HALKIN SAĞLIK EĞİTİMİ YÖNETMELİĞİ
Resmi Gazete
Tarih: 06.08.2000; Sayı: 24132
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
Madde 1- Bu Yönetmeliğin
amacı; toplumu oluşturan kişilerin sağlık bilincini ve davranışını geliştirerek,
sağlıklarını koruyabilir, sağlık hizmetlerine katılabilir, sağlık haklarını
savunabilir hale getirmek üzere; halkın bilgilendirilmesi, Bakanlığın merkez
ve taşra teşkilatında görevli personelin halkın sağlık eğitimi konusunda
bilgilerinin geliştirilmesi için uygulanacak eğitim faaliyetlerinin usul
ve esaslarını belirlemektir.
Kapsam
Madde 2- Bu Yönetmelik,
halkın sağlık eğitimi alanında Bakanlığın merkez ve taşra teşkilatı, diğer
kamu kurum ve kuruluşlarında veya serbest olarak mesleklerini icra eden
sağlık personeli ile halkın sağlık eğitimi faaliyetlerinin hedefleri, ilkeleri,
kurumsallaşması, yönetiminde görevlendirilecek personelin görev, yetki
ve sorumluluklarına dair esasları kapsar.
Yasal Dayanak
Madde 3- Bu Yönetmelik;
181 sayılı Sağlık Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin değişik 12 nci maddesinin (h) bendi; 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri
Temel Kanununun 3 üncü maddesinin (g) bendi ve 9 uncu maddesinin (c) bendine
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
Madde 4- Yönetmelikte
geçen deyimlerden;
a) Bakanlık: Sağlık Bakanlığını,
b) Genel Müdürlük: Bakanlığın
Sağlık Eğitimi Genel Müdürlüğünü,
c) Daire Başkanlığı: Genel
Müdürlüğün Halk Sağlığı ve Sağlığı Geliştirme Eğitimi Dairesi Başkanlığını,
d) Bakanlık teşkilatı ve
birimleri: Bakanlığın merkez ve taşra teşkilatı birimlerini,
e) Sağlık hakları: Kişilerin
sağlıklarının devamı için; sırf insan olmaları sebebiyle sahip bulundukları
ve T.C. Anayasası, milletlerarası andlaşmalar, kanunlar ve diğer mevzuat
ile güvence altına alınmış bulunan temel insan haklarını,
f) Eğitim programı: Halkın
sağlık eğitimi alanında, personelin ve halkın eğitimi faaliyetlerinin amaçlarını,
içeriğini, öğrenme faaliyetleri ile değerlendirme boyutunu kapsayan programı,
g) Eğitim yöneticisi: Halkın
sağlık eğitimi faaliyetlerinin bu Yönetmelik hükümleri doğrultusunda yürütülmesinden,
izleme ve değerlendirilmesinden sorumlu kişiyi,
h) Eğitim görevlisi: Halkın
sağlık eğitimi faaliyetlerinde öğretici olarak görevlendirilen kişiyi,
ı) Kurs: Yeni bilgi, beceri,
tutum ve davranış kazandırmayı veya varsa olumsuz davranışların kaldırılmasını
amaçlayan, eğitim programına göre yürütülen ve sonunda başarı değerlendirmesi
yapılan faaliyeti,
i) Seminer: Bir konu ile
ilgili bilgi vermek ve bu bilgiler üzerinde tartışmak amacıyla, birkaç
yetkilinin yönetimi altında düzenlenen toplantıyı,
j) Sertifika: Eğitime alınan
personelden bilgi ve beceri kazananlara verilen belgeyi,
k) Başarı belgesi: Eğitime
katılanlardan yapılan değerlendirmede başarılı olanlara verilen belgeyi,
l) Katılım belgesi: Eğitim
faaliyetlerine katılanlara muhasebe ve idari işlemlerde kullanılmak üzere
verilen belgeyi,
m) Çalışma grubu üyesi: Halkın
sağlık eğitim sisteminin ilkelerini, stratejilerini, plan ve programlarını
geliştirme, araştırma ve değerlendirme amacı ile oluşturulan çalışma gruplarında
görevlendirilen kişiyi,
n) Halkın sağlık eğitimi:
Kamu kurum ve kuruluşlarında, özel veya tüzel kişilere ait işyerlerinde
çalışan personelin halkın sağlığı ile ilgili veya toplumu oluşturan
kişilerin kişisel sağlık bilgi ve becerilerini geliştirerek, davranış değişikliği
oluşturmak amacıyla yapılan eğitimi,
o) Sağlık eğitim kurumları:
İl Sağlık Müdürlüğü'ne bağlı halkın sağlık eğitimi ile ilgili, personele
ve halka yönelik eğitim programlarının uygulandığı eğitim kurumlarıdır.
İKİNCİ BÖLÜM
Halkın Sağlık Eğitimi, Hedefleri ve İlkeleri
Hedefler
Madde 5- Bakanlığın
halkın sağlık eğitimi ile ilgili görev, yetki ve sorumlulukları çerçevesinde
hedefleri şunlardır:
a) Göreve yeni başlayan personelin
halkın sağlık eğitimi alanında eksikliklerini tamamlamak,
b) Personele halkın sağlık
eğitimi alanındaki yeniliklerin, gelişmelerin gerektirdiği bilgi, beceri
ve davranışları kazandırmak,
c) Halkın sağlık bilincini
ve davranışını geliştirerek, sağlıklarını koruyabilir, sağlık hizmetlerine
katılabilir ve sağlık haklarını savunabilir hale getirmek,
d) Halkın sağlık eğitimi
alanında hizmet yapan resmi, özel kurum ve kuruluşlar ile sivil toplum
örgütleri ve üniversite temsilcilerinin katılımını sağlayarak sektörler
arası iş ve güç birliğini geliştirmek,
e) Halkın sağlık eğitiminde
etkinliği sağlamak amacıyla basın yayın kuruluşlarını bilgilendirmek ve
işbirliği yapmak,
f) Halkın sağlık eğitimi
etkinliğini artırmak amacıyla araştırma ve inceleme yapmak,
g) Halkın sağlık eğitimi
konusunda broşür, afiş, spot, film ve benzeri araç gereç üretimi yaparak
eğitim hizmetlerinin etkinliğini artırmak,
h) Gezici veya yerleşik sağlık
müzelerini geliştirerek, sağlık fuarlarını oluşturarak bu fuarlarda standlar
açmak ve sağlık hizmetlerinin gelişimi konusunda halkı bilgilendirmek,
ı) Halk sağlığı ile ilgili
uluslararası kuruluşlarla işbirliği yapmak, uluslararası toplantılara katılımı
sağlayarak bilgi ve deneyim alışverişinde bulunmak ve yenilikleri izleyerek
yenilikleri ulusal programlara aktarmak.
İlkeler
Madde 6- Halkın sağlık
eğitimi hedeflerine ulaşılabilmesi için;
a) Eğitimin sürekli olması,
b) Eğitimin, halkın sağlık
eğitimi ihtiyaçları dikkate alınarak Bakanlıkça belirlenen amaçlar ve hedefler
doğrultusunda düzenlenecek plan ve programlara dayandırılması,
c) Eğitilen personelin, eğitim
amaçlarına uygun halkın sağlık eğitim faaliyetlerinde görevlendirilmesi,
d) Halkın sağlık eğitimi için görevlendirmede
istekli personele öncelik verilmesi ve fırsat eşitliği tanınması,
e) Eğitim faaliyetlerinin
sektörler ve disiplinler arası bir anlayış ile yürütülmesi,
f) Eğitimde görsel - işitsel
araç ve gereçlerden yararlanılması,
g) Eğitim programlarının
halka yansıtılmasında, her türlü basın ve yayın kuruluşlarından yararlanılması,
h) Konu ile ilgili yeni bilgi
ve teknolojinin yakından izlenerek gerek çalışanlara, gerekse halka
aktarılması,
ı) Eğitimlerin sürekli değerlendirilip
yönlendirilmesi için gerçekleşen her türlü eğitim faaliyeti sonuçlarının
Genel Müdürlüğe bildirilmesi,
ilkeleri göz önünde bulundurulur.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Teşkilat ve Görevler
Teşkilat
Madde 7- Halkın sağlık
eğitimi faaliyetleri aşağıdaki teşkilatlar tarafından yürütülür.
a) Sağlık Eğitimi Genel Müdürlüğü,
b) İl Sağlık Müdürlüğü,
c) Sağlık Eğitim Kurumları.
Sağlık Eğitimi Genel Müdürlüğünün
Görevleri
Madde 8- Genel Müdürlük;
Bakanlığın hizmet politikası
ve hedeflerine yönelik olarak halkın sağlık eğitimi çalışmalarının
yürütülmesi için gerekli tedbirleri alır. Gerektiğinde halk sağlığı eğitimine
ilişkin genel politikanın belirlenmesi, halkın sağlık eğitimi yıllık planlarının
hazırlanması ve çalışmaların değerlendirilmesi amacıyla çalışma grupları oluşturur.
Sağlık Müdürlüğü
Madde 9- Sağlık Müdürlüğünün
görevleri şunlardır:
a) Bakanlık tarafından hazırlanan
halkın sağlık eğitimi yıllık planı doğrultusunda, sağlık müdürlüğü
eğitim şube müdürlükleri aracılığı ile mahalli olarak düzenlenecek halkın
sağlık eğitimi programlarının uygulanmasını ve değerlendirilerek Genel
Müdürlüğe bildirilmesini sağlamak,
b) İlin halkın sağlık eğitimi
ihtiyaçlarını belirleyerek, Bakanlığın halkın sağlık eğitimi yıllık planı
hazırlanmasında göz önünde bulundurmak üzere Genel Müdürlüğe bildirmek,
c) İl sağlık eğitim kurumlarının
hizmetlerinin yürütülmesini sağlamak.
Sağlık Eğitim Kurumları
Madde 10- Sağlık eğitim
kurumlarının görevi, halkın sağlık eğitimi ile ilgili olarak personele
ve halka yönelik eğitim programları düzenlemek ve uygulanmasını sağlamaktır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Eğitim Faaliyetlerinde Görevlendirilecek Personel
Görevlendirme
Madde 11- Eğitim faaliyetlerinde
görevlendirilecek eğitim yöneticisi, eğitim görevlileri ve diğer personel
Genel Müdürlük ve faaliyeti teklif eden birim ile işbirliği yapılarak belirlenir.
İlde gerçekleştirilecek eğitim
faaliyetlerinde ise görevlendirme Valilikçe yapılır.
Eğitim Yöneticisinin Görev
ve Sorumlulukları
Madde 12- Eğitim yöneticisinin
görevleri şunlardır:
a) Eğitim programının uygun
bir şekilde yürütülmesi için eğitim kurumu yöneticisi, eğitim görevlileri
ve diğer yetkililerle işbirliği yapmak,
b) Eğitim için gerekli ortamı
hazırlamak,
c) Eğitim faaliyetleri sonunda
eğitimin değerlendirilmesini yaparak, faaliyetlerle ilgili rapor hazırlayıp,
Genel Müdürlüğe gönderilmesini sağlamak.
Eğitim Görevlilerinin Nitelikleri
Madde 13- Eğitim faaliyetlerinde
görev alacak personelde aşağıdaki nitelikler aranır:
a) Bakanlık içinden görevlendirilecek
personelin eğitim programlarında yer alan konularda gerekli bilgi ve beceriye
sahip olması,
b) Bakanlık dışından görevlendirilecek
öğretim görevlilerinin de üniversitelerde "öğretim üyesi"/"öğretim görevlisi"
olması veya diğer kurumlarda çalışmış olmakla beraber eğitim programında
yer alan konularda gerekli bilgi ve beceriye sahip olması,
c) Yeni bilgi ve teknolojilerin
transferinde ihtiyaç duyulması halinde, yurt dışından da eğitimci temin
edilebilir.
Eğitim Görevlilerinin Görev
ve Sorumlulukları
Madde 14- Eğitim görevlilerinin
görevleri şunlardır:
a) Yaptıkları eğitim programına
göre verecekleri konuların notlarını programın başlamasından en az bir
hafta önce eğitim yöneticisine vermek,
b) Eğitimi yürütmek ve sonucu
değerlendirmek,
c) Zorunlu nedenlerle görevlerine
devam edememeleri halinde durumu derhal eğitim yöneticisine bildirmek.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Eğitim Türleri, Eğitim Faaliyetlerinin
Planlanması ve Uygulanması
Eğitim Türleri
Madde 15- Konunun
özellikleri dikkate alınarak aşağıda belirtilen eğitim türlerine benzer
programlar düzenlenir.
a) Personel Eğitimi
Halkın sağlık eğitimini gerçekleştirecek
personelin yurtiçi eğitimi, Sağlık Bakanlığı "Hizmet İçi Eğitim Yönetmeliği"
ve yurt dışına gönderilecek personele ise "Yetiştirilmek Amacıyla Yurt
Dışına Gönderilecek Devlet Memurları Hakkında Yönetmelik" esaslarına göre
düzenlenir.
b) Halk eğitimi
Toplumu oluşturan kişilerin
sağlık bilincini, davranışını geliştirerek, sağlıklarını koruyabilir, sağlık
sorunlarını çözebilir, sağlık hizmetlerine katılabilir, sağlık haklarını
savunabilir hale getirmek için uygulanacak sağlık eğitimidir.
Yıllık Eğitim Plan Ve
Programları
Madde 16- Bakanlık
halkın sağlık eğitim plan ve programları; koordinasyon birimi olan Sağlık
Eğitimi Genel Müdürlüğünce 5 yıllık kalkınma planı ve yıllık programlar
doğrultusunda, merkez birimlerinin merkez ve taşra teşkilatlarından sağlayacağı
bilgiler, raporlar, teklifler dikkate alınarak yıllık olarak hazırlanır, teknik ve yönlendirme
kurulunda görüşüldükten sonra "Bakanlık Makam Onayı" ile uygulamaya konulur.
Yıllık halkın sağlık eğitim
planında; tarih, süre, yer, konu, amaç, katılacak kişi ve sayıları, eğitim
görevlileri, eğitim yöntemleri, eğitim materyali, işbirliği yapılacak kişi
ve kurumlar belirlenir.
Eğitim programının içeriğinin
belirlenmesi durumunda, ihtiyaç halinde çalışma grupları oluşturulabilir.
Yıllık eğitim planı onaylandıktan sonra eğitim programlarının başlayacağı
tarihten en az 1 ay önce ilgili birimlere bildirilir. İldeki Eğitim Faaliyetleri
Madde 17- İl sağlık
müdürlüklerince, Bakanlığın halkın sağlık eğitim yıllık planı göz önünde
bulundurularak, ilin eğitim ihtiyaçları doğrultusunda eğitim programları
hazırlanır ve Valilik onayı alındıktan sonra yürürlüğe konulur.
Bu faaliyetlerin tarihi,
yeri, programı, eğitim yöneticileri, eğitim görevlileri ile eğitime katılacaklar
il sağlık müdürlüğünce belirlenir ve Valilik onayına sunulur. Yıllık plandaki
her türlü değişiklikler Valilik onayı alınarak yapılır. Valilik yıllık
eğitim planını ve uygulama sonuçlarını Genel Müdürlüğe bildirir.
Eğitim Planında Değişiklik
Madde 18- Bakanlık
halkın sağlık eğitimi yıllık planının uygulanma devresinde yapılması zorunlu
görülen değişiklikler, Genel Müdürlükçe değerlendirildikten sonra "Bakanlık
Makam Onayı" ile yapılır ve teşkilata bildirilir.
ALTINCI BÖLÜM
Katılma, Sınavlar, Değerlendirme, İzinler ve Disiplin
Eğitim Faaliyetine Katılma
Madde 19- Halkın sağlık
eğitim faaliyetine katılacak personel, amaca uygun olarak eğitilir ve eğitim
faaliyetlerinde görevlendirilir.
Diğer Kurumlardaki Eğitime
Katılmak
Madde 20- Diğer kurumlardaki
eğitime, uygun nitelikteki personelin katılmaları Genel müdürlükçe/Valilikçe
değerlendirilir ve "Bakanlık Makam Onayı" ile uygulamaya konulur.
Eğitim Faaliyetlerine Diğer
Kurumlardan Katılmak
Madde 21- Masrafları
kendilerine veya kurumlarına ait olmak kaydıyla Bakanlık dışından kamu
ve özel diğer kurum personeli için bu Yönetmelik çerçevesinde eğitim faaliyetleri
düzenlenebilir; ayrıca anılan personelin Bakanlıkça veya Valilikçe düzenlenecek
eğitim faaliyetlerine katılmaları da kabul edilebilir.
Eğitim Faaliyetlerine Katılmayanlar
Madde 22- Herhangi
bir sebeple eğitim programıyla ilişkisi kesilenlere ve sınavlara katılmayanlara
başarı ve katılma belgesi verilmez.
Devam Durumu
Madde 23- Eğitim faaliyetlerine,
mazeretsiz olarak eğitim süresinin %5'i ve mazeretli olarak %10'u oranından
daha fazla süre katılmayan personelin faaliyetle ilişiği kesilir.
İzinler
Madde 24- Eğitime
katılanlar, eğitim süresince 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 104
üncü maddesinin (A), (B), (C) bentlerinde belirtilen mazeretleri dışında
izin kullanamazlar. Kullanılması halinde eğitim programıyla ilişkileri
kesilir.
Başka kurumlardan eğitime
katılanlar, eğitim programları kurallarına uymak zorundadır.
Disiplin
Madde 25- Eğitim faaliyetine
katılanlar, öğretim programında yer alan faaliyetlere katılmak ve bunların
gerektirdiği çalışma ve ödevleri yapmak zorundadırlar. Eğitim faaliyetlerini
engelleyici veya aksatıcı tutum ve davranışları görülenlerin eğitim
yöneticisi tarafından faaliyetle ilişiği kesilir. Durum, en kısa sürede
mahalli eğitim faaliyetlerinde Valiliklere, Bakanlıkça yapılan eğitim faaliyetlerinde
Genel Müdürlüğe bildirilir. Bu kişiler hakkında 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunu ve konuya ilişkin diğer mevzuatın disiplin cezaları ile ilgili hükümleri
uygulanır.
Eğitimin Değerlendirilmesi
Madde 26- Eğitimin
değerlendirilmesinde aşağıdaki hususlara uyulur:
a) Eğitime katılan personelin
eğitim öncesi ve sonrası bilgi ve beceri düzeyi değerlendirilir,
b) Değerlendirme, eğitim
programının amaçlarına göre yazılı, sözlü, uygulamalı veya hem yazılı hem
sözlü hem de uygulamalı sınavla yapılabilir,
c) Sınavın şekli ve soruları
eğitim görevlileri tarafından belirlenir.
d) Değerlendirme ile ilgili
tedbirler eğitim yöneticisi, eğitim merkezi müdürü ve eğitim görevlileri
tarafından ortaklaşa alınır,
e) Değerlendirme, eğitim
yöneticisi ve eğitim görevlilerinden oluşan "Değerlendirme Komisyonu" tarafından
yapılır,
f) Yapılan değerlendirme
sonucunda başarısız olanlar ve mazeretleri sebebi ile eğitim sonu değerlendirmeye
katılmayanlar için eğitim komisyonunca bir sınav daha yapılarak tekrar
değerlendirilir.
g) Eğitimle ilgili yapılan
sınavlar 100 üzerinden değerlendirilir. 70 ve üzerinde puan alanlar başarılı
sayılır,
ı) Eğitim sonunda sınavlardan
herhangi birine mazeretsiz olarak katılmayanlar başarısız sayılırlar. Ayrıca
haklarında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun disiplin hükümleri uygulanır,
i) Halk sağlığı eğitim programına
katılan personelin, programa katılımı, devam, izin, disiplin durumu ve
eğitimin değerlendirilmesi ile ilgili hususlar " Sağlık Bakanlığı Hizmet
İçi Eğitim Yönetmeliği"nde belirtilen esaslara göre gerçekleştirilir,
j) Halkın sağlık eğitiminde
değerlendirme esası, eğitim programına halkın katılımını teşvik eder şekilde
olmalıdır. Özendirme biçimi; şiir, kompozisyon, makale, resim, karikatür,
proje hazırlama, aktif uygun sağlıklı yaşam örneğini uygulama şeklindeki
etkinliklere katılım ve başarı belgesi, plaket, madalya, para, kitap, düzenlenecek
bir gezi programına katılım, basın önünde tanıtım ve bu gibi ödüllü olmalıdır.
Belge Verilmesi
Madde 27- Eğitim faaliyeti
sonucu başarılı olanlara eğitimin özelliğine göre "Başarı Belgesi" veya "Sertifika"; başarısız
olanlara ve eğitim faaliyeti sonunda herhangi bir değerlendirme yapılmadığı
durumlarda "Katılım Belgesi", eğitimi düzenleyen birimce hazırlanarak eğitim
faaliyetleri sonunda katılımcılara verilir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Mali Hükümler
Eğitim Giderleri
Madde 28- Eğitim çalışmalarının
yürütülmesi ile ilgili eğitim giderleri Bakanlık bütçesinden karşılanır.
Eğitim Görevlileri Ve Eğitime
Katılanların Giderleri
Madde 29- Eğitim yöneticileri,
görevliler ve eğitime katılanlara, eğitime katıldıkları süreler dikkate
alınarak, 6245 sayılı Harcırah Kanunu ile Bütçe Kanununun ilgili hükümleri
uygulanır. Eğitimin görev yerinde yapılması halinde eğitime katılan personele
gündelik verilmez.
657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun 89 uncu maddesine göre ek ders görevi verilir.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Son Hükümler
Yürürlük
Madde 30- Bu Yönetmelik,
yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 31- Bu Yönetmelik
hükümlerini Sağlık Bakanı yürütür.