İSPENÇİYARI VE TIBBİ MÜSTAHZARLAR KANUNU
Kanun Numarası: 1262
Resmi Gazete
Tarih: 26.5.1928; Sayı: 898
Madde 1 - Kodekste
muharrer şekil ve formül haricinde ve fenni kaidelere muvafik muayyen ve
sabit bir şekilde yapılacak amilinin ismiyle veya hususi bir nam altında
ticarete çıkarılan tababette müstamel her nevi basit ve mürekkep devai
tertiplere ispençiyari ve tıbbi müstahzarlar ismi verilir.
Tabip reçetesiyle verilmesi
mesrut olanlar ancak reçete mukabilinde ve diğerleri reçetesiz olarak münhasıran
eczanelerle ecza ticarethanelerinde kanunu mahsusuna tevfikan satılır.
Madde 2 - (Değişik:
4/1/1943 - 4348/1 md.)
A) Devai sabunlarla
ilaç zümresine girmeyen ve kimyevi maddeleri ihtiva etmiyen tıbbi gıdalar
ve (...)müessir ve zehirli maddeleri havi olmıyan bütün tuvalet levazımı
tibbi müstahzarlardan sayılmazlar.
B) Aşağıda yazılı müstahzarlar
bu kanunun üçüncü maddesi mucibince alınması mesrut müsaadeye tabi
değildirler:
I - Sair müessir maddelerle
karıştırılmayan veyahut hususi bir isim altında yapılmıyan her nevi serum
ve aşılar ve bu mahiyette korunma ve tedavi maddeleri;
II - Hayati teamüllere mahsus
hülasalar, amboseptörler ve bunlara benzer maddeler;
III - Doğrudan doğruya halka
satılmaya elverisli olmamak ve hususi bir isim altında veya yapanın ismiyle
anılmıyarak yalnız muhtevi olduğu ilacın kimyevi ismini taşımak üzere yapılan
kodekste şekilleri yazılı basit komprimeler, ampuller, tentürler ve her
türlü hülasalar ve emsali galenik müstahzarlar;
IV - Hususi bir isim altında
ruhsatnamesi verilmiş olan müstahzarların yalnız kimyevi ismini taşıyan
muadilleri.
B bendinin I
sayılı fıkrasında yazılı maddelerin hepsinin veya bir kısmının dışarıdan
memlekete girmesini tahdit veya men'e ve memlekete dışarıdan getirilecek
olanların vasıf ve şartlarını tayine ve bunları murakabeye Sıhhat ve
İçtimai Muavenet Vekaleti salahiyettardır. Memnu
olduğu halde memlekete giren veya Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 95 inci maddesi
hilafına izinsiz olarak yapıldığı anlaşılan bu gibi maddeler Sıhhat ve
İçtimai Muavenet Vekaletince el konularak yokedilir. Bunları hariçten müsaadesiz
ithal edenler hakkında ayrıca umumi hükümler dairesinde takibat yapılır.
Aynı bendin III sayılı fıkrasında
yazılı maddelerin Eczacılar ve Eczaneler Kanununun 26 nci maddesi mucibince
Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaleti tarafından müsaade verilmiş bir müstahzarat
laboratuvarında yapılması şarttır. Bu nevi müstahzarların eczanelerle ecza
depolarından başka yerlere satılması yasaktır.
Madde 3 - Dahilde
imal olunan ispenciyari ve tibbi mustahzarların ticarete çıkarılmasından
ve hariçte yapılanların memlekete ithalinden evvel Sıhhiye ve Muaveneti
İçtimaiye Vekaletinden müsaade alınması meşruttur.
Madde 4 - Kodeksde
dahil olmadığı halde birinci maddede zikrolunan ispenciyari ve tıbbi müstahzarlar
evsafını haiz olmayıp bir vahdeti kimyeviye arzeden ve sanayii kimyeviye
fabrikaları tarafından hastalıkların tedavisinde istimal edilmek uzere
yeniden ticarete çıkarılan kimyevi ve tıbbi maddelerin dahi hini ithallerinde
Sıhhiye ve Muaveneti İçtimaiye Vekaletinden müsaadei resmiye alınır.
Madde 5 - (Değişik:
8/2/1954 - 6243/1 md.)
Türkiye'de ispençiyari ve
tıbbi mevat ve müstahzarat imaline ve bu maksatla laboratuvar veya fabrika
küşadına Türk tabip, eczacı ve kimyager ve ihtisaslarına taalluk eden maddeler
için de veteriner ve diş tabibi bir mesul
müdürün mesuliyeti altında hakiki ve hükmi şahıslar
salahiyettardır.
İspençiyari ve tıbbi mevat
ve müstahzaratın her türlü fenni şartları haiz ve kafi tesisatı muhtevi
bir laboratuvar veya fabrikada imali mecburidir.
İspençiyari ve tıbbi mevat
va müstahzarat laboratuvar ve fabrikaları Sağlık ve Sosyal Yardım Vekaletinin
teftiş ve murakabesine tabidir.
Madde 6 - (Değişik:
4/1/1943-4348/1 md.)
5 inci maddede zikredilen
şartlar dahilinde yapılacak müstahzarların müsaadesini almak için evvelemirde
bir istida ile Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletine müracaat olunur. Bu
istida ile beraber müstahzarlardan beş numune ve cinsi ve miktarı sarih
olarak tayin edilmiş olmak şartıyla müstahzarı terkip eden maddeleri
bildirir tasdikli bir formül ve müstahzarın
ambalajına mahsus kab ve saire ve tarifname numune ve suretleri gönderilir
ve müstahzarın toptan ve perakende satış fiyatları da bildirilir.
Madde 7 - (Değişik:
4/1/1943 - 4348/1 md.)
6 nci maddede yazılı istida
ve numuneler Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletince tetkik ve tahlil edilerek
aşağıda yazılı şartların mevcudiyeti halinde izin verilmesine mutaallik
muamele yapılır:
A) Müsaade talep
eden kimsenin bu kanunla tayin edilmiş olan salahiyeti haiz olması;
B) Tevdi edilen
formülün müstahzar halinde ticarete arzedilmesinde fayda bulunması;
C) Kullanılmasında
sıhhi mahzur bulunmaması;
D) Sanata muvafık
yapılması ve uzun müddet muhafazası halinde bozulmaya müsait olmaması;
E) Tahlil ve
tetkik neticesinde formülüne uygun ve bildirilen tedavi vasıflarını haiz
olması;
F) Fiyatının
muvafık ve isminin uygun bulunması.
Müstahzarın tabip reçetesiyle
veya reçeteye lüzum olmadan serbestçe satılması hususu vekaletce tayin
ve ruhsatnamede zikredilir. Bu kanun mucibince yapılmasına izin verilen
müstahzarların isimleri Resmi Gazete ile ilan edilir. Tahlil masrafı ve
ruhsatname harcı istida sahibine aittir.
Sıhhat ve İçtimai Muavenet
Vekaleti piyasa icaplarına göre müstahzar fiyatlarının tadilini istiyebilir.
Madde 8 - (Değişik:
4/1/1943 - 4348/1 md.)
Ecnebi memleketlerden getirilen
müstahzarlar için müsaade talebi ancak Türkiye dahilinde sanat icrasına
mezun eczane ve ecza ticarethaneleri sahipleri veya işbu müstahzarları
imal eden fabrika va laboratuvarların Türkiye'de oturan vekilleri tarafından
vaki olduğu takdirde kabul olunur.Bu gibi müstahzarlar için dahili müstahzarlar
gibi müsaade istihsali zımnında istida ile Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletine
müracaat edilir.
Verilen istida ile beraber
müstahzarın imal mahalli, Türkiye konsolosluklarınca tasdikli formülleri,
tarifnameleri ve mahreci olan memlekette serbest veya reçete ile satılmasına
dair müsaade mevcutsa bu müsaadenin tasdikli bir
sureti ve beş numune vekalete tevdi edilir.
Tahlil masrafları va ruhsatname harcı istida sahibine aittir. İşbu istida
7 nci maddede yazıldığı şekilde muamele görerek müsaade edileceklerin gümrüklerce
ithali temin edilir ve Resmi Gazete ile isimleri ilan olunur.
Müstahzar fabrikaları ve
laboratuvarlarının vekilleri eczacı veya hususi kanuna göre müsaadesi alınmış
bir ecza ticarethanesine sahip olmadıkları takdirde iş gördükleri yerlerde
vekaletini haiz oldukları fabrika ve laboratuvar müstahzarlarından numune olarak gösterilecek
veya dağıtılacak miktardan fazla bulunduramazlar.Fazla miktarda bulundurmak
istedikleri takdirde ecza ticarethaneleri hakkindaki 984 sayılı kanun hükümleri
dairesinde eczacı bir mesul müdür istihdamına mecburdurlar.
Madde 9 - (Değişik:4/1/1943
- 4348/1 md.)
Memlekette yapılacak veya
dışardan getirilecek müstahzarlara ait istidalarin Sıhhat ve İçtimai Muavenet
Vekaletine geldiği tarihten itibaren nihayet iki ay zarfında muamelesi
bitirilerek istida sahibine cevap verilir.
Şu kadar ki müstahzar üzerinde
fenni tetkikler icrası veya şifai tesirlerinin tecrübelerle tesbiti icabeylediği
hallerde bu müddet lüzumu kadar uzatılabilir.
Madde 10 - Müsaadesi
istihsal olunarak ticarete çıkarılan yerli müstahzarların safiyetinden
ve formülüne muvafık olarak imal edilip edilmemesinden amili ve memaliki
ecnebiyeden ithal edilenler için ithal müsaadesi talepnamesi vermiş olan
vekilleri mesul olup lüzum görüldükçe ve bedeli tesviye olunmak uzere laalettayin
alınacak numunelerin tahlili suretiyle Sıhhiye ve Muaveneti İçtimaiye Vekaleti
daimi bir murakabe icra eder.
Madde 11 - Müstahzarların
terkibinde ve harici şekilleri ile tarifnamelerinde ve isminde yapılacak
her nevi tadilatın Sıhhiye ve Muaveneti İçtimaiye Vekaletince kabul ve
tasvip edilmesi lazımdır.
Madde 12 - (Değişik:
4/1/1943-4348/1 md.)
Müstahzarların dış ambalaj
kısımları üzerinde ve ambalaj içindeki tarifnamelerde açık ve Türkçe olarak
ruhsat sahibinin ve yapıldığı laboratuvarın adı ve adresi, ruhsat numarası
ve ilacın nasıl kullanılacaği ve fiyatı yazılı olacak
ve terkibinde müessir ve zehirli maddeler varsa
cins ve miktarları ve vekaletçe lüzum gösterilen hallerde yapıldığı tarih
göze çarpacak surette kayıt ve işaret edilecektir. Yalnız tabip reçetesiyle
satılmasına müsaade edildiği takdirde bu husus dahi açık olarak yazılacaktir.
Madde 13 - (Değişik:
4/1/1943- 4348/1 md.)
Müstahzarları öğme yolunda
ve bunlara malik olmadıkları şifa hassaları atıf veya mevcut şifai tesirleri
büyütmek suretiyle sabit veya muteharrik sinema filimleri, ışıklı veya
ışıksız ilan, radyo veya herhangi bir vasıta ile reklam
yapılması memnudur. Şu kadar ki, tarifname ve
gazetelerde "....hastalıklarında kullanılması faydalıdır" şeklindeki ilanlara
müsaade olunabilir. Ancak reçetesiz satılmasına müsaade edilmiyen müstahzarların
tıbbi mecmualardan başka yerlerde reklamları yapılamaz.Reklam numunelerinin
önceden Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletince tasvip edilmeleri lazımdır.
Bir müstahzarın ilmi vasıfları
hakkında hazırlanmış olan filimler Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletinin
müsaadesiyle ve tayin edeceği yerlerde gösterilebilir.
Madde 14 - Kodeksde
dahil olmadığı halde müstahzar mahiyetinde olmıyan ve istimalinde fayda
görüldüğü alemi tababette kabul edilmiş olan edviye ile ilmi ve fenni tetkikatta
kullanılan kimyevi ve hayati terkiplerden memlekete ithallerinde menfaat
tasavvur edilenlerin amil ve sahipleri tarafından müracaat vuku bulmaksızın
ithallerine müsaade etmeğe Sıhhiye ve Muaveneti İçtimaiye Vekaleti salahiyettardır.
Madde 15 - Yedinci
ve sekizinci maddelerde mezkur tahlil masrafları ve ruhsatname harçları
yirmi beşer liradır. Tahlil masrafı müracaat vukuunda peşin olarak ve ruhsatname
harcı, ruhsatnamenin tevdii zamanında istifa edilir.
Madde 16-17 - (Mülga:
25/5/1938 - 3402/2 md.)
Madde 18 - (Madde Değişik. Kanun No. 5728/Mad:42 RG: 8.2.2008/26781)
10 uncu maddede yazılı tahlil neticesinde, müstahzarların terkibinde bulunan maddelerin saf olmadığı veya ruhsat almak için verilmiş olan formüle uymadığı veya müstahzarın tedavi vasıflarını azaltacak veya kaybedecek surette imal edilmiş olduğu anlaşılırsa, fiil suç oluşturmadığı takdirde, ruhsat sahibi ve müstahzarların bu şekilde imal edildiğini bilerek satan, satışa arzeden veya sattıranlara bin Türk Lirasından yirmibeşbin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir; ayrıca, ruhsatname geri alınır.
Madde 19 - (Madde Değişik. Kanun No. 5728/Mad:43 RG: 8.2.2008/26781)
Ruhsatsız olarak müstahzar imal edenler veya bu suretle imal edilen müstahzarları bilerek satan, satışa arzeden veya sattıranlara, müstahzar imaline salahiyet sahibi oldukları takdirde, beşyüz Türk Lirasından onbin Türk Lirasına kadar; müstahzar imaline salahiyet sahibi olmadıkları takdirde, binbeşyüz Türk Lirasından yirmibin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir. Bu müstahzarlar kendilerine atfedilen tedavi vasıflarını haiz olmadığı veya bu vasıfları azaltacak veya kaybedecek şekilde veya saf olmayan maddelerden imal edildiği anlaşıldığı takdirde 18 inci maddede yazılı ceza tatbik olunur.
Memleket dışında yapılmış müstahzarları ruhsatsız olarak ticaret amacıyla ithal etmek veya bunların özelliklerini bilerek satmak veya satışa arz etmek veya sattırmak kaçakçılıktır. Bu fıkrada yazılı suçları işleyenler hakkında Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu hükümleri tatbik olunur.
Madde 20 - (Madde Değişik. Kanun No. 5728/Mad:44 RG: 8.2.2008/26781)
18 ve 19 uncu maddelerde mezkûr ahval hariç olmak üzere bu Kanun ahkamına muhalif hareket edenlere ikiyüzelli Türk Lirası idarî para cezası verilir.
Bu Kanunda yazılı olan idarî para cezalarına ve diğer idarî yaptırımlara mahallî mülkî amir tarafından karar verilir.
Madde 21 - Bu kanunun
suveri tatbikiyesi bir nizamname ile tayin olunur.
Ek Madde 1 - (6/2/1930
- 1557/1 md. ile gelen numarasız md. hükmü olup, teselsül icin numaralandırılmıştır.)
Yerli müstahzarların amilleri
veya mes'ul müdürleri ve ecnebi memleketlerden giren mustahzarları yapan
fabrika veya laboratuvarın Türkiye'de mutemekkin vekilleri vefat ettikleri
takdirde verilmiş olan ruhsatnamelerin hükmü
kalmaz. Yerli müstahzar amil veya mes'ul müdürlerinin
mirasçıları müstahzar yapmaya salahiyetli iseler doğrudan doğruya kendi
namlarına ve salahiyet sahibi olmadıkları takdirde bunları yapabilecek
salahiyetli bir mes'ul müdür göstererek yeniden ruhsatname alırlar. Ecnebi
fabrika ve laboratuvarların gösterecekleri yeni vekilleri de ayni mecburiyete
tabidirler. Her iki halde müstahzarın formülü değişmediği takdirde bunlar
tahlilden ve tahlil harcından istisna edilirler.
Ek Madde 2 - (16/12/1940
- 3940 sayılı Kanunun 1 inci maddesi hükmü olup, ek madde olarak numarası
teselsül ettirilmiştir.)
Memleket dahilinde imal veya
hariçten ithal edilip veteriner tababette kullanılan tıbbi ve ispençiyari
müstahzarlar 14/5/1928 tarih ve 1262 sayılı kanun içine alınmıştır.
Bu müstahzarların fenni tahlil
ve tetkikleri Ziraat Vekaletinin tavassutu ile Sıhhat ve İçtimai Muavenet
Vekaletine ve devai kıymetinin tesbitinden sonra kanuni müsaadesi Ziraat
Vekaleti'ne aittir.
Bu suretle veteriner müstahzarların
4/6/1937 tarih ve 3203 sayılı kanun mucibince yapılacak murakabe şekli
Ziraat ve Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletleri tarafından birlikte tanzim
ve tesbit olunur.
Ek Madde 3 - (16/12/1940
- 3940 sayılı Kanunun 2 nci maddesi hükmü olup, ek madde olarak numarası
teselsül ettirilmiştir.)
Veteriner tababette kullanılan
ispençiyari ve tıbbi müstahzarları 1262 sayılı kanunun 5 inci maddesi hükümleri
dairesinde veterinerler de yapabilirler.
Ek Madde 4 - (Madde Değişik. Kanun No. 5728/Mad:45 RG: 8.2.2008/26781)
Müstahzarları taklit ederek bunların tedavi vasıflarını azaltacak veya kaybedecek ya da kullananların sıhhatine az veya çok zarar verecek surette imal edenler veya bu suretle imal edildiğini bilerek satan, satışa arzeden veya sattıranlar, Türk Ceza Kanunu veya diğer ilgili kanun hükümlerine göre cezalandırılır.
Ek Madde 5 - (Kanun No. 5728/Mad:578 RG: 8.2.2008/26781) Yürürlükten kaldırıldı.
Ek Madde 6 - (Madde Değişik. Kanun No. 5728/Mad:46 RG: 8.2.2008/26781)
Bu Kanunun 18 ve 19 uncu maddelerinde tanımlanan kabahatlerin konusunu oluşturan müstahzarlara elkonularak, bunların mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir.
Ek Madde 7 - (4/1/1943
- 4348/2 md. ile gelen ek 4 ncu madde hükmü olup madde numarası teselsül
ettirilmiştir).
Tetkik veya tecrübe edilmek
veya şahsi tedavide kullanılmak ve Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletince
kabul edilecek miktarı aşmamak üzere ruhsatnameyi haiz olmıyan müstahzarlarla
bunlardan ticarete çıkarılmamak şartıyle resmi müesseseler veya amme menfaatlerine
hadim hayır cemiyetleri namına gelecek olanların dışardan memlekete ithaline
Sıhhat Vekaletince müsaade edilebilir.
Madde 22 - Bu kanun
neşri tarihinden muteberdir. Ancak Sıhhiye ve Muaveneti İçtimaiye Vekaletince
elyevm imal veya ithal müsaadesi verilmiş olan müstahzarlar için üç ay
zarfında yeniden ruhsatname istihsali zımnında müracaat edilmek şartıyle
altı ay hitamına kadar kemakan imal ve ithaline devam caiz olacağı gibi
kanunun 16, 17, 18, 19 uncu maddeleri ahkamının tatbikina da tarihi neşrinden
itibaren altı ay sonra başlanır. Ve mezkür tarihte dahili memlekette mevcut
müstahzarlar miktarı tesbit ve her birinin mümasillerine nazaran Sıhhiye
ve Muaveneti İçtimaiye Vekaletince tanzim edilecek liste üzerinden rüsumu
ahzedilerek bu kısım müstahzarların daha altı ay müddetle Türkiye dahilinde
satılmalarına müsaade olunur.
Madde 23 - Bu kanunun
ahkamını icraya Adliye, Maliye ve Sıhhiye ve Muaveneti İçtimaiye Vekilleri
memurdur.
..............................................................................................................................................
NOT: Bu Kanunun harçlara dair hükümleri, 25/2/1952
tarih ve 5887 sayılı Kanunun
126 nci maddesi ile yürürlükten
kaldırılmıştır.