin
tamamen kaybolması,
a) Beyin ölümünde pupiller
parlak ışığa yanıtsız ve dilatedir (4-9 mm)
b) Kornea refleksi yokluğu,
c) Vestibulo-oküler refleks
yokluğu,
d) Okülosefalik refleks yokluğu,
e) Feringeal ve trakeal reflekslerin
yokluğu,
VII) Apne testi:
Apne testi uygulanabilmesi
için, Arterial pO2 ve pCO2 değerleri normal olmalıdır (pCO2 40 mmHg ve
üzerinde). Bu koşullarda hasta 10-30 dakika süre ile %100 oksijen ile ventile
edilerek arteriyel oksijen basıncının 200 mmHg üzerinde olması sağlanmalıdır.
Bu koşullar sağlandıktan sonra hasta mekanik solunum desteğinden ayrılarak
trakea içerisine en az 8-10 dakika süre ile 6 lt. dakikada oksijen uygulanmalıdır.
Bu uygulamalara rağmen spontan soluma yoksa apne veya kan gazlarında pCO2
basıncı 60 mmHg veya üzerinde ise spontan soluma hareketi yoksa apne testi
pozitiftir.
Beyin ölümü tanısı konan hastalarda
-----------------------------------
* Daha önce tanısı konulmuş
bir nedenle hasta irreversibl koma tablosuna girmişse en az 12 saat, etyolojisi
bilinmeden gelişen tablolarda en az 24 saat bu koşulların değişmeden devamlılığı
gözlenmelidir.
* Klinik beyin ölümü tanısı
almış hastalarda, hekimler kurulunun uygun göreceği bir laboratuvar yöntemiyle
beyin ölümü teyid edilmelidir.
* Hasta yakınına beyin ölümü
deklare edildikten sonra hastaya uygulanan tıbbi destekler kesilebilir.
* Hasta yakınına beyin ölümü
deklare edildikten sonra yaşam desteğinin kesildiği durumlar:
1- Hastanın organ veya organlarının
transplantasyon için kullanılmasına hasta yakınının izin vermesi,
2- Hasta yakınlarının yaşam
desteğinin kesilmesine izin vermesidir.
