10.2.2005

BİRİNCİ KISIM

Amaç, Kapsam ve Genel İlkeler

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam ve Tanımlar



Amaç

Madde 1 - Bu Yönerge, Sağlık Bakanlığı taşra teşkilatının bütün kademelerinde verilen hizmetlerin nasıl yürütüleceğine açıklık getirmek, sağlık hizmetlerinin bir bütün olarak ve uyum içinde verilmesini sağlamak, bu yönde personele rehberlik etmek ve yardımcı olabilmek amacıyla hazırlanmıştır.

Kapsam

Madde 2 - Bu Yönerge, il sağlık müdürlüğü ve buna bağlı bütün sağlık kuruluşlarında çalışan personelin görevleri, hizmetin nasıl yürütüleceği, nasıl denetlenip değerlendirileceği ve niteliğinin nasıl iyileştirilebileceği hakkında temel ilke ve kuralları kapsar.

Dayanak

Madde 3 - Bu Yönerge, 224 Sayılı Sağlık Hizmetlerinin Sosyalleştirilmesi Hakkında Kanun, 181 Sayılı Sağlık Bakanlığı?nın Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname?nin 43 üncü maddesi ve 6/3470 Sayılı Sağlık Hizmetlerinin Sosyalleştirildiği Bölgelerde Hizmetin Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

Madde 4 - Bu Yönergede kullanılan bazı kavramlar aşağıda açıklanmıştır:

a) Sağlık: Kişinin yalnızca hasta ya da sakat olmayışı değil; bedence, ruhça ve sosyal yönden tam bir iyilik durumunda olmasıdır.

b) Sağlık hizmetleri: İnsan sağlığına zarar veren çeşitli etmenlerin yok edilmesi ve toplumun bu etmenlerin etkilerinden korunması, hastaların tedavi edilmesi, bedensel ve ruhsal yetenek ve becerileri azalmış olanların rehabilite edilmesi için yapılan hizmetlerdir.

c) Sağlık hizmetlerinin sosyalleştirilmesi: Sağlık hizmetlerinin bir devlet görevi olduğu anlayışından hareketle, sağlık hizmetlerini yurttaşların yaşadığı en uç yerlere kadar yayarak, herkesin bu hizmetlerden hakça yararlanmasını, koruyucu ve iyileştirici sağlık hizmetlerinin bir arada yürütülmesini ve halkın sağlık hizmetlerine katılımını sağlayarak toplumun sağlık düzeyini geliştirmeyi amaçlayan örgütlenme ve hizmet biçimidir.

d) Koruyucu sağlık hizmetleri: Kişileri hastalanmaktan, yaralanmaktan, sakat kalmaktan ve erken ölümden korumak amacıyla verilen sağlık hizmetleridir. Kişiye yönelik olarak yapılan bağışıklama, ilaçla ve serumla koruma, erken tanı, aile planlaması, beslenme durumlarının iyileştirilmesini sağlamak için gıda güvenliği ve sağlıklı beslenme alışkanlıklarının kazandırılması, sağlık eğitimi gibi işler ile fizik, biyolojik ve sosyal çevredeki olumsuz koşullardan kaynaklanan sağlık sorunlarını önlemek amacıyla çevreye yapılan müdahaleler koruyucu hizmetlerdir.

e) Temel (Primordiyal) Korunma: Toplumu sosyal, ekonomik ve kültürel yönden kalkındırarak hastalıklarda rol oynayan etmenlerin etkisini azaltmak ya da ortadan kaldırmaktır. Belli bir hastalığa özgü olmayıp, birçok hastalığa ve genel yaşama ilişkin önlemlerdir.

f) Birincil (primer) korunma: Hastalık kişide biyolojik olarak başlamadan önce bazı önlemler alarak söz konusu hastalığın görülmesini önlemektir. Bunlar, çevredeki olumsuz etmenlerin yok edilmesi, insanların maruz kalmasının önlenmesi, aşılama, iyi beslenme, kazaları önlemek için alınan önlemler, hiç sigara içmemek, kişisel hijyen kurallarına uymak, çocuk yetiştirme konusunda çocuğa bakım veren kişilerin ve toplumun eğitimi gibi önlemlerdir.

g) İkincil (sekonder) korunma: Hastalıkların belirtisiz dönemlerinde ya da belirtilerin (semptomların) hafif olduğu dönemlerde teşhis edilerek tedavi edilmeleridir. İkincil korumaya ?erken tanı? hizmetleri de denir.

h) Üçüncül (tersiyer) korunma: Hastalığın klinik bulgu ve belirtilerinin ortaya çıkışından sonra, hastaların en iyi şekilde tedavisi, sekelli hastaların rehabilite edilmesi gibi hizmetleri kapsar. Hastaların, hastalığın kötü sonuçlarından korunmasını amaçlar.

ı) Sağlığın geliştirilmesi: Toplumun genel sağlık düzeyinin iyileştirilmesini hızlandırıcı hizmetlerdir. Koruyucu ve tedavi edici hizmetlerin yanı sıra, halkın sağlık eğitimi, toplum kalkınması, sosyal, ekonomik ve çevre koşullarının iyileştirilmesi çalışmalarını da kapsar.

i) Birinci basamak tedavi hizmetleri: Hastaların evde ve ayakta tedavileridir. Bu hizmetler esas olarak yataksız sağlık kuruluşlarında ve koruyucu hizmetlerle birarada verilir.

j) İkinci basamak tedavi hizmetleri: Hastaların bir yataklı sağlık kuruluşunda (hastanelerde) yatırılarak tedavileridir.

k) Üçüncü basamak tedavi hizmetleri: Özel bir yaş grubuna, cinsiyete ya da belli bir hastalığa yakalanan kişilere, o konuda en geniş imkanlara sahip yataklı tedavi kuruluşlarında verilen tedavi hizmetidir. Bu hizmetler, genellikle özel dal ya da eğitim hastanelerinde verilir.

l) Sevk zinciri: Acil durumlar dışında hastanın ilk olarak birinci basamağa başvurması bu basamaktaki imkanlarla teşhis ya da tedavi edilemeyenlerin bir üst basamağa gitmelerinin sağlanmasıdır. Bunun amacı, özellikle, hastaların öncelikle birinci basamak sağlık kuruluşlarına başvurmalarını ve yalnızca gerek görülenlerin ikinci ya da üçüncü basamağa gitmelerini sağlayarak kişilerin zaman kaybına uğramadan, yerleşim yerlerine daha yakın olan birinci basamak kuruluşlarından yararlanmalarını sağlamak; aynı zamanda, hastaneleri hizmet alması gerekmeyecek olan hasta yükünden kurtararak hizmetin kalitesini yükseltmek ve maliyetini azaltmaktır.

m) Dikey örgütlenme: Tek bir sağlık sorununa ya da programa yönelik sağlık hizmeti vermek üzere kurulmuş hizmet örgütüdür. Sıtma ve verem gibi hastalıklarla mücadele amacıyla kurulan örgütler buna örnektir. Bu örgütlerde, en uç noktadan merkezdeki üst düzey kademeye kadar hiyerarşik bir örgütlenme söz konusudur. Dikey örgütler, geniş bir bölgede tek amaçlı sağlık hizmeti verirler.

n) Yatay örgütlenme: Dikey örgütlenme modelinin aksine, bütün sağlık sorunlarına hizmet vermek üzere kurulmuş hizmet örgütüdür. Sosyalleştirilmiş sağlık hizmetleri ve özellikle sağlık ocakları bu tür örgütlenme anlayışı ile kurulmuştur. Yatay örgütler, dar bir bölgeye ya da belli bir nüfusa çok amaçlı sağlık hizmeti verirler.

o) Bölge Tabanlı Hizmet Uygulaması: Kentsel bölgelerde altyapısı ile personel uygun olan ve nüfusu 10.000?i aşan sağlık ocaklarında, sağlık ocağının hizmet bölgesi alt bölgelere ayrılarak, hizmetler ?Bölge Tabanlı? olarak sunulur. Bu uygulamada en az bir hekim, bir hemşire ve iki ebeden meydana gelen ekipler oluşturulacaktır. Her bir ekibin kendi alt bölgesi olacak ve ekipler kendi bölgesindeki halkın sağlığından doğrudan sorumlu olacaktır. Halkın sağlık durumunu izleyecek, kişiye yönelik koruyucu hizmetleri ve birinci basamak tedavi hizmetlerini verecektir. Sağlık ocağının diğer hizmetleri bölge tabanlı olarak ayrılmadan sorumlu personel tarafından bölge genelinde sürdürülecektir. Sağlık ocağı bölgesi 10.000 ? 15.000 nüfusta en az iki alt bölgeye, 15.000 ? 20.000 nüfusta en az üç alt bölgeye, 20.000 ? 30.000 nüfusta en az dört alt bölgeye, 30.000 nüfusun üzerinde en az beş alt bölgeye ayrılacaktır.



İKİNCİ BÖLÜM

Sağlık Hizmetlerinin Temel İlkeleri



Madde 5 - Sağlık hizmetlerinin yürütülmesinde esas alınacak temel ilkeler şunlardır:

a) Nüfusa göre örgütlenme: Türkiye?de sağlık hizmetlerinin en temel ilkesi, nüfusa göre örgütlenmedir. Her sağlık biriminin hizmet götürmekle yükümlü olduğu coğrafi bir bölge belirlenir.

Her sağlık ocağında, bölgesinde yaşayan her ailenin ve her aile bireyinin kaydı bulunur. Bu kayıtlar, sağlık ocağının temel kayıtlarıdır; tahrip edilmez ve yok edilmezler. Ancak, kayıtlı bir ailenin bölge dışına taşınması durumunda, aile kayıtları (ev halkı tespit fişi) ve kişisel kayıtlar (bütün kişisel kart ve formlar) göç edilen yerdeki sağlık ocağına gönderilir. Nüfus kayıtları ölenler, doğanlar, bölgeye gelen ve bölge dışına çıkanlar dikkate alınarak sürekli olarak güncelleştirilir.

Köy, ilçe, il ve büyükşehirlerde kurulan sağlık ocaklarının hizmet götürmekle yükümlü olacakları nüfus, hizmeti sunmanın güçlüğü ya da kolaylığı dikkate alınarak farklılık gösterir.

b) Entegre sağlık hizmeti: Bütün sağlık hizmet ve programlarının birlikte ve birarada yürütülmesidir.Sağlık ocaklarında, koruyucu ve iyileştirici sağlık hizmetleri bir arada yürütülür. Ayrıca, sıtma, frengi, lepra, trahom ve verem gibi farklı hastalıklarla mücadele ya da ana sağlığı, çocuk sağlığı gibi farklı nüfus gruplarına götürülmekte olan her türlü sağlık hizmeti sağlık ocaklarında verilir (dar bölgede çok yönlü hizmet-yatay örgütlenme). Böylece, hizmeti alacak olan kişiler, alacakları hizmete göre farklı kuruluşlara değil, hangi nedenle olursa olsun, her türlü sağlık hizmeti için önce sağlık ocaklarına başvururlar.

c) Ekip hizmeti: Ekip, bilgileri, becerileri, yetkileri ve sorumlulukları yönünden birbirlerini tamamlayarak, aynı amaç için bir arada çalışan farklı meslek üyelerinden oluşur. Sağlık hizmeti ekibi içindeki hiçbir meslek üyesi diğerinden daha önemli ya da daha az önemli değildir. Ancak, ekibin çalışmaları ekip başkanı tarafından yönetilir.

d) Sürekli hizmet: Topluma, yaşadığı ve çalıştığı yerde kesintisiz hizmet sunulmasıdır. Sağlık hizmetlerinin doğuştan kazanılmış bir temel insanlık hakkı olduğu kuralından hareketle, ülke sınırları içinde yaşayan bütün yurttaşlara, her yerde ve her zaman verilmesi ilkesi benimsenmiştir. Sağlık hizmetleri, nerede yaşarlarsa yaşasınlar, kişilerin kolayca ulaşabilecekleri kadar yakınlarında ve ihtiyaç duydukları her zaman erişebilecekleri biçimde örgütlenmiştir. Bütün sağlık ocaklarında ve yataklı sağlık kuruluşlarında günün her saatinde ihtiyacı olanlara hizmet verilmesi esastır.

e) Kademeli hizmet: Birinci, ikinci ve üçüncü basamak tedavi kuruluşları arasındaki hizmet bölüşümü ve hasta sevk zincirini ifade eder. Hizmet alacak kişilerin önce birinci basamak sağlık kuruluşlarına başvurmaları, sağlık personelinin uygun görmesi durumunda ikinci ya da üçüncü basamak sağlık kuruluşlarına sevki esastır. Kademeli hizmetin amacı, kişilere daha hızlı hizmet verilmesi, kişilerin en yakınlarındaki sağlık kuruluşundan rahatlıkla yararlanmaları, hastanelerin gereksiz hasta yükünden kurtarılmaları, gerçekten hastane hizmetine gerek duyan hastalara daha nitelikli hizmet verilebilmesi ve hizmet maliyetinin düşürülmesidir.

f) Katılımlı hizmet: Halkın, sağlık hizmetlerinin planlanması ve uygulanması süreçlerine katılmasıdır. Halkın sağlık hizmetlerine katılımı, özellikle ?sağlık ocağı sağlık kurulları? aracılığı ile sağlanır. Böylece, sağlık hizmetleri hizmeti alan kişilerce benimsenecek ve hizmetten yararlanma artacaktır. Bunun yanı sıra, halkın sağlık hizmetine para ya da mal bağışlayarak ya da hizmete insangücü desteği vererek katkıda bulunmaları da özendirilmiş olacaktır.

g) Kalite yaklaşımı: Hizmetlerde işlem, ürün ve mekan kalitesini yükseltmeyi benimseyen yaklaşımdır. Bu yaklaşımla hizmet sunanların, alanların ve toplumun hoşnutluğunun sağlanması amaçlanır.

h) Risk yaklaşımı: Toplumdaki herkese yeterli hizmet götürülemediği durumlarda, sağlıklı olanların bu durumlarını olumsuzlaştırmamak koşuluyla, sağlığı tehlike altında bulunanların hizmetlerden göreceli olarak daha fazla yararlanmaları esastır. Böylece, herkes yeteri kadar, fakat sağlığı tehlike altında olanlar daha fazla hizmet almış olacaklardır.











İKİNCİ KISIM

İl Sağlık Teşkilatı ve Görevler

BİRİNCİ BÖLÜM

Sağlık Müdürlüğünde Hizmetin Yürütülmesi



İl Teşkilatının Yapısı

Madde 6 - İl düzeyinde sağlık hizmetlerinden birinci derecede sorumlu yöneticiler, vali ve sağlık müdürüdür.

a) Vali: İlde sağlık hizmetlerinin yürütülmesinden, eşgüdümünden ve geliştirilmesinden birinci derecede sorumlu kişidir. Valiler, yetkilerinin bir kısmını yardımcılarından birine ya da sağlık müdürüne devredebilirler.

b) Sağlık Müdürü: Her ilde bir sağlık müdürü ile Sağlık Bakanlığı Taşra Teşkilatı Yatak ve Kadro Standartları Yönetmeliği?nde belirtilen sayıda sağlık müdür yardımcısı bulunur. Sağlık müdürü ilin en üst sağlık yöneticisi olup, görevinde valiye karşı sorumludur.

Sağlık müdürü, görevleri müdür yardımcıları arasında dengeli bir şekilde dağıtır. Sağlık müdür yardımcıları, kendilerine verilen görevleri sağlık müdürünün vereceği yetki sınırları içinde yürütürler.

Sağlık Müdürünün Görevleri

Madde 7 - Sağlık Müdürünün görevleri şunlardır:

a) İldeki sağlık hizmetlerini planlamak, Bakanlıkça gönderilen planları ve programları uygulamak, sağlık hizmetlerinin mevzuata uygun olarak ve en yüksek nitelikte yapılabilmesi için gerekli işleri yürütmek,

b) Sağlık hizmetlerini nicelik ve nitelik yönünden sürekli olarak değerlendirmek; ildeki sağlık kuruluşları ile ilgili görüşlerini ve hizmetlerin geliştirilmesi için gerekli gördükleri işleri yıllık olarak Bakanlığa bir rapor olarak önermek,

c) Her yılın Şubat ayı içinde, bir önceki yıl içinde ildeki kuruluşlarda yapılan işleri ve aksayan yönler ile ilin sağlık düzeyini kapsayan bir çalışma raporunun hazırlanmasını sağlamak ve bu raporu il valisine ve Bakanlığa göndermek,

d) İl içerisindeki sağlık kuruluşlarının görevlerini gerektiği gibi yapabilmeleri için ihtiyaç duyulan malzemeyi belirlemek; sağlanmak üzere bunları il valisine ya da Bakanlığa önermek; valilikçe sağlanan ya da Bakanlıkça gönderilen araç, gereç, ilaç, basılı kağıt ve bütün malzemenin en verimli şekilde, zamanında ve yeterli sayıda dağıtımını sağlamak,

e) Hastalık salgınlarında gerekli taşıt, ekipman ve ekibin hazırlanmasını sağlamak,

f) Sağlık kuruluşları arasında eşgüdüm sağlayarak birlikte ve ekip halinde çalışmaları yürütmek,

g) Sağlık kuruluşlarının hizmetlerini ve buralarda çalışan personelin çalışmalarını denetleyip hizmetin aksayan yönlerini saptamak, bu aksaklıkların nedenlerini belirlemek ve sorunların çözümlenmesi için gereken önlemleri almak; bu amaçla personeli destekleme, güdüleme, eğitme, ödüllendirme ya da cezalandırma işlemlerini yürütmek,

h) Mevzuata uygun olarak ildeki personelin sicillerinin verilmesini ve özlük haklarının yerine getirilmesini sağlamak,

ı) Denetimleri mevzuatla Sağlık Bakanlığı?na verilmiş olan sağlık kuruluşlarını denetlemek ve/veya denetlenmesini sağlamak,

i) Sağlık hizmetlerinde sektörlerarası işbirliğini sağlamak amacıyla, kamu ve özel sektördeki kuruluşlarla sağlık kuruluşlarının eşgüdümünü sağlamak,

j) İl Hıfzıssıhha Kurulu?nun sekreterya hizmetlerinin yürütülmesini sağlamak, valinin katılamadığı durumlarda Kurula başkanlık yapmak,

k) İl afet planlarının yapılmasını ve bütün şubelerin bu çalışmalara katılmasını sağlamak.

Şube Müdürlükleri

Madde 8 - Sağlık müdürlüğünce verilecek hizmetler, müdürlük bünyesindeki şube müdürlükleri aracılığı ile yürütülür. Şube müdürlüklerinin isim ve görevleri şunlardır:

a) Sağlık Ocakları Şube Müdürlüğü,

b) Yataklı Tedavi Hizmetleri Şube Müdürlüğü,

c) Gıda ve Çevre Kontrol Şube Müdürlüğü,

d) Ana-Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Şube Müdürlüğü,

e) Bulaşıcı Hastalıklar Şube Müdürlüğü,

f) Ruh Sağlığı ve Sosyal Hastalıklar Şube Müdürlüğü,

g) Tıp Meslekleri ve Özel Tanı - Tedavi Merkezleri Şube Müdürlüğü,

h) Eğitim Şube Müdürlüğü,

ı) İlaç ve Eczacılık Şube Müdürlüğü,

i) Acil Sağlık Hizmetleri Şube Müdürlüğü,

j) Ağız ve Diş Sağlığı Şube Müdürlüğü,

k) Bilgi İşlem ve Sağlık İstatistikleri Şube Müdürlüğü,

l) Personel Şube Müdürlüğü,

m) İdari ve Mali İşler Şube Müdürlüğü.

Sağlık Ocakları Şube Müdürlüğü

Madde 9 - Sağlık Ocakları Şube Müdürlüğünün görevleri, sağlık ocağı hizmetleri ile ilgili olarak,

a) Yıllık hizmet plan ve programlarını hazırlamak, uygulamak, uygulatmak, denetlemek ve değerlendirmek,

b) Hizmetlerin yürütülmesi için gerekli insan gücü planlamasını ilgili birimlerle işbirliği içerisinde yapmak, planlamanın gerçekleşmesi için gereken tedbirleri almak,

c) İlgili şahıs ve birimlerle işbirliği içerisinde personelin toplu, ferdi veya kurumsal hizmet-içi eğitimlerinin plan ve programını yapmak, bu plan ve programın gerçekleşmesini sağlamak,

d) Bütün araç ve gereçlerin envanter kayıtlarını tutmak; ihtiyaç duyulanların temin, depolama ve dağıtım hizmetleri ile ödeneklerin zamanında, usulüne uygun ve yerinde harcanmasını ilgili şube ile işbirliği yaparak sağlamak,

e) Hizmetlerin yürütülmesi için gereken organizasyonu ve eşgüdümü sağlamak, bu konuda diğer resmi ve özel kuruluşlarla işbirliği yapmak,

f) Çalışmaları denetlemek, çalışmaların niceliği ve niteliği hakkında belge toplamak, kurumları belli aralıklarla ziyaret ederek gereken yönlendirmeleri yapmak,

g) İlgili birimler ve istatistik şubesi ile işbirliği içerisinde hizmet değerlendirmesi yapmak; tespit edilen aksaklıkların düzeltilmesini sağlamak ve değerlendirme sonuçlarını gelecek yılın çalışma plan ve programında göz önünde bulundurmak,

h) Sağlık ocaklarında verilen adli tabiplik hizmetleriyle ilgili planlama, ihtiyaç belirlemesi ve organizasyonu yapmak,

ı) İstatistik bilgilerin toplanmasında ilgili şubeye yardımcı olmak,

i) Bakanlık emirlerinin ilgili kurumlara ulaşmasını sağlamak,

j) Sağlık müdürünün verdiği diğer görevleri yapmaktır.

Yataklı Tedavi Hizmetleri Şube Müdürlüğü

Madde 10 - Yataklı Tedavi Hizmetleri Şube Müdürlüğünün görevleri, yataklı tedavi hizmetleri ile ilgili olarak,

a) Yıllık hizmet plan ve programlarını hazırlamak, uygulamak, uygulatmak, denetlemek ve değerlendirmek,

b) Hizmetlerin yürütülmesi için gerekli insangücü planlamasını ilgili şube ile işbirliği içerisinde yapmak, planlamanın gerçekleşmesi için gereken tedbirleri almak,

c) İlgili şahıs ve birimlerle işbirliği içerisinde personelin toplu, ferdi veya kurumsal hizmetiçi eğitimlerinin plan ve programını yapmak, bu plan ve programın gerçekleşmesini sağlamak,

d) Tüm araç ve gereçlerin envanter kayıtlarını tutmak, ihtiyaç duyulanların temin, depolama ve dağıtım hizmetleri ile ödeneklerin zamanında, usulüne uygun ve yerinde harcanmasını ilgili şube ile işbirliği yaparak sağlamak,

e) Hizmetlerin yürütülmesi için gereken organizasyonu ve eşgüdümü sağlamak, bu konuda diğer resmi ve özel kuruluşlarla işbirliği yapmak,

f) Yataklı tedavi kuruluşlarının çalışmalarını denetlemek, çalışmaların niceliği ve niteliği hakkında veri toplamak, kurumları belli aralıklarla ziyaret ederek gereken yönlendirmeleri yapmak,

g) İlgili birimler ve istatistik şubesi ile işbirliği içerisinde hizmet değerlendirmesi yapmak, tespit olunan aksaklıkların düzeltilmesini sağlamak ve değerlendirme sonuçlarını gelecek yılın çalışma plan ve programında göz önünde bulundurmak,

h) İI içinde, Milli Savunma Bakanlığı?na bağlı olanlar hariç olmak üzere Bakanlığa, genel ve katma bütçeli kamu kuruluşlarına, yabancı ve azınlıklara, özel kişi ve kuruluşlara ait hastane, dispanser, kan merkezi, tedavi istasyonu, hemodiyaliz merkezi, revir gibi tıbbi tanı, tedavi, muayene ve rehabilitasyon kurumlarının açılış, faaliyet, kapanış, kapasite artırımı veya indirimi, sorumlu müdür, bina, servis ve isim değişikliği, ücret tarifeleri ile ilgili iş ve işlemlerin gerekli denetim ve değerlendirmesini yaparak Bakanlığa sunmak,

ı) Bakanlık hastanelerinde fiş, defter, form, makbuz gibi standart formların kullanılması ve bu basılıların temin edilmesinde gerekli eşgüdümü sağlamak,

i) İl genelinde Yeşil Kart ile ilgili işlemlerin takip ve denetimini yapmak,

j) İstatistik bilgilerin toplanmasında ilgili şubeye yardımcı olmak,

k) Bakanlık emirlerinin ilgili kurumlara ulaşmasını sağlamak,

l) Sağlık Müdürünün verdiği diğer görevleri yapmaktır.

Gıda ve Çevre Kontrol Şube Müdürlüğü

Madde 11 - Gıda ve Çevre Kontrol Şube Müdürlüğünün görevleri, gıda ve çevre kontrol hizmetleri ile ilgili olarak,

a) Yıllık hizmet plan ve programlarını hazırlamak, uygulamak, uygulatmak, denetlemek ve değerlendirmek,

b) Hizmetlerin gerçekleşmesi için gerekli insan gücü planlamasını ilgili şube ile işbirliği içerisinde yapmak, planlamanın gerçekleşmesi için gereken tedbirleri almak,

c) İlgili şahıs ve birimlerle işbirliği içerisinde, personelin toplu, ferdi veya kurumsal hizmetiçi eğitimlerinin plan ve programını yapmak, bu plan ve programın gerçekleşmesini sağlamak,

d) İlgili meslek grupları, kurum ve kuruluşlara yönelik eğitim plan ve programları hazırlamak ve gerçekleştirmek,

e) Gıda kontrol hizmetlerini, bu Yönergenin Üçüncü Kısım Birinci Bölümünde ?Gıda Maddeleri Denetimi? başlığı altında yer verilen hususlar doğrultusunda, sağlık ocakları ile işbirliği içinde yürütmek,

f) Gıda mevzuatı ve denetim konularında Bakanlıkça açılan hizmetiçi eğitimlere katılan personelin illerinde eğitim vermelerini ve başarılı görülenlere Bakanlıkça düzenlenen denetçi kimlik kartının verilmesini sağlamak,

g) Bütün araç ve gereçlerin envanter kayıtlarını tutmak, ihtiyaç duyulanların temin, depolama ve dağıtım hizmetleri ile ödeneklerin zamanında, usulüne uygun ve yerinde harcanmasını ilgili şube ile işbirliği yaparak sağlamak,

h) Hizmetlerinin yürütülmesi için gereken organizasyonu ve eşgüdümü sağlamak; bu konuda diğer resmi ve özel kuruluşlarla işbirliği yapmak,

ı) Görev alanına giren özel ve resmi kuruluşların çalışmalarını denetlemek, çalışmaların niceliği ve niteliği hakkında veri toplamak, kurumları belli aralıklarla ziyaret ederek gereken uyarı ve yönlendirmeleri yapmak,

i) İI düzeyinde çevre sağlığı sorunlarını tespit etmek, nedenlerini araştırmak, çözümlenmesi için gerekli önlemleri almak, aldırmak ve önerilerde bulunmak,

j) İlgili birimler ve istatistik şubesi ile işbirliği içerisinde hizmet değerlendirmesi yapmak, saptanan aksaklıkların düzeltilmesini sağlamak ve değerlendirme sonuçlarını gelecek yılın çalışma plan ve programlarında göz önünde bulundurmak,

k) İnsan sağlığını ilgilendiren eşya ve levazımatın üretildiği, muhafaza edildiği ve satıldığı işyerlerinin ve bu iş yerlerinde çalışanların sağlık ve teknik yönden her türlü denetimlerinin yapılmasını sağlamak,

l) Satış ve toplu tüketim yerlerinde ham, yarı mamul ve mamul gıda maddelerinden ve insan sağlığını ilgilendiren eşya ve levazımdan usulüne uygun numuneler almak, gerekli laboratuvar muayenelerinin yapılmasını sağlamak,

m) Muayene ve kontroller sonunda mevzuata uymayan gıda maddeleri ile eşya ve levazımatı üreten, muhafaza eden ve satanların ıslahını, aksi halde gereken yasal işlemlerin yapılmasını sağlamak,

n) Belediyelerin gıda denetimi ile ilgili çalışmalarının mevzuat doğrultusunda yapılmasını sağlamak ve değerlendirmek,

o) Yetersiz ve dengesiz beslenmeye bağlı hastalıklar ve beslenme sorunlarını tespit etmek, araştırmak ve çözümlenmesi için önerilerde bulunmak; özellik gösteren gruplara (0-6 yaş, gebe ve emzikli, okul çağı çocukları, yaşlılık-kronik hastalık durumları, organize gruplar, vb) yönelik düzenlenecek beslenme programlarını ilgili şubelerle işbirliği içinde uygulamak, uygulatmak, izlemek ve değerlendirmek,

ö) Gıda ve su kaynaklı hastalık ihbarlarının epidemiyolojik değerlendirilmesinde ve gerekli tedbirlerin alınmasında ilgili birimlerle işbirliği yapmak; gıda ve pestisit zehirlenmesi olaylarına en kısa sürede müdahale ederek inceleme ve araştırmaları yapmak ve numune almak; aylık zehirlenme istatistiklerini hazırlayarak Bakanlığa göndermek,

p) Her çeşit sularla ilgili kontrol ve ıslah hizmetlerini yürütmek, gerekli önlemleri almak ve aldırmak,

r) Kanalizasyon, çöp, sanayi artıkları ve benzeri katı ve sıvı atıklarla (kanalizasyon, çöp, sanayi artıkları, vb) ilgili denetim ve ıslah hizmetlerini, ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği içinde yürütmek, gerekli önlemleri almak ve aldırmak,

s) Vektör kontrol hizmetlerini düzenlemek, bu hizmeti veren Belediye ve diğer kuruluşların eğitim faaliyetlerini yürütmek; pestisit üretim yerlerinin ve halk sağlığı alanında kullanılan pestisitlerin piyasa denetimlerini yapmak,

ş) Mesken ve topluma açık yerlerin sağlık denetim hizmetlerini yürütmek, hijyen kurallarına uygunluğunu sağlamak için gerekli önlemleri almak ve aldırmak,

t) Hava, su ve toprak kirlenmesi ile ilgili hizmetleri denetlemek, ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği içinde gerekli önlemleri almak ve aldırmak,

u) Gayri Sıhhi Müesseseler Yönetmeliği doğrultusunda ruhsatlandırılmaları gereken gayri sıhhi müesseselerin ruhsat ve denetim hizmetlerini yürütmek; bu müesseselere ait kayıtları tutmak; 3030 Sayılı Büyük Şehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun ve 3572 Sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun kapsamına giren gayri sıhhi müesseselerin ruhsat ve denetim işlemlerinin yürütülmesi amacıyla ilgili belediyelerle işbirliğine gitmek, hizmetin daha etkin yürütülebilmesi amacıyla hizmet-içi eğitim vermek,

ü) Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği doğrultusunda emisyon izin işlemlerini yürütmek, denetlemek,

v) 560 Sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararname gereğince Tarım ve Köyişleri Bakanlığı?nca ruhsatlandırılan et işleme yerlerinin ruhsatlandırılmaları amacıyla oluşturulan komisyonlara iştirak etmek,

y) Organize sanayi bölgelerinin kurulması amacıyla oluşturulan yer seçimi komisyonuna iştirak etmek,

z) Halkın sağlığını tehlikeye düşürecek afetleri ve çevre değişmelerini izlemek, etkilerini araştırmak ve ilgili kuruluşlarla işbirliği yapmak, çevre sağlığının korunması amacıyla ilgili tedbirleri almak ve aldırmak,

aa) Ölü defin ve nakil işlemleri ile mezarlıkların yer seçimine ilişkin hizmetleri ilgili kuruluşlarla işbirliği içinde düzenlemek ve denetlemek,

bb) Çevre sağlığının korunmasında gerekli önlemleri almayanlar hakkında uyarıdan başlayarak her türlü yasal işlemlerin uygulanmasını sağlamak,

cc) İlleri dahilinde görevleri ile ilgili araştırma ve proje ihtiyaçlarını belirlemek, hazırlamak, onaylatmak, onaylanan araştırma ve projelerin uygulanmasını sağlamak; beslenme ve gıda denetimi konusunda düzenlenecek araştırmalara iştirak etmek,

dd) Gıda ve gıda katkı maddesi üreten işyerlerini teknik ve hijyenik yönden denetleyerek çalışma izni vermek ve periyodik denetimlerini yapmak,

ee) Gıda ve gıda katkı maddesi üreten işyerlerine çalışma izni verilmesi aşamasında alınan çalışma izin ücretlerinin ilgili mevzuat doğrultusunda değerlendirilmesini sağlamak,

ff) İnsan sağlığını ilgilendiren eşya ve levazımın ithalatında gerekli sağlık kontrollerinin yapılmasını sağlamak üzere yurda girişlerinde numune almak ve gerekli laboratuar muayenelerini yaptırmak,

gg) Elektromanyetik kirlilik ile ilgili araştırma ve denetim faaliyetlerini yürütmek, gerekli tedbirleri almak ve aldırmak,

hh) Radyasyon sağlığı ve güvenliği (iyonlaştırıcı olmayan radyasyon dahil) ile ilgili çalışmaları ilgili birim, kurum ve kuruluşlarla işbirliği içerisinde yürütmek, gerekli tedbirleri almak ve aldırmak,

ıı) Gürültü kirliliği ile ilgili çalışmaları ilgili birim, kurum ve kuruluşlarla işbirliği içerisinde yürütmek, gerekli tedbirleri almak ve aldırmak,

ii) Çevresel biyogüvenlik ile ilgili çalışmaları ilgili birim, kurum ve kuruluşlarla işbirliği içerisinde yürütmek, gerekli tedbirleri almak ve aldırmak,

jj) Turizm sağlığı hizmetlerini yürütmek, gerekli tedbirleri almak ve aldırmak,

kk) Görev kapsamına giren konularda İl Hıfzısıhha Kuruluna katılmak,

ll) Çevresel etki değerlendirmesi (ÇED) çalışmalarına katılmak, ilgili konularda görüş bildirmek,

mm) İl Mahalli Çevre Kurulu'na ve çalışmalarına katılmak,

nn) Doğal kaynak, maden ve içme suları ile tıbbi suların ruhsatlandırma ve denetim işlemlerini yapmak,

oo) İstatistik bilgilerin toplanmasında ilgili şubeye yardımcı olmak,

öö) Bakanlık emirlerinin ilgili kurum ve kuruluşlara ulaşmasını sağlamak,

pp) Sağlık Müdürünün verdiği diğer görevleri yapmaktır.

Ana-Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Şube Müdürlüğü

Madde 12 - Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Şube Müdürlüğünün görevleri, ana-çocuk ve aile planlaması hizmetleri ile ilgili olarak,

a) Yıllık hizmet plan ve programlarını hazırlamak, uygulamak, uygulatmak ve değerlendirmek,

b) Hizmetlerin gerçekleşmesi için lüzumlu insan gücü planlamasını ilgili şube ile işbirliği içerisinde yapmak, planlamanın gerçekleşmesi için gereken tedbirleri almak,

c) İlgili kişi ve birimlerle işbirliği içerisinde personelin toplu, ferdi veya kurumsal hizmet-içi eğitimlerinin plan ve programını yapmak, bu plan ve programın gerçekleşmesini sağlamak,

d) Aile planlaması hizmeti verilen sağlık ocağı, ana-çocuk sağlığı ve aile planlaması merkezi ve nüfus planlaması kliniği olan devlet hastanesi ve doğumevlerinde, aile planlaması danışmanlık hizmetleri ile rahim içi araç (RİA) dahil bütün yöntemlerin uygulamasına yönelik personel eğitiminin planlanması ve uygulanmasını sağlamak,

e) Aile planlaması uygulama eğitimi merkezi olan illerde, bu merkezin eğitim planını yapmak, eğitilecek personeli tespit etmek ve eğitimini sağlamak,

f) İldeki bütün sağlık kuruluşlarında, ana-çocuk sağlığı ve aile planlaması hizmetlerinin yaygın ve sürekli verilebilmesi için gerekli tedbirleri almak,

g) Doğum yapılan ortamların standartlara uygun hale getirilmesini sağlamak ve bunları denetlemek,

h) Doğum eylemine müdahele eden bütün sağlık çalışanlarının (kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanı, anestezi uzmanı, aile hekimliği uzmanı, pratisyen hekim, ebe, hemşire, anestezi teknisyeni) neonatal resusitasyon eğitimi alarak sertifikalandırılmasını sağlamak,

ı) Doğum yapılan sağlık kuruluşlarında doğru anne sütü uygulamaları konusunda personelin ve anne adaylarının eğitimlerini yaparak, emzirmenin bu kuruluşlarda başarılı ve yerleşik bir uygulama haline getirilmesini sağlamak; birinci basamak sağlık kuruluşlarında sağlık personeli izlemleri ile emzirmenin korunması, sürdürülmesi ve desteklenmesi ile ilgili çalışmaların yürütülmesini sağlamak,

i) Bütün araç ve gereçlerin envanter kayıtlarını tutmak, ihtiyaç duyulanların temin, depolama ve dağıtım hizmetleri ile ödeneklerin zamanında, usulüne uygun ve yerinde harcanmasını ilgili şube ile işbirliği yaparak sağlamak,

j) Hizmetlerinin gerçekleşebilmesi için gereken organizasyonu ve eşgüdümü sağlamak, bu konuda diğer resmi ve özel kuruluşlarla işbirliği yapmak,

k) Sağlık kuruluşlarının çalışmalarını denetlemek, çalışmaların niceliği ve niteliği hakkında veri toplamak, kurumları belli aralıklarla ziyaret ederek gereken yönlendirmeleri yapmak,

l) İlgili birimler ve istatistik şubesi ile işbirliği içerisinde hizmet değerlendirmesi yapmak, saptanan aksaklıkların düzeltilmesini sağlamak ve değerlendirme sonuçlarını gelecek yılın çalışma plan ve programında göz önünde bulundurmak,

m) Sağlık kurumlarının ana-çocuk sağlığı ve aile planlaması konusunda eğitim programlarını yapabilmesi için Eğitim Şube Müdürlüğü ve ilgili sektörlerle işbirliği yapılmasını sağlamak,

n) İstatistik bilgilerin toplanmasında ilgili şubeye yardımcı olmak,

o) Bakanlık emirlerinin ilgili kurumlara ulaşmasını sağlamak,

ö) Sağlık Müdürünün verdiği diğer görevleri yapmaktır.

Bulaşıcı Hastalıklar Şube Müdürlüğü

Madde 13 - Bulaşıcı Hastalıklar Şube Müdürlüğünün görevleri, bulaşıcı hastalıklar ile ilgili olarak,

a) Yıllık hizmet plan ve programlarını hazırlamak,

b) Hizmetlerin yürütülmesi için lüzumlu insangücü planlamasını ilgili şube ile işbirliği içerisinde yapmak, planlamanın gerçekleşmesi için gereken tedbirleri almak,

c) İlgili şahıs ve birimlerle işbirliği içerisinde personelin toplu, ferdi veya kurumsal hizmet-içi eğitimlerinin plan ve programını yapmak, bu plan ve programın gerçekleşmesini sağlamak,

d) Hizmetleri uygulamak için gerekli malzemenin envanter kayıtlarını tutmak, ihtiyaç duyulanların temin, depolama ve dağıtım hizmetlerini, ödeneklerin zamanında, usulüne uygun ve yerinde harcanmasını ilgili şube ile işbirliği yaparak sağlamak,

e) Hizmetlerin yürütülmesi için gereken organizasyonu ve eşgüdümü sağlamak, bu konuda diğer resmi ve özel kuruluşlarla işbirliği yapmak,

f) Sağlık kuruluşlarının çalışmalarını denetlemek, çalışmaların niceliği ve niteliği hakkında veri toplamak, kurumları belli aralıklarla ziyaret ederek gereken yönlendirmeleri yapmak,

g) İlgili birimler ve istatistik şubesi ile işbirliği içerisinde hizmet değerlendirmesi yapmak, saptanan aksaklıkların düzeltilmesini sağlamak ve değerlendirme sonuçlarını gelecek yılın çalışma plan ve programında göz önünde bulundurmak,

h) Enfeksiyon ve enfestasyonların insidans ve prevelanslarını, dağılımlarını tespit ile bulaşma ve yayılmanın genel sebeplerini ortaya çıkarmak; aktif ve pasif sürveyans hizmetlerini düzenlemek, gerektiğinde taramalarla enfeksiyon kaynağını ve bulaşma zincirini tespit etmek, ilgili resmi ve özel kuruluşlarla işbirliği yaparak enfeksiyon kaynağının ortadan kaldırılmasına çalışmak,

ı) Görülen bulaşıcı hastalıkların zamanında ihbarını sağlamak, ihbar sistemini işler halde tutmak ve aksayan yönlerini gidererek oluşabilecek salgınlara karşı gerekli önlemleri almak,

i) Hastalık salgınlarında, derhal yerinde inceleme ve değerlendirme yapmak üzere ekip ve ekipman oluşturarak salgın incelemesi başlatmak, gerekli laboratuvar incelemelerini yaptırmak, bu işlemler sonrasında bir salgın inceleme raporu hazırlayarak valiliğe ve Bakanlığa bildirimini yapmak,

j) Nüfus hareketlerini izleyerek dışarıdan gelen (emporte) vakaların herhangi bir yayılmaya meydan vermeden erken tanı ve tedavilerinin yapılmasını sağlamak,

k) Toplum sağlığını tehdit edebilecek durumlarda veya salgınlarda hastaların ayakta, evlerinde, sağlık evi ve ocaklarında veya yatarak hastanelerde tedavilerini temin ve takip etmek,

l) Bulaşıcı hastalıklara yönelik eradikasyon, eliminasyon ve kontrol programları uygulamak; bu doğrultuda aşı ile önlenebilir hastalıklara yönelik bağışıklama programları uygulamak, çalışmaları izlemek, denetlemek ve değerlendirmek,

m) Aşı, antiserum ve enjektör ihtiyaçlarını tespit etmek ve soğuk zincir şartlarında hizmet birimlerine ulaştırılmasını ilgili şube müdürlükleri ile işbirliği yapılarak sağlamak,

n) Bakanlıkça gerek görüldüğü takdirde, ilde sıtma savaş mücadele hizmetlerini yürütmek üzere sıtma savaşı birimi oluşturmak,

o) Afet planlarının yapılmasını ve uygulanmasını sağlamak,

ö) Çevre ve gıdadan kaynaklanan bulaşıcı hastalıkların kontrol altına alınması ve kirlenmelerin önlenmesi için ilgili şube, kurum ve kuruluşlarla işbirliği yaparak gerekli tedbirleri almak veya aldırtmak,

p) Çevre ve gıdadan kaynaklanan bulaşıcı hastalıkların kontrol altına alınması ve kirlenmelerin önlenmesi için ilgili şube, kurum ve kuruluşlarla işbirliği yaparak gerekli tedbirleri almak veya aldırtmak,

r) İlgili şube, kurum ve kuruluşlarla işbirliği içerisinde, vektörlerle veya ara konakçılarla bulaşan hastalıklarla mücadele için vektör üreme yerlerini tespit etmek, gerektiğinde kimyasal, mekanik ve biyolojik yöntemlerle haşere mücadelesini sağlamak, izlemek ve değerlendirmek,

s) Bütün kamu, özel ve tüzel kurum ve kuruluşlarının ve serbest çalışan sağlık personelinin ihbarı zorunlu hastalıklarla ilgili bildirimlerini zamanında yapmalarını sağlamak ve sağlatmak; bu kurum ve kuruluşlar ile diğer ilgili kurumlara geribildirimde bulunmak,

ş) Hizmetleri ile ilgili araştırma ihtiyaçlarını belirlemek, ilgili kuruluşlarla işbirliği yaparak araştırma projeleri hazırlamak ve onayından sonra uygulanmasını sağlamak,

t) Konusu ile ilgili hizmetlerde il hıfzıssıhha kuruluna katılmak,

u) İstatistik bilgilerin toplanmasında ilgili şubeye yardımcı olmak,

ü) Bakanlık emirlerinin ilgili kurumlara ulaşmasını sağlamak,

v) Sağlık müdürünün verdiği diğer görevleri yapmaktır.

Ruh Sağlığı ve Sosyal Hastalıklar Şube Müdürlüğü

Madde 14 - Ruh Sağlığı ve Sosyal Hastalıklar Şube Müdürlüğünün görevleri, ruh sağlığı ve sosyal hastalıklar hizmetleri ile ilgili olarak,

a) Yıllık hizmet plan ve programlarını hazırlamak,

b) Hizmetlerinin yürütülmesi için lüzumlu insan gücü planlamasını ilgili şube ile işbirliği içerisinde yapmak, planlamanın gerçekleşmesi için gereken tedbirleri almak,

c) İlgili şahıs, birim, kurum ve kuruluşlarla işbirliği içerisinde personelin toplu, ferdi veya kurumsal hizmet-içi eğitimlerinin plan ve programını yapmak, bu plan ve programın gerçekleşmesini sağlamak,

d) Gerekli malzemenin envanter kayıtlarını tutmak, ihtiyaç duyulanların temin, depolama ve dağıtım hizmetleri ile ödeneklerin zamanında, usulüne uygun ve yerinde harcanmasını ilgili şube ile işbirliği yaparak sağlamak,

e) Hizmetlerin yürütülmesi için gereken organizasyonu ve eşgüdümü sağlamak, bu konuda diğer resmi ve özel kuruluşlarla işbirliği yapmak,

f) Tüm sağlık kuruluşlarının çalışmalarını izlemek, buralardaki çalışmaların niceliği ve niteliği hakkında veri toplamak; kurumları belli aralıklarla ziyaret ederek ihtiyaçları doğrultusunda yönlendirmeleri yapmak,

g) İlgili birimler ve İstatistik Şubesi ile işbirliği içerisinde hizmet değerlendirmesini yapmak; tespit olunan aksaklıkların düzeltilmesini sağlamak ve değerlendirme sonuçlarını gelecek yılın çalışma plan ve programın da göz önünde bulundurmak,

h) Sağlık personeline koruyucu ruh sağlığı, erken teşhis ve tedavi ile ruhsal bozuklukların ayakta izlemi konusunda eğitim programları düzenlemek ve uygulamak,

ı) Koruyucu ruh sağlığı çalışmaları kapsamında gebe, lohusa, 0-6 yaş grubu çocuklar ve diğer risk gruplarına yönelik eğitim, psiko-sosyal izlemler ve hizmetlerin ulaşmasını ilgili kurumlar ile işbirliği içinde sağlamak,

i) Tütün, alkol, uyuşturucu ve uçucu maddelerden korunmaya yönelik çalışmaları yürütmek,

j) İldeki ruh sağlığı kuruluş ve uzmanları i!e işbirliği yaparak ruhsal bozuklukların epidemiyolojik özelliklerini saptamak ve gerekli önlemleri almak,

k) Koruyucu ruh sağlığı konusunda toplum eğitimi için ilgili kuruluşlarla işbirliği içinde ve kitle iletişim araçlarından da yararlanarak eğitim programları planlamak ve uygulamak,

l) İstatistik bilgilerin toplanmasında ilgili şubeye yardımcı olmak,

m) Bakanlık emirlerinin ilgili kurumlara ulaşmasını sağlamak,

n) Sağlık Müdürünün verdiği diğer görevleri yapmaktır.

Tıp Meslekleri ve Özel Tanı-Tedavi Merkezleri Şube Müdürlüğü

Madde 15 - Tıp Meslekleri ve Özel Tanı-Tedavi Merkezleri Şube Müdürlüğünün görevleri,

a) Ayakta teşhis ve tedavi amacıyla açılacak olan özel sağlık kuruluşlarının mevzuat çerçevesinde başvurularını değerlendirmek, uygun olanların ruhsat işlemlerini yürütmek, denetlemek, izlemek, mevzuat gereği gerekli işlemleri yerine getirmek,

b) Tıp merkezleri bünyelerinde açılmak istenen cerrahi müdahale birimlerinin kayıtlarını tutmak, işleyiş ve denetim hizmetlerini yürütmek,

c) Sağlık Bakanlığı?nca ruhsatlandırılmış özel laboratuarların açılış, işleyiş ve denetim hizmetlerini yürütmek,

d) Sağlık Bakanlığı?ndan mevzuata göre ?Sürücü Olur Yetki Belgesi? almış özel sağlık kuruluşlarının açılış, işleyiş ve denetim hizmetlerini yürütmek,

e) Muayenehane ve sağlık kabinlerinin, mevzuat gereği açılış, işleyiş, denetim ve gerekli tüm bilgilerinin kayıtlarının tutulmasını sağlamak,

f) İlgili mevzuat gereğince hekim, diş hekimi ve eczacı gibi sağlık personeline verilen meslekten men cezalarının uygulanmasını ilgili meslek odaları ile işbirliği içerisinde sağlamak,

g) Serbest çalışan hekim ve diş hekimlerinin muayene ve tedavi ücretlerine ilişkin şikayetlerini, ilgili oda başkanlıkları ile işbirliği içerisinde değerlendirmek,

h) Özel sağlık kuruluşları ile ilgili yapılan şikayetleri değerlendirmek ve gerekli işlemleri yapmak,

ı) GözIükçüIükIe ilgili işyerlerinin kayıtlarını tutmak, açılış, işleyiş ve denetim hizmetlerini yürütmek ve bunlarla ilgili şikayetleri değerlendirmek,

i) Meslek odaları ve meslek kuruluşları ile ilgili çalışmaları yürütmek,

j) Çalışanların sağlığını koruma ve geliştirme hizmetlerini yürütmek, ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği içerisinde mevcut durumu saptamak, gerekli tedbirleri almak ve aldırmak,

k) İşyerlerinin sağlık birimlerinin durumlarını saptamak, değerlendirmek ve kayıtlarını tutmak,

l) İstatistik bilgilerin toplanmasında ilgili şubeye yardımcı olmak,

m) Bakanlık emirlerinin ilgili kurumlara ulaşmasını sağlamak,

n) Sağlık Müdürü tarafından verilecek diğer görevlerini yerine getirmektir.

Eğitim Şube Müdürlüğü

Madde 16 - Eğitim Şube Müdürlüğünün görevleri, eğitim ve öğretim hizmetleri ile ilgili olarak,

a) Yıllık hizmet plan ve programlarını hazırlamak, uygulamak, uygulattırmak ve değerlendirmek; eğitim ve öğretimle ilgili diğer birimlerle eşgüdümü sağlamak,

b) Hizmetlerinin gerçekleşmesi için gerekli insangücü planlamasını ilgili şube ile işbirliği içerisinde yapmak, planların gerçekleşmesi için gereken tedbirleri almak,

c) İl düzeyinde bütün personelin hizmet öncesi, hizmetiçi ve sürekli eğitim ihtiyaçlarını belirlemek; ilgili şahıs ve birimlerle işbirliği içerisinde hizmet-içi eğitim plan ve programlarını hazırlamak; bu plan ve programların gerçekleşmesi için Bakanlıkça düzenlenen bu tür programlara ilgililerin katılımını sağlamak; eğitim programlarının etkinliğini izlemek ve değerlendirmek,

d) Hizmet öncesi, hizmet-içi ve sürekli eğitime alınan personele katılım, başarı belgesi veya sertifika verilmesini ve bunların özlük haklarına yansıması için ilgili birimlere intikalini sağlamak,

e) Hizmetleri yürütmek için gerekli malzemenin envanter kayıtlarını tutmak; ihtiyaç duyulanların temin, depolama ve dağıtım hizmetlerini, ödeneklerin zamanında, usulüne uygun ve yerinde harcanmasını ilgili şube ile işbirliği yaparak sağlamak,

f) Hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin ilgili birimlerle gereken organizasyonu ve eşgüdümü sağlamak, bu konuda diğer resmi ve özel kuruluşlarla işbirliği yapmak,

g) Bakanlığa bağlı eğitim ve öğretim hizmeti veren kuruluşların çalışmalarını denetlemek, izlemek; buradaki çalışmaların niceliği ve niteliği hakkında veri toplamak; kurumları belli aralıklarla ziyaret ederek gereken yönlendirmeleri sağlamak ve değerlendirmek,

h) İlgili birimler ve istatistik şubesi ile işbirliği içerisinde hizmet değerlendirmesi yapmak, tespit olunan aksaklıkların düzeltilmesini sağlamak ve değerlendirme sonuçlarını gelecek yılın çalışma plan ve programlarında göz önünde bulundurmak,

ı) Sağlık meslek lisesi müdürlüğünce tanzim edilen ders denetim formlarını değerlendirmek, başarısız olanları Bakanlığa bildirmek,

i) Sağlık meslek lisesi müdürlüğünce tanzim edilen ara sınıflar sınıf geçme defterlerini incelemek, tasdik etmek, tasdikli bir suretini Bakanlığa göndermek,

j) Sağlık meslek lisesi müdürlüğünce Bakanlık ücret esasları kararnamesi hükümleri doğrultusunda tanzim edilen idareci ve öğretmenlerin ders dağıtım ve ek ders ücretlerine ait formları incelemek, tasdik etmek ve uygulanmasını sağlamak,

k) Okullardaki ödül, disiplin, sosyal ve kültürel etkinlikler ile eğitsel kol ve rehberlik çalışmalarının yürürlükteki mevzuat doğrultusunda yürütülmesini sağlamak ve okul idaresine yardımcı olmak,

l) Sağlık Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığı?nca tespit edilen milli ve özel günlerde günün anlamı ve önemine uygun programlar düzenlenmesi, yarışmalar açılması işlemlerinin yürütülmesinde okul idaresiyle işbirliği yapmak,

m) Sağlık hizmetlerinin halka tanıtımını yapmak, bu hizmetlere halkın katılımının sağlanması hususunda gerekli çalışmaları yapmak,

n) Halkın sağlık eğitimi hizmetlerini, ilgili birim, kurum ve kuruluşlarla işbirliği içerisinde yürütmek,

o) Mahalli basın-yayınla işbirliği yaparak sağlık hizmetleri, sağlık eğitimi ve sağlığın geliştirilmesi ile ilgili konuların planlı ve eğitici nitelikte yayınlanmasını sağlamak, bu tür faaliyetleri takip etmek ve değerlendirmek,

ö) İlgili birimler ve istatistik şubesi ile işbirliği içerisinde hizmet değerlendirmesi yapmak, tespit olunan aksaklıkların düzeltilmesini sağlamak ve değerlendirme sonuçlarını gelecek yıl yapılacak çalışma plan ve programlarında göz önünde bulundurmak,

p) Bakanlık emirlerinin ilgili kurumlara ulaşmasını sağlamak,

r) Sağlık Müdürünün verdiği diğer görevleri yapmaktır.

İlaç ve Eczacılık Şube Müdürlüğü

Madde 17 - İlaç ve Eczacılık Şube Müdürlüğünün görevleri, ilaç ve eczacılık hizmetleri ile ilgili olarak,

a) Yıllık hizmet plan ve programlarını hazırlamak, uygulamak, uygulattırmak ve denetlemek,

b) Hizmetlerinin yürütülmesi için lüzumlu insangücü planlamasını ilgili şube ile işbirliği içerisinde yapmak, planlamanın gerçekleşmesi için gereken tedbirleri almak,

c) İlgili şahıs ve birimlerle işbirliği içerisinde personelin toplu, ferdi veya kurumsal hizmet-içi eğitimlerinin plan ve programını yapmak, bu plan ve programın gerçekleşmesini sağlamak,

d) Hizmetlerinin yürütülmesi için gereken organizasyonu ve eşgüdümü sağlamak, bu konuda diğer resmi ve özel kuruluşlarla işbirliği yapmak,

e) İlgili birimler ve istatistik şubesi ile işbirliği içerisinde hizmet değerlendirmesi yapmak, tespit olunan aksaklıkların düzeltilmesini sağlamak ve değerlendirme sonuçlarını gelecek yıl çalışma plan ve programında göz önünde bulundurmak,

f) Biyofarmasötik ve tıbbi preparat ve kozmetik üretim yerlerinin gerek açılışları ile ilgili, gerekse çalışmaları sürecindeki işlemleri düzenlemek, yasa ve emirlere uygun faaliyet gösterip göstermediklerini izlemek,

g) Özel ve kamu kuruluşlarına ait kimyevi madde ve ecza deposu, eczaneler ve ecza dolaplarının gerek açılışları gerekse çalışmaları sürecindeki işlemleri düzenlemek, yasa ve emirlere uygun faaliyet gösterip göstermediklerini izlemek, denetlemek.

h) Tıbbi müstahzarların ve kozmetiklerin piyasa denetimi amacıyla numune alımlarına, piyasa kontrol sonuçlarına, konuya ilişkin mahkeme kararlarına ve ilgili genelgelere ait işlemlerini düzenlemek, uygulamak ve uygulatmak,

ı) Üretim yerlerinde, dağıtım ünitelerinde, özel veya kamu kuruluşlarında uyuşturucu, psikotrop madde ve müstahzarların sadece tıbbi amaçla kullanımını denetlemek, konuya ilişkin düzenlemeleri uygulamak, uygulatmak,

i) Aşı, antiserum, allerjen vb biyolojik ürünlerin ülkeye girişinin yapıldığı gümrük noktalarından itibaren, bu ürünlerin soğuk zincir koşullarında ve kurallara uygun olarak nakledilmesini; bu ürünlerin il düzeyinde ecza depoları ve eczanelerde sağlıklı koşullarda saklanılmasını ilgili birimler ile işbirliği içinde takip etmek,

j) Yetkisiz kişilerce ve ruhsatsız yerlerde ilaç üretimi ve satışı yapılmasını engellemek,

k) Uyuşturucu ve psikotrop madde ve müstahzarlar için özel reçetelerin dağıtım ve satışını düzenlemek, tüketim kayıtlarını tutmak,

l) Güzellik salonlarındaki kozmetik ürünleri denetlemek,

m) Tıbbi gazların üretim ve satış yerlerinin açılış işlemlerini, çalışmalarını ve denetimini sağlamak,

n) Bitkisel ilaç satan aktar, baharatçı gibi dükkanları tespit ederek açılış ruhsatlarını vermek, denetimlerini Bakanlık emirleri çerçevesinde yapmak,

o) Resmi ve özel hastaların tedavileri için gereken ve yurt dışından getirtilmek istenen müstahzarların yurda girişinde sakınca olup olmadığını denetlemek, gerekli işlemleri yürütmek,

ö) İmalat hatalı, bozuk, miadı dolmuş vb nedenlerle tüketimi sakıncalı ilaçların piyasadan geri çekilmesi işlemlerini yürütmek,

p) Türk Eczacılar Birliği Yüksek Haysiyet Divanı tarafından eczacılar hakkında verilen cezai müeyyidelerin uygulanmasını sağlamak,

r) Eczanelerce Sağlık Müdürlüğü personeline verilen ilaç reçetelerinin kontrolünü yapmak ve Bütçe Uygulama Talimatı hükümleri çerçevesinde faturaları kontrol ederek onaylamak,

s) İstatistik bilgilerin toplanmasında ilgili şubeye yardımcı olmak,

ş) Bakanlık emirlerinin ilgili kurumlara ulaşmasını sağlamak,

t) İl Sağlık Müdürünün verdiği diğer görevleri yapmaktır.

Acil Sağlık Hizmetleri Şube Müdürlüğü

Madde 18 - Acil Sağlık Hizmetleri Şube Müdürlüğünün görevleri, acil sağlık, ilk yardım ve afet-kriz yönetim hizmetleri ile ilgili olarak,

a) Yıllık hizmet plan ve programlarını ve ilin afet planını hazırlamak, uygulamak, uygulattırmak ve denetlemek,

b) Acil sağlık hizmetlerinin il düzeyinde organizasyonu, uygulanması ve değerlendirmesini yapmak,

c) Hizmetlerin gerçekleşmesi için lüzumlu insangücü planlamasını ilgili şube ile işbirliği içerisinde yapmak, planlamanın gerçekleşme için gereken tedbirleri almak,

d) İlgili şahıs ve birimlerle işbirliği içerisinde personelin toplu, ferdi veya kurumsal hizmet-içi eğitimlerinin plan ve programını yapmak, bu plan ve programın gerçekleşmesini sağlamak,

e) Gerekli malzemenin envanter kayıtlarını tutmak, ihtiyaç duyulanların temin, depolama ve dağıtım hizmetleri ile ödeneklerin zamanında, usulüne uygun ve yerinde harcanmasını ilgili şube ile işbirliği yaparak sağlamak,

f) Hizmetlerinin yürütülmesi için gereken organizasyonu ve eşgüdümü sağlamak, bu konuda ilgili birim, resmi ve özel kuruluşlarla işbirliği yapmak,

g) Sağlık kuruluşlarının çalışmalarını kontrol etmek, buralardaki çalışmaların niceliği ve niteliği hakkında veri toplamak, kurumları belli aralıklarla ziyaret ederek gereken yönlendirmeleri sağlamak,

h) İlgili birimler ve istatistik şubesi ile işbirliği içerisinde hizmet değerlendirmesi yapmak, tespit olunan aksaklıkların düzeltilmesini sağlamak ve değerlendirme sonuçlarını gelecek yılın çalışma plan ve programında gözönünde bulundurmak,

i) İlkyardım eğitimi ve eğitici eğitimi programları düzenlemek ve uygulamak,

ı) Sağlık kurumlarının eğitim programlarını yapabilmesi için Eğitim Şube Müdürlüğü ve ilgili sektörlerle işbirliği yapılmasını sağlamak,

j) Eğitim şube müdürlüğü ile iş birliği yaparak sağlık meslek liseleri acil tıp teknisyenliği bölümü öğrencilerinin, kamu ve özel sektöre ait ilk ve acil yardım komuta kontrol merkezleri, ilk ve acil yardım istasyonları gibi uygulama alanlarında uygulamalı eğitimlerinde yetişmiş personel ve araç-gereç desteği sağlamak,

k) İstatistik bilgilerin toplanmasında ilgili şubeye yardımcı olmak,

l) Bakanlık emirlerinin ilgili kurumlara ulaşmasını sağlamak,

m) İl Sağlık Müdürünün verdiği diğer görevleri yapmaktır.

Ağız ve Diş Sağlığı Şube Müdürlüğü

Madde 19 - Ağız ve Diş Sağlığı Şube Müdürlüğünün görevleri ağız ve diş sağlığı ile ilgili olarak,

a) Yetkisiz olarak dişçilik yapan ve işyeri açan kişilerle mücadele etmek,

b) Ağız ve diş sağlığı ile ilgili koruyucu programlar hazırlamak, uygulanmasını sağlamak,

c) Eğitim şube müdürlüğü ile iş birliği yaparak sağlık meslek liseleri diş protez teknisyenliği bölümü öğrencilerinin, kamu ve özel sektöre ait diş hastaneleri, ağız ve diş sağlığı merkezleri ve diş protez laboratuvarları gibi uygulama alanlarında uygulamalı eğitimlerinde sarf malzemesi desteği sağlamak,

d) İstatistik bilgilerin toplanmasında ilgili şubeye yardımcı olmak,

e) Bakanlık emirlerinin ilgili kurumlara ulaşmasını sağlamak,

f) İl Sağlık Müdürünün verdiği diğer görevleri yapmaktır.

Bilgi İşlem ve Sağlık İstatistikleri Şube Müdürlüğü

Madde 20 - Bilgi İşlem ve Sağlık İstatistikleri Şube Müdürlüğünün görevleri, bilgi işlem ve sağlık istatistikleri hizmetleri ile ilgili olarak,

a) Yıllık hizmet plan ve programlarını hazırlamak, uygulamak, uygulatmak, denetlemek ve değerlendirmek,

b) Hizmetlerin gerçekleşmesi için lüzumlu insangücü planlamasını ilgili şube ile işbirliği içerisinde yapmak, planlamanın gerçekleşmesi için gereken tedbirleri almak,

c) İlgili şahıs ve birimlerle işbirliği içinde, personelin sağlık istatistikleri konusunda toplu, ferdi veya kurumsal hizmetiçi eğitimlerinin plan ve programını yapmak, bu plan ve programın gerçekleşmesini sağlamak,

d) Bakanlıkça tespit edilen esaslar çerçevesinde, resmi ve özel sağlık kurum ve kuruluşlarından doğrudan veya ilgili birimlerce derlenen istatistik bilgileri toplamak, gerekli kontrollerini yapmak ve değerlendirmek,

e) Kaynaklardan gelecek sağlık istatistikleri ile ilgili bilgi akışının belirtilen süre içerisinde yapılması için gerekli işlemleri yapmak, aksaklıkları önlemek, bu bilgilerin zamanında gerekli yerlere aktarılmasını sağlamak,

f) Bilgi toplamada görülen aksaklıkları ve değerlendirmede ortaya çıkan hizmeti olumsuz yönde etkileyici hususları zamanında Sağlık Müdürüne aktarmak,

g) Hizmet araştırmaları planlamak, gerçekleştirmek, bu konuda yapılan çalışmalarda görev almak,

h) Aylara ve yıllara göre, mevcut verilerle olması gereken verileri karşılaştırmak ve saptanan sorunların nedenlerini araştırmak,

ı) Hizmetleri yansıtıcı faaliyet raporları düzenlemek,

i) Kullanılacak istatistik formların zamanında temin edilmesi, stoklanması ve dağıtımını organize etmek,

j) İlin yıllık sağlık istatistik bültenini hazırlamak ve gerekli yerlere göndermek,

k) Bakanlık merkez teşkilatı ile sağlık müdürlükleri bünyesinde güncel bilgi toplanması amacıyla, bütün şubelerin çalışmalarını (veri girişlerini) bilgisayar ortamında hazırlamak ve icmallerinin transferini eksiksiz şekilde Bakanlığa ulaştırmak,

l) Kurumlara bilgisayar desteği sağlayarak ağ oluşturmak, birimlerin bilgisayarlarla ilgili sorunlarını çözmek,

m) Bakanlık emirlerinin ilgili kurumlara ulaşmasını sağlamak,

n) Sağlık Müdürünün verdiği diğer görevleri yapmaktır.

Personel Şube Müdürlüğü

Madde 21 - Personel Şube Müdürlüğünün görevleri,

a) Bakanlığa bağlı iI içindeki bütün sağlık kurum ve kuruluşlarında görevli bütün personelin atama, yer değiştirme, terfi, emeklilik ve diğer özlük hakları ile ilgili hizmetlerini yürütmek,

b) Personelin, disiplin ile ilgili bütün işlemlerini yürütmek, sicil kayıtlarını tutmak, tezkiyelerinin zamanında usulüne uygun olarak merkeze gönderilmesini sağlamak,

c) Personelin, izin ve hastalık raporlarıyla ilgili işlemlerini yürütmek ve gerekli kayıtlarını tutmak,

d) Personelin ilde ilçe kurum ve kuruluşlar düzeyinde dağılımlarına ait kayıtları tutarak, kadro standartları çerçevesinde personelin kadro unvan ve niteliklerine göre istihdamlarını düzenlemek ve izlemek,

e) Maaş, tahakkuk ve mutemetlik hizmetlerini yürütmek,

f) Personel kayıtlarının sürekli güncellenerek ilgili birimlere ve Bakanlığa bildirimini yapmak,

g) Sağlık Müdürünün verdiği diğer görevleri yapmaktır.

İdari ve Mali İşler Şube Müdürlüğü

Madde 22 - İdari ve Mali İşler Şube Müdürlüğünün görevleri, idari ve mali işlerle ilgili olarak,

a) Yıllık hizmet plan ve programlarını hazırlamak, uygulamak, uygulatmak ve denetlemek,

b) Hizmetlerin gerçekleşmesi için lüzumlu insangücü planlamasını ilgili şube ile işbirliği içerisinde yapmak, planlamanın gerçekleşmesi için gereken tedbirleri almak,

c) İlgili şahıs ve birimlerle işbirliği içerisinde personelin toplu, ferdi veya kurumsal hizmetiçi eğitimlerinin plan ve programını yapmak, bu plan ve programın gerçekleşmesini sağlamak,

d) İdari ve mali işlerle ilgili hizmetlerin yürütülmesi için gereken organizasyonu ve eşgüdümü sağlamak, bu konuda diğer resmi ve özel kuruluşlarla işbirliği yapmak,

e) İlgili birimler ve istatistik şubesi ile işbirliği içerisinde hizmet değerlendirmesi yapmak, tespit olunan aksaklıkların düzeltilmesini sağlamak ve değerlendirme sonuçlarını gelecek yılın çalışma plan ve programında göz önünde bulundurmak,

f) Sağlık Bakanlığı?na bağlı sağlık kurum ve kuruluşların tüketim maddeleri (sarf malzemeleri, yakacak, akaryakıt, vb) ile tıbbi cihaz, malzeme ve demirbaşların sağlanmasını tek elden planlayarak yürütmek,

g) Sağlık kurumlarının ihtiyacı olan malzeme ve eşyanın bulunduğu depo kayıtlarını tutmak, yapılan tahsis ve transfer emrine uygun olarak tahsis mahalline sevkini sağlamak,

h) Sağlık kurum ve kuruluşlarına ait tıbbi cihaz, araç ve gereçlerle taşıt araçlarının hizmete hazır halde bulundurulmasını sağlamak,

ı) Sağlık kurum ve kuruluşlarına ait tıbbi cihaz ve taşıt araçlarının bakım-onarımını belli bir program dahilinde sağlamak,

i) Bakanlığa ait bina ve tesislerin bakım ve onarımını her yıl belli bir program dahilinde, eldeki mevcut teknik personel vasıtasıyla yaptırmak,

j) Bakanlığa ait yatırım programındaki inşaatların devamlı takibini yapmak ve merkezle eşgüdümü sağlamak,

k) Bakanlığa ait tesislerin bakım ve onarımları için gerekli olan keşif özetlerinin temini ve zamanında Bakanlığa ulaşmasını sağlamak,

l) Bakanlığa ait kurum ve kuruluşların yıllık ödenek ihtiyaçlarını belirleyerek bütçe hazırlığı için zamanında Bakanlığa ulaştırılmasını sağlamak,

m) Kurum ve kuruluşlara ait araç, gereç ve motorlu taşıtların envanter kayıtlarını tutmak ve bu konuda merkezle işbirliğini sağlamak,

n) Bakanlığa ait bina, arsa ve tesislerin envanter kayıtlarını tutmak ve merkezle işbirliğini sağlamak,

o) Bakanlığa ait tesislerin gelişme alanında bulunan arsaların ve satın alınacak binaların kamulaştırılması için gerekli işlemleri tamamlayarak Bakanlığa ulaşmasını sağlamak,

ö) Sağlık kurum ve kuruluşlarına ait ayniyat hesaplarının, ayniyat saymanı ve saymana bağlı mutemetlerce doğru olarak zamanında yapılmasını sağlamak,

p) Sağlık müdürlüğünün genel evrak hizmetlerini yürütmek,

r) İstatistik bilgilerin toplanmasında ilgili şubeye yardımcı olmak,

s) Bakanlık emirlerinin ilgili kurumlara ulaşmasını sağlamak,

ş) Sağlık Müdürünün verdiği diğer görevleri yapmaktır.

Disiplin ve Hukuk Bürosu

Madde 23 - Gerektiği durumlarda Sağlık Müdürüne bağlı Disiplin ve Hukuk Bürosu kurulabilir. Disiplin ve Hukuk Bürosunun görevleri şunlardır:

a) İlde görev yapan memurların disiplin işlemlerini takip etmek ve neticelendirmek,

b) İl memurları hakkında yapılan inceleme ve soruşturma sonucu muhakkiklerce tanzim edilen raporlarda teklif edilen işlemleri yapmak,

c) Bakanlık veya Sağlık Müdürlüğü (Valilik) aleyhine açılan davalara ilişkin bilgi ve belge temin etmek ve savunma hazırlamak,

d) Sağlık müdürünün vereceği diğer görevleri yapmak.

Sivil Savunma Uzmanlığı

Madde 24 - Sivil savunma uzmanları, sağlık müdürlüklerinde sağlık müdürüne, hastanelerde baştabibe karşı sorumlu olarak ilgili mevzuata göre sivil savunma hizmetlerini yürütürler.



İKİNCİ BÖLÜM

Sağlık Grup Başkanlığında Hizmetin Yürütülmesi



İlçe Teşkilatının Yapısı

Madde 25 - İlçe düzeyinde sağlık hizmetlerinden birinci derecede sorumlu yöneticiler, kaymakam ve sağlık grup başkanıdır.

a) Kaymakam: İlçede sağlık hizmetlerin yürütülmesinden, eşgüdümünden ve geliştirilmesinden birinci derecede sorumlu kişidir.

b) Sağlık Grup Başkanı: Sağlık grup başkanı, ilçenin en üst düzeyde sağlık yöneticisidir. En az beş yıl hizmeti olan (tercihen halk sağlığı uzmanı) ve ikinci bir görevi bulunmayan tabipler arasından atanır. Gerektiğinde, sağlık ocağı hekimlerinden bazılarını sağlık grup başkan yardımcısı olarak görevlendirebilir.

Sağlık Grup Başkanının Görevleri

Madde 26 - Sağlık Grup Başkanının görevleri şunlardır:

a) İlçedeki sağlık hizmetlerini planlamak, sağlık müdürlüğü tarafından gönderilen planların uygulanmasını sağlamak, sağlık hizmetlerinin en yüksek nitelikte yapılabilmesi için gerekli işleri yürütmek,

b) İlçedeki sağlık hizmetlerini nicelik ve nitelik yönünden sürekli olarak değerlendirmek, ilçedeki sağlık kuruluşları ile ilgili görüşlerini, hizmetlerin geliştirilmesi için gerekli gördükleri işleri yıllık olarak Sağlık Müdürlüğüne bir raporla önermek,

c) Her yılın Şubat ayı içinde, bir önceki yıl içinde ilçedeki kuruluşlarda yapılan işleri ve aksayan yönler ile ilçenin sağlık düzeyini kapsayan bir çalışma raporu hazırlamak ve bu raporu kaymakamlığa ve sağlık müdürlüğüne göndermek,

d) İlçedeki kuruluşların görevlerini gerektiği gibi yapabilmeleri için gerekli malzemeyi belirleyerek Sağlık Müdürlüğüne bildirmek; gönderilen araç-gereç, ilaç, basılı kağıt ve öteki malzemelerin en verimli olabilecek şekilde, zamanında ve yeterli sayıda dağıtımını sağlamak,

e) Sağlık kurum ve kuruluşları arasında eşgüdüm sağlayarak birlikte ve ekip halinde çalışmayı sağlamak,

f) Sağlık kuruluşlarının hizmetlerini ve buralarda çalışan personelin çalışmalarını denetleyip hizmetin aksayan yönlerini saptamak; bu aksaklıkların nedenlerini belirlemek ve sorunların çözümlenmesi için gereken önlemleri almak; bu amaçla personeli destekleme, güdüleme, eğitme, ödüllendirme ya da cezalandırma işlemlerini yürütmek,

g) İlçedeki personelin disiplin amirliğini yapmak, sicillerinin verilmesini ve özlük haklarının yerine getirilmesini sağlamak,

h) Sağlık hizmetlerinde sektörlerarası işbirliğini sağlamak amacıyla, kamu ve özel sektördeki kuruluşlarla sağlık kuruluşlarının eşgüdümünü sağlamak,

ı) Her eğitim ve öğretim yılı başında Vali veya görevlendireceği vali yardımcısının başkanlığında, il düzeyinde sağlık meslek liseleri uygulama alanlarının tespiti ve organizasyonu ile ilgili toplantıya katılmak, ilçe düzeyindeki planlamaları yaptırmak, uygulatmak ve takip etmek,

i) İlçede bulunan sağlık meslek liseleri ve sağlık eğitimi ile ilgili faaliyetlerin işleyiş ve yönetimini takip etmek, değerlendirmek ve eşgüdümünü sağlamak,

j) Sağlık grup başkanlığında aylık hekim toplantılarını yürütmek; bu toplantılarda ilçedeki sağlık sorunlarını ve çözüm yollarını tartışmak, her kademedeki personelin hizmetle ilgili görüş ve önerilerini almak, uygun olanların gerçekleşmelerini sağlamak,

k) Denetimleri mevzuatla Sağlık Bakanlığı?na verilmiş olan sağlık kuruluşlarını denetlemek veya denetlenmesini sağlamak,

l) İlçe Hıfzıssıhha Kurulu?na katılarak sekreterya hizmetlerinin yürütülmesini sağlamak.

Birimler

Madde 27 - Sağlık grup başkanlığı içerisinde, sağlık müdürlüğündeki şubelerin karşılığı olan birimlerden ihtiyaç duyulanlar, Sağlık Müdürünün teklifi ve Valilinin onayı ile kurulabilir.

Bu birimler, sağlık müdürlüğündeki ilgili şubelerin görevlerini ilçe düzeyinde yürütür.



ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Sağlık Eğitim ve Araştırma Bölgelerinde Hizmetin Yürütülmesi



Sağlık Eğitim ve Araştırma Bölgelerinin Kurulması

Madde 28 - Sağlık Eğitim ve Araştırma Bölgeleri, Sağlık Hizmetlerinin Sosyalleştirildiği Bölgelerde Hizmetin Yürütülmesi Hakkında Yönetmeliğin ?Eğitim ve Araştırma Bölgeleri? başlıklı 7 nci maddesi uyarınca, Sağlık Bakanlığı ile kurumların işbirliği ile oluşturulur. Üniversitelerin ile işbirliği Bakanlık ile rektörlük arasında imzalanacak protokol esasları dahilinde yürütülür. Eğitim ve araştırma bölgesindeki çalışmalardan üniversite adına tıp fakültesi halk sağlığı anabilim dalı başkanlığı sorumludur.

Bir sağlık eğitim ve araştırma bölgesi, yörede yaşayan halkın sosyo-demografik ve sağlık düzeyi ile yine o yöredeki sağlık kurumlarının durumu açılarından amaca uygun özellikleri taşıyan bir sağlık grup başkanlığı hizmet alanını kapsar.

Sağlık Eğitim ve Araştırma Bölgelerinin Amacı

Madde 29 - Sağlık eğitim ve araştırma bölgesinde, başta halk sağlığı dalında olmak üzere, mezuniyet öncesi ve sonrası eğitim yapan öğrenciler ile Sağlık Bakanlığı'na bağlı okulların öğrencileri ve sağlık personelinin eğitiminde uygulama imkanları sağlanır. Bölgedeki sağlık hizmetlerinin en üst düzeyde yürütülmesi, toplum sağlığı sorunlarının araştırılması, değerlendirilmesi ve çözüm önerileri geliştirilmesi esas amaçtır.

Bu amacı gerçekleştirmek için, Sağlık Bakanlığı'nın bölge içindeki yataklı ve yataksız sağlık kurumları ile bölge dışındaki sağlık müdürlüğüne bağlı idari birimlerde eğitim çalışmaları yapılır.

Hizmetin Yürütülmesi İle İlgili Esaslar

Madde 30 - Bölgedeki sağlık hizmetleri ile eğitim ve araştırma çalışmaları, yürürlükteki mevzuata ve işbirliği protokolü hükümlerine göre yürütülür. Eğitim ve araştırma faaliyetleri, sağlık kuruluşlarının hizmetlerini aksatmayacak biçimde uygulanır.

Eğitim ve Araştırma Sağlık Grubu Başkanı

Madde 31 - Eğitim ve araştırma sağlık grubu başkanı, bu Yönergede tanımlanan görevleri ve ayrıca protokol hükümleri doğrultusunda eğitim ve araştırma faaliyetlerini yürütmekle sorumludur.

Koordinasyon Kurulu

Madde 32 - Koordinasyon Kurulu, sağlık müdürü, sağlık eğitiminden sorumlu sağlık müdür yardımcısı, grup başkanı ve işbirliği yapılan kurumun temsilcisinden oluşur. Üniversitenin temsilcisi tıp fakültesinin halk sağlığı anabilim dalı başkanıdır. Koordinasyon kurulunun başkanlığını sağlık müdürü, sekreteryasını ise grup başkanı yapar.

Kurulun görevleri,

a) Grup başkanı tarafından hazırlanan eğitim-araştırma planı ve faaliyet raporlarını görüşerek, faaliyetleri değerlendirmek, yeni uygulama imkanları belirlemek ve yol gösterici önerilerde bulunmak,

b) Taraflar arasında ortaya çıkan anlaşmazlıkları görüşmek ve çözümlemek; çözümlenemeyen sorunları Bakanlığa ve kuruma iletmektir.

Koordinasyon Kurulu, akademik yılın ilk ayında ve takibeden yılın Mart ayında olmak üzere yılda en az iki defa toplanır. Üyelerden birinin talebi üzerine olağandışı toplantılar da yapılabilir.

Kurul, akademik yılın başındaki toplantıda, o yılın eğitim ve araştırma planını; Mart ayındaki toplantıda ise, bir önceki yılın çalışma raporunu görüşür ve değerlendirir; sorunları, gerçekleştirilen hizmetleri ve önerilerini faaliyet raporu ile birlikte Bakanlık ve kuruma sunar.

Araştırma Çalışmaları ve Hazırlanacak Raporlar

Madde 33 - Kurum, sağlık hizmetleri yönetimi ve hizmet sunumuna katkıda bulunabilecek araştırmalar ve projeler yapar. Gerçekleştirilecek araştırma ve projeler konusunda Bakanlığa bilgi verilir. Ancak proje, müdahale araştırması niteliğini taşıyorsa, Bakanlık onayı da alınarak uygulamaya konulur. Araştırma ve proje sonuç raporlarının bir örneği, faaliyet raporu ile birlikte Bakanlığa gönderilir. Yeni uygulamalar, Bakanlıkça ülke düzeyinde yaygınlaştırılabilir.

Grup başkanı, akademik yılın başında, o yılın eğitim ve araştırma planını; takvim yılının başında da önceki yılın çalışma raporunu hazırlar. Bu raporlar, görüşülmek üzere koordinasyon kuruluna sunulur. Koordinasyon kurulu, raporları görüştükten sonra, varsa önerileriyle birlikte Bakanlığa ve ilgili kuruma sunar.

Üniversite Öğretim Elemanlarının Bölgede Görevlendirilmesi

Madde 34 - Üniversiteler ile işbirliği yapılan bölgelerde Üniversitenin teklifi ve Bakanlığın onayı ile üniversite elemanları bölgede görevlendirilebilir. Bölgede görevlendirilen üniversite araştırma görevlisinin esas işlevi, grup başkanının gözetiminde eğitim ve araştırma faaliyetlerinde bulunmak ve yöneticilik deneyimi kazanmaktır.

Ayrıca, Bakanlığın onayı ile üniversitenin halk sağlığı anabilim dalı araştırma görevlileri, uygun görülecek illerdeki yönetim birimlerinde eğitim görürler. Bu eğitimin düzenlenmesinden Üniversite sorumludur. Yolluk ve benzeri harcamalar üniversite tarafından karşılanır.

Personel Atanması ve Yerlerinin Değiştirilmesi

Madde 35 - Sağlık Müdürlüğünce, Sağlık Bakanlığı Taşra Teşkilatı Yatak ve Kadro Standartları Yönetmeliği doğrultusunda, eğitim ve araştırma sağlık grup başkanlığı personeli (Ek 1) ile bölgedeki sağlık kurum ve kuruluşlarının personeli, bölgenin eğitim-araştırma niteliği dikkate alınarak, öncelikle atanır.

Bölgede görev yapan personelin zorunlu haller dışında yerlerinin değiştirilmemesi ve personel hareketliliğinin asgariye indirilmesi esastır. Sağlık müdürlüğünce yer değiştirmesi gerekli görülüyorsa, grup başkanlığının görüşü de alınır. Grup başkanlığı da hizmetin gereklerinden dolayı, sağlık müdürlüğüne personelin bölge içinde yer değişikliği tekliflerinde bulunabilir.

Bakanlığın Yükümlülükleri

Madde 36 - Üniversiteler ile işbirliği yapılan bölgelerde Bakanlığın yükümlülükleri şunlardır:

a) Bölgedeki sağlık kurum ve kuruluşlarının personelini, bölgenin eğitim-araştırma niteliğini de dikkate alarak, öncelikle atar.

b) Bölgedeki kurum ve kuruluşların sağlık hizmetleri ile ilgili demirbaş eşya, araç-gereç, tıbbî malzeme, tüketim malları, taşıt aracı ve giderlerini ve diğer harcamaları karşılar.

c) İmkanlar ölçüsünde, öğrencilerin barınması için yer sağlar.

d) Bölgedeki sağlık kurum ve kuruluşlarında idarî ve malî bütün sorumluluklar Bakanlığa aittir.

Üniversitenin Yükümlülükleri

Madde 37 - Üniversiteler ile işbirliği yapılan bölgelerde Üniversitenin yükümlülükleri şunlardır:

a) Bölgedeki sağlık hizmeti, eğitim ve araştırma faaliyetleri için gereken üniversite personeli, Sağlık Bakanlığı'nın istekleri de dikkate alınarak üniversite tarafından görevlendirilir.

b) Bölgedeki sağlık kurum ve kuruluşlarında eğitime tabi tutulan üniversite öğrenci ve personelinin eğitim programı ve uygulamalarından Üniversite sorumludur.

c) Üniversite, eğitimle ilgili olarak öğrencilerin kullanacağı demirbaş ve diğer malzemeyi temin eder.

d) Öğrencilerinin ulaşım ve gerekiyorsa barınma imkanlarını sağlar.

e) Üniversite, bölgede yeni göreve başlayan sağlık personelini en az bir aylık uyum eğitimine; daha sonra da en çok iki yılda bir, en az bir ay süreli hizmetiçi eğitime tabi tutar.

f) Üniversite, Bakanlığın isteğine ve hizmetin gereklerine göre, bölgede çalışan sağlık personeline yönelik eğitim programları düzenler. Ayrıca, Bakanlık personeline kurs, seminer ve kendi kuruluşlarında rotasyon gibi yöntemlerle eğitim imkanı sağlar. Bu eğitimlere katılanlara belge verir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

İl ve İlçelerdeki Kurullar



İldeki Kurullar ve Komisyonlar

Madde 38 - İlde, ilgili mevzuat gereğince sağlık müdürünün katılması gereken temel idari kurullar il idare kurulu, il koordinasyon kurulu, il hıfzıssıhha kurulu, il mahalli çevre kurulu, il gençlik kurulu, il disiplin kurulu, sağlık meslek liseleri üst disiplin kurulu, il mesleki eğitim kurulu, il sınav kurulu, il insan hakları kurulu, il zührevi hastalıklar ve fuhuşla mücadele komisyonudur.

Bunlardan il hıfzısıhha kurulu ile zührevi hastalıklar ve fuhuşla mücadele komisyonu sağlık hizmetlerinin yürütülmesi açısından ayrıca önem taşır.

İl Hıfzıssıhha Kurulu (Meclisi)

Madde 39 - İl Hıfzısıhha Kurulu, Umumi Hıfzısıhha Kanunu?nun 23 üncü maddesi gereğince, valinin başkanlığında il sağlık müdürü, il milli eğitim müdürü, il tarım müdürü, il bayındırlık ve iskan müdürü, belediye başkanı, belediye hekimi, devlet hastanesi başhekimi, garnizon ve kıta bulunan yerlerde en yüksek askeri hekim, varsa sahil sağlık merkezi hekimi, serbest çalışan bir hekim ve bir eczacıdan oluşur.

İl Hıfzısıhha Kurulu, ildeki sağlık durumunu dikkate alarak, sağlıkla ilgili olumsuzlukların ıslahına ve ortadan kaldırılmasına, toplumun bulaşıcı ve salgın hastalıklardan korunmasına, herhangi bir salgın durumunda gerekli önlemlerin derhal alınmasına ve sağlık koşullarının iyileştirilmesine çalışır. İldeki sağlık yöneticileri, herhangi bir mevzuat ile düzenlenmemiş olsa bile, toplum sağlığına yararlı olacak her türlü eylem ve önlemin Kurulda görüşülmek üzere gündeme alınmasını teklif ederler. Alınan kararları vali uygular veya uygulatır.

Kurul, olağan olarak ayda bir toplanır. Olağanüstü durumlarda, valinin daveti ve sağlık müdürünün talebi üzerine daha sık toplanabilir. Kurulun sekreterya hizmetlerini sağlık müdürlüğü yerine getirir.

İl Mahalli Çevre Kurulu

Madde 40 - 443 Sayılı Çevre Bakanlığı?nın Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname?nin 30 uncu maddesi gereğince, her ilde valinin başkanlığında bakanlıkların il temsilcileri, belediye başkanı, sanayi odası, ziraat odaları başkanları temsilcilerinden oluşur. Kurul ayda bir toplanır.

Kurul, aynı Kararnamenin 31 inci maddesi gereğince, çevre kirliliğinin önlenmesi ve çevrenin iyileştirilmesi için gerekli kararları alır; ilde kurulan tesis ve işletmelerin çevre kirliliği açısından yapılan denetimlerine ait raporları inceler, değerlendirir ve gerekli önlemleri alır; çevre kirliliğini önleyici önlemleri ihtiva eden eğitici faaliyetleri düzenler.

İl Zührevi Hastalıklar ve Fuhuşla Mücadele Komisyonu

Madde 41 - Zührevi hastalıklar ve fuhuşla mücadele komisyonu, Genel Kadınlar ve Genelevlerin Tabi Olacakları Hükümler ve Fuhuş Yüzünden Bulaşan Zührevi Hastalıklarla Mücadele Tüzüğü?nün 6 ncı maddesi gereğince, sağlık müdürü başkanlığında emniyet müdürü, ahlak zabıtasında görevli bir memur, varsa cinsel yolla bulaşan hastalıklar dispanseri uzman hekimi veya en kıdemli merkez sağlık ocağı hekimi ve bir sosyal hizmet uzmanının katılımı ile oluşur. Valiler, il merkezlerinde ve ilçelerde cinsel yolla bulaşan hastalıklar ve fuhuşla mücadele komisyonlarının kurulmasını ve üyelerden bazılarının ayrılmaları halinde bu tüzüğe göre tamamlanmasını sağlamak, komisyonun düzenli toplanmasını, üyelerin devamını ve işlerin düzenli yürütülmesini denetlemekle sorumludur.

Komisyon, en az haftada bir defa başkanın daveti ile toplanır, kararlar çoğunlukla verilir.

Komisyonun görevleri şunlardır:

a) Fuhuşla bulaşan hastalıkların yayılmasını önlemek için gereken tedbirleri almak,

b) Cinsel yolla bulaşan hastalıkların ve fuhuşun zararlarını ve yayılmasını önlemeye dair olan kanun ve tüzüklerin gereği gibi uygulanmasını sağlamak,

c) Fuhuş ve cinsel yolla bulaşan hastalıkların kontrol altına alınması için kullanılacak gelirlerin toplanması ve kullanımı ile ilgili denetleme yapmak.

İl Disiplin Kurulu

Madde 42 - 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu?na istinaden çıkarılan Disiplin Kurulları ve Disiplin Amirleri Hakkında Yönetmelik gereğince oluşturulan ve illerde sağlık müdürünün katılması gereken kuruldur.

İl İdare Kurulu

Madde 43 - 5442 Sayılı İl İdaresi Kanunu?nun 57 nci maddesi gereğince oluşturulan ve illerde sağlık müdürünün katılması gereken kuruldur.

Sağlık Meslek Liseleri Üst Disiplin Kurulu

Madde 44 - 13.07.2001 Tarih ve 24461 Sayılı Resmi Gazete?de yayınlanan Sağlık Bakanlığı Sağlık Meslek Liseleri Ödül ve Disiplin Yönetmeliği?nin 24, 25 ve 26 ncı madde hükümleri gereğince oluşturulan ve illerde sağlık müdürünün katılması gereken kuruldur.

İl Mesleki Eğitim Kurulu

Madde 45 - 3308 Sayılı Çıraklık ve Mesleki Eğitim Kanunu?nun (4702 Sayılı Kanun ile değişik) 6 ncı maddesi gereğince illerde sağlık müdürünün katılması gereken kuruldur.

İl Sınav Kurulu

Madde 46 - 04.04.2001 Tarih ve 1505 Sayılı Sağlık Bakanlığı Merkezi Sistem Sınav Yönergesi?nin 10 uncu maddesi gereğince oluşturulan ve illerde sağlık müdürünün katılması gereken kuruldur.

İl İnsan Hakları Kurulu

Madde 47 - 02.11.2000 Tarih ve 24218 Sayılı Resmi Gazete?de yayınlanan İnsan Hakları Kurullarının Görev, Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkındaki Yönetmeliğin 5 inci maddesi gereğince oluşturulan ve illerde sağlık müdürünün katılması gereken kuruldur.

İlçelerdeki Kurullar ve Komisyonlar

Madde 48 - İlçede, ilgili mevzuat gereğince sağlık grup başkanının katılması gereken temel idari kurullar ilçe idare kurulu, ilçe hıfzıssıhha kurulu, ilçe disiplin kurulu, ilçe insan hakları kurulu, ilçe zührevi hastalıklar ve fuhuşla mücadele komisyonudur.

İlçe Hıfzısıhha Kurulu (Meclisi)

Madde 49 - İlçe hıfzısıhha kurulu, Umumi Hıfzısıhha Kanunu?nun 24 üncü maddesi gereğince kaymakam başkanlığında ilçe sağlık grup başkanı, ilçe milli eğitim müdürü, ilçe tarım müdürü, ilçe belediye başkanı, belediye hekimi, kaymakamca seçilecek serbest çalışan bir hekim ve eczacıdan oluşur.

İlçe hıfzısıhha kurulunun görevi, yetkileri ve toplantı şekli, il hıfzıssıhha kurulu gibidir. Kurulun sekreterya hizmetlerini sağlık grup başkanı yürütür. Alınan kararları kaymakam uygular ve uygulatır.

İlçe Zührevi Hastalıklar ve Fuhuşla Mücadele Komisyonu

Madde 50 - Zührevi hastalıklar ve fuhuşla mücadele komisyonu, Genel Kadınlar ve Genelevlerin Tabi Olacakları Hükümler ve Fuhuş Yüzünden Bulaşan Zührevi Hastalıklarla Mücadele Tüzüğü?nün 6 ncı maddesi gereğince ilçe sağlık grup başkanı başkanlığında ilçe emniyet müdürü, ahlak zabıtasında görevli bir memur, varsa cinsel yolla bulaşan hastalıklar dispanseri uzman hekimi veya en kıdemli merkez sağlık ocağı hekimi ve bir sosyal hizmet uzmanının katılımı ile oluşur. Kaymakamlar, cinsel yolla bulaşan hastalıklar ve fuhuşla mücadele komisyonlarının kurulmasını ve üyelerden bazılarının ayrılmaları halinde bu Tüzüğe göre tamamlanmasını sağlamak, komisyonun muntazam toplanmasını, üyelerin devamını ve işin düzenli yürütülmesini denetlemekle sorumludur.

Komisyonun toplantı ve karar şekli ile görevleri il komisyonundaki gibidir.

İlçe Disiplin Kurulu

Madde 51 - 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu?na göre çıkarılan Disiplin Kurulu ve Disiplin Amirleri Hakkında Yönetmelik gereğince oluşturulan ve ilçelerde sağlık grup başkanının katılması gereken kuruldur.

İlçe İdare Kurulu

Madde 52 - 5442 Sayılı İl İdare Kanunu?nun 58 inci maddesi gereği ilçelerde sağlık grup başkanının katılması gereken kuruldur.

İlçe İnsan Hakları Kurulu

Madde 53 - 02.11.2000 Tarih ve 24218 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan İnsan Hakları Kurullarının Görev, Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkındaki Yönetmeliğin 5 inci maddesi gereğince ilçelerde sağlık grup başkanının katılması gereken kuruldur.

ÜÇÜNCÜ KISIM

Sağlık Ocaklarında ve Sağlık Evlerinde Hizmetin Yürütülmesi

BİRİNCİ BÖLÜM

Sağlık Ocaklarında Hizmetin Yürütülmesi



Sağlık Ocağı

Madde 54 - Sağlık ocağı, belirli bir nüfusun yaşadığı coğrafi bölgedeki sağlık hizmetlerinin, halk sağlığı bilim ve sanatının ışığı altında yürütüldüğü tıbbi ve sosyal bir kurumdur. İdeal olarak, 5 ile 10 bin nüfusa bir sağlık ocağı kurulması gerekirken; köy, ilçe, il ve büyükşehirlerde kurulan sağlık ocaklarının hizmet götürmekle yükümlü olacakları nüfus, hizmeti sunmanın güçlüğü ya da kolaylığı dikkate alınarak farklılık gösterir.

Sağlık ocaklarında çok yönlü sağlık hizmeti verilir. Sağlık ocaklarında hizmetin gereği gibi yürütülebilmesi için personelin ekip olarak çalışması şarttır.

Sağlık Ocağı Tipleri

Madde 55 - Sağlık ocakları tipleri köy tipi, ilçe tipi ve il tipi ve eğitim tipi sağlık ocağıdır. Sağlık ocaklarında çalışan personel ve sayısı, Sağlık Bakanlığı Taşra Teşkilatı Yatak ve Kadro Standartları Yönetmeliği ile belirlenmiştir (Ek-2).

Sağlık Ocağında İlk Yapılacak İşler

Madde 56 - Hizmetler haftalık, aylık ve yıllık plan ve programlara göre yürütülür. Ancak, bu plan ve programların yapılabilmesi için ilgili sağlık ocağının hizmet vermekle yükümlü olduğu bölgenin sınırlarının bir harita ile ve bölgede bulunan yerleşme yerlerinin krokiler ile kesin olarak belirlenmesi gerekir. Krokiler, kırsal alanda sağlık ocağı çalışanlarının kendilerince oluşturulacak, kentsel alanda ilgili kurumlardan sağlanacaktır.

Krokiler üzerinde okul, camii, meydan, çeşme, mezarlık ve diğer genel yerler ile toplum sağlığını dolaylı veya doğrudan etkileyebilecek yerler ve kuruluşlar işaretlenir. Bu krokilere yerleşme yerinin nüfusu, yol durumu, sağlık ocağına uzaklığı ve bu uzaklığın yaya olarak, atla, kızakla ya da motorlu araçla (taksi, minibüs, otobüs, tren vb) ne kadar zamanda gidileceği yazılır.

Harita ve krokiler tamamlandıktan sonra sağlık ocağı bölgesi içindeki tüm mahalle ve köylerin ev (hane) tespiti işleri yapılır. Sağlık ocağı personeli ocak hekiminin denetim ve gözetiminde ekip halinde ev halkı tespit fişlerini (Form 001) doldururlar.

Bu işlemin tamamlanmasından sonra ocak personeli ocak hekiminin başkanlığında, ocağa ait hizmetleri planlar, programlar ve uygularlar.

Sağlık Ocağının Görevleri

Madde 57 - Sağlık ocaklarında ?dar bölgede çok amaçlı sağlık hizmeti? modeli uygulanır. Buna göre, sağlık ocaklarında genel anlamda, yataklı tedavi hizmetleri dışında kalan hemen her türlü sağlık hizmeti verilir ve bu hizmetleri destekleyen diğer işler yapılır.

Sağlık ocaklarında verilen hizmetler ana başlıkları ile şunlardır:

a) Sağlık hizmetleri,

b) Adli hekimlik hizmetleri,

c) Yönetim işleri,

d) Diğer hizmetler.

Sağlık Hizmetleri

Madde 58 - Bu hizmetler sağlık ocaklarında bütünleşik (entegre) olarak ve takım anlayışı ile verilir. Bunlar içinde koruyucu ve birinci basamak iyileştirici sağlık hizmetleri öncelik taşır.

Koruyucu hizmetler, kişiye yönelik olarak yapılan bağışıklama, sero ve kemoproflaksi (ilaç ve serumla koruma), erken tanı, ana sağlığı, çocuk sağlığı, aile planlaması, beslenmenin düzeltilmesi ve sağlık eğitimi hizmetleri ile çevreye yönelik olarak yapılan fiziksel, biyolojik ve sosyal çevrenin kontrolü ve iyileştirilmesi çalışmaları; birinci basamak iyileştirici hizmetler ise, poliklinik çalışmaları ile ev ve işyeri ziyaretlerinde yürütülen evde ve ayakta tedavi hizmetleridir.

Koruyucu ve iyileştirici hizmetler birbirinden kesin sınırlarla ayrılamaz ve bu nedenle bir arada ve iç içe yürütülür. Bu hizmetler sağlık ocağı bölgesinde yaşayan herkese (sağlam ya da hasta) aşağıda belirtilen iş ve hizmetler aracılığı ile verilir:

- Ana sağlığı hizmetleri,

- Çocuk sağlığı hizmetleri,

- Üreme sağlığı ve aile planlaması hizmetleri,

- Bulaşıcı hastalıklarla mücadele,

- Kronik hastalıklarla mücadele,

- Bağışıklama hizmetleri,

- Okul sağlığı hizmetleri,

- Yaşlı sağlığı hizmetleri,

- Toplum beslenmesi hizmetleri,

- Ruh sağlığı hizmetleri,

- Sağlığı ilgilendiren kötü alışkanlıklarla mücadele,

- İçme ve kullanma sularının denetimi,

- Gıda maddelerinin denetimi,

- Gayri sıhhi müesseselerin denetimi,

- Çalışanların (esnaf) denetimi,

- Atıkların denetimi,

- Poliklinik hizmetleri,

- Erken tanı ve tedavi hizmetleri (Filyasyon arama ve hastalık taramaları),

- Laboratuvar işleri,

- İlk yardım ve acil bakım hizmetleri,

- Hasta sevki,

- Ağız ve diş sağlığı hizmetleri,

- Rehabilitasyon hizmetleri,

- Halkın sağlık eğitimi.

Adli Hekimlik Hizmetleri

Madde 59 - Adli olaylarda yapılan resmi bilirkişilik hizmetleridir. Adli olayların savcılık ya da kolluk kuvvetlerine bildirimi, savcı ya da kolluk kuvvetlerinin isteği üzerine adli rapor düzenleme ve otopsi işlerini kapsar.

Yönetim İşleri

Madde 60 - Bu hizmetler personelin sevk ve idaresi, denetim, ayniyat işleri, yazışmalar, gezi işleri, araç kullanımı, disiplin işleri, ücretli ya da ücretsiz ilaç sağlama ve kullanımı hizmetleri ile veri kayıt ve istatistik işleridir.

Diğer Hizmetler

Madde 61 - Bunlar araştırmalar, toplum kalkınması çalışmalarına yardım hizmetleri, sosyal yardım hizmetleri ile vakıf ve dernek çalışmalarıdır.

Ana Sağlığı Hizmetleri

Madde 62 - Ana sağlığı hizmetleri, evli ya da bekar, 15-49 yaşları arasındaki (doğurgan çağ) bütün kadınlara ve yaşına bakılmaksızın bütün gebelere, doğum yapanlara ve lohusalara götürülen hizmetlerdir.

a) Doğum öncesi bakım hizmetleri

Doğum öncesi bakım, anne ve fetüsün gebelik süresince, düzenli aralıklarla muayene edilip uygun önerilerde bulunularak izlenmesidir. Doğum öncesi bakım ebelerin başlıca görevlerindendir. Bu konuda hemşire ve hekimler de görev alırlar.

Doğum öncesi bakımda şu hususların üzerinde durulmalıdır:

- Gebelik tespit edildikten sonra, gebe, gebeliği tespit eden ebe ile birlikte hekim tarafından görülür ve gerekli muayeneler yapılır.

- Anne adayı gebelik, genel hijyen, beslenme, hareket, dinlenme, tetanoza karşı bağışıklanma, doğumun sağlık kuruluşlarında ya da sağlık personelinin yardımıyla yapılması konularında bilgilendirilir ve eğitilir.

- Anne adayı doğumdan sonra kullanacağı aile planlaması yöntemleri konusunda eğitilir.

- Anne adayı, yeni doğacak bebeğin bakımı konusunda eğitilir.

- Anne adayı emzirme teknikleri konusunda bilgilendirilip, emzirmeye hazır hale getirilmelidir.

- Anne adayı psikolojik ve sosyal bakımdan doğuma hazır hale getirilir.

- Anneye olası sistemik hastalıklar hakkında bilgi verilir ve gerektiğinde sağlık ocağı hekimine sevk edilir.

- Anne adayı, gebeliğinin 12?inci haftasına kadar saptanıp kendisi ile ilgili bir ?gebe izleme kartı? çıkartılır.

- Bundan sonra doğuma kadar, en az aşağıdaki sıklıkta izlenir:

Gebelik haftası



İzleme sıklığı



12 inci haftaya kadar



Tespit ve ilk izleme



24?üncü hafta (6?ıncı ay)



Bir kez



28?inci hafta (7?inci ay)



Bir kez



32?inci hafta (8?inci ay)



Bir kez



36?nci hafta (9?uncu ay)



Bir kez



39?uncu hafta (10?uncu ay)



Bir kez



Buna göre, her gebe doğum öncesi dönemde en az 6 kez izlenmiş olur. Ancak, kendisi ya da bebeği ile ilgili riskli (tehlikeli) bir durum saptananların daha sık izlenmesi gereklidir.

- Doğum öncesi dönemde, her ziyarette gebenin kan basıncı ve hemoglobini (Hb) ölçülür, idrarda protein araştırılır, pretibial bölgede ödem olup olmadığına bakılır. Gebede anemi, preeklampsi, vajinal kanama, baş-pelvis uyuşmazlığı, kan grubu uyuşmazlığı, çoğul gebelik ve sistemik bir hastalık olup olmadığı araştırılır. Bebeğin geliş pozisyonu belirlenir ve anne tartılır. Gebe kadınlar yukarıda belirtilen konularda eğitilir ve kuşkulu durumlarda ocak hekimine sevk edilir.

b) Doğum sırasında bakım hizmetleri

- Gebelik sayısı ne olursa olsun, doğum mutlaka bir sağlık kuruluşunda ya da evde sağlık personeli yardımı ile gerçekleştirilmelidir.

- Doğum sırasında erken doğum eylemi, erken membran rüptürü, kordon sarkması, geliş bozukluğu, çoğul gebelik, plasenta previa, ablasyo plasenta, birinci ve ikinci derecede ağrı zaafı, fetal sıkıntı ve plasenta retansiyonu gibi olumsuz durumlara hazırlıklı olunmalı; bu durumlardan birinin varlığı doğumdan önce belirlenirse, gebenin en hızlı biçimde bir hastaneye ulaştırılması sağlanmalıdır.

c) Doğum sonrası bakım hizmetleri

Doğumun ertesi günü anne kesinlikle görülmeli ve bir komplikasyon olup olmadığı araştırılmalıdır. Kanama, yüksek ateş, şiddetli ağrı ve kötü kokulu akıntı gibi durumlar varsa, sağlık ocağı hekimine haber verilmeli ya da annenin uygun bir sağlık kuruluşuna başvurması sağlanmalıdır.

Lohusalık döneminde (6 hafta ya da 42 gün) anne, en az iki kez daha izlenmelidir. Bu ziyaretlerde bebek de izlenmelidir.

Çocuk Sağlığı Hizmetleri

Madde 63 - Bir bebeğin anne rahminden başlayıp okula gidinceye kadar altı yıl boyunca izlenmesi, onun bedence, ruhça ve sosyal yönden sağlıklı bir insan olması için gerekli olan bir koşuldur.

Bu koşulun yerine getirilmesi için,

a) Ebe, bebeği doğumdan sonraki ilk 48 saat içinde bir kez, 15?nci günde bir defa, 41?nci günde bir defa, 2-12 aylar arasında 2,3,4,6,9 ve 12?nci aylarda, 1-3 yaş arasında 6 ay ara ile, 4-6 yaşları arasında 1 yıl ara ile izler. Gelişmesi kötü, hasta, sosyal durumu bozuk, anne bakımı yetersiz olan ya da başka bir sorunu bulunan çocuklar (risk altındakiler) daha sık izlenerek gereken öneriler ya da müdahaleler yapılır.

b) İzlemler sırasında çocuklar, Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenen ve Ek 3?de verilen aşılama takvimine uygun olarak aşılanır.

c) Çocukların büyüme ve gelişmelerinin periyodik olarak izlenmeleri, beslenme bozukluğu olanların (malnütrisyonluların) veya gelişme bozukluğu (baş tutamama, oturamama, konuşamama vb) olanların bulunup tedavilerinin yapılması sağlık ocaklarının ve sağlık evlerinin önemli görevlerindendir. Bu amaçla, çocuklar her ziyarette muayene edilir, tartılır, boyları ölçülür, bakımlarını sağlayan kişilerle görüşülür ve bilgi alınır. Uygun önerilerde bulunulur. Ağırlıkları Sağlık Bakanlığı?nca belirlenen büyüme eğrisine göre değerlendirilir.

d) Bebek ve çocukların yeterli ve dengeli beslenmeleri konusunda anneler ve ailedeki sözü geçen kişiler eğitilir.

e) Sosyo-ekonomik durumu iyi olmayan ailelerin bebek ve çocuklarını desteklemek için destek ve sosyal yardım çalışmaları yapılır.

f) Bebek ve çocuklarda en önemli ölüm nedenleri olan akut solunum yolu hastalıkları ve ishalli hastalıklar konularında aileler eğitilir.

g) Bebeklerin ağız sağlığı konusunda aileler eğitilir.

h) Bebeklerin 6 aydan sonra hemoglobinleri ölçülür.

ı) Bakanlıkça başlatılan tarama programları yürütülür.

Üreme Sağlığı ve Aile Planlaması Hizmetleri

Madde 64 - Aile planlaması, ailelerin istedikleri zaman ve sağlık, eğitim gibi sosyo-ekonomik koşullarını da gözönünde bulundurarak sahip olmak istedikleri çocuk sayısına karar vermeleridir. Aile planlamasındaki temel amaç, anne ve çocukta aşırı doğurganlığa bağlı olan olumsuzlukları önlemek ve kısır çiftlerin tedavi edilerek çocuk sahibi olmalarını sağlamaktır. Bu amaca ulaşmak için yapılması gereken en uygun şey, art arda doğan bebekler arasındaki yaş farkının iki yıldan daha kısa olmamasını sağlamaktır. Bu süre üç yıldan uzun olursa daha sağlıklı ve güvenlidir.

Bu amaca erişebilmek için,

a) Sağlık ocağında çalışan en az bir hekim, en az bir ebe ve/veya bir hemşire olmak üzere ihtiyaç duyulan sayıda sağlık personeli aile planlaması beceri eğitimi almış olmalıdır.

b) Sağlık ocağı sağlık personeli, aile planlaması konusunda eğitim, uygulama ve danışmanlık hizmetlerini yerine getirmelidir.

c) Aile planlaması hizmetlerinde sosyo-ekonomik düzeyi düşük olanlara öncelik verilmelidir.

d) Aile planlaması eğitimi yalnızca risk altında olan kadına değil, aynı zamanda bu kadının kocasına ve evde etkili olabilecek (kayınvalide, elti, görümce vb) diğer bireylere de yapılmalıdır.

e) Aile planlaması eğitimi yörede bulunan okul müdürleri, öğretmen, imam, belediye başkanı, muhtar vb bütün toplum önderlerine yapılmalıdır.

f) Aile planlaması eğitimi, öncelikle gebelikten korunmayanlara ve geleneksel yöntem kullananlara ağırlık verilerek sürdürülmelidir.

g) Aile planlaması hizmetleri verilirken, gebelikten koruyucu yöntemlerin komplikasyonlarının imkanlar ölçüsünde ortaya çıkmamasına çalışılmalıdır.

h) Aile planlaması danışmanlık hizmetlerinde, aileler selamlanarak karşılanmalı, ilgi gösterilerek sorular sorulmalı, yöntem hakkında bilgi verilmeli, ailenin ne tür yöntem seçeceğine yardımcı olunmalı, yöntemin nasıl kullanılacağı açıklanmalı ve yöntem kullanan kişinin veya çiftlerin periyodik olarak kontrol için gelmesi önerilmelidir.

ı) Bütün sağlık ocaklarında aile planlaması danışmanlığı hizmetleri uygun koşullarda verilmelidir.

i) Aile planlaması yöntemlerine ilişkin malzemelerin dağıtımında, ödeme gücüne sahip olmayanlara ve sosyal güvencesi bulunmayanlara öncelik verilmelidir.

Bulaşıcı Hastalıklarla Mücadele Hizmetleri

Madde 65 - Bulaşıcı hastalıklarla mücadele sağlık ocaklarının başta gelen hizmetlerindendir. Bu hizmetler şunlardır:

a) Bulaşıcı hastalığa yakalanmış olan kişileri teşhis etmek, bildirimi zorunlu olanları sağlık grup başkanlığına bildirmek, gereken hastalara tecrit işlemi uygulamak, hastalarla temas etmiş olan kişileri arayıp bulmak, taşıyıcıları ve diğer hastaları arayıp bulmak, dezenfeksiyon gibi genel önlemleri almak,

b) Hastalık nedenine yönelik laboratuvar incelemelerini (bakteriyolojik, virolojik, vb) başlatmak, bu çalışmalara katılmak,

c) Bulaşıcı hastalıkların yayılmasını kolaylaştıran lağım, çöp, gübre gibi atıklar ile vektörlerin üreme yerlerini denetlemek,

d) Su ve besinlerin hastalık yapan mikroorganizmalarla bulaşmasını önlemek,

e) Paraziter hastalıklarla mücadele programı hazırlamak ve uygulamak,

f) Akut solunum yolu enfeksiyonları kontrol programlarını uygulamak,

g) İshalli hastalıklar kontrol programlarını uygulamak,

h) Kuduz ile mücadele programı yapmak ve uygulamak; bu kapsamda, sağlık ocağı bölgesindeki başıboş kedi ve köpeklerin aşılanması ve sahipsiz kedi ve köpeklerin belirli yerlerde toplanması için tarım müdürlükleri ve belediye başkanlıkları ile işbirliği yapmak,

ı) Halkın, özellikle gebe, bebek, çocuk, genç, göçmen, fakir, işsiz, sakat ve yaşlıların beslenmelerini yeterli düzeye çıkarmaya çalışmak,

i) Aşısı olan hastalıklara karşı (difteri, boğmaca, tetanos, tüberküloz, çocuk felci, kızamık, hepatit B, vb) duyarlı kişileri aşılamak,

j) Muhtemel bir salgın için gerekecek ilaçları stok etmek,

k) Bulaşıcı hastalıkların kısa zamanda tanısı için laboratuvar hizmetlerini geliştirmek,

l) Toplum sağlığı açısından önem taşıyan bulaşıcı hastalıkların taşıyıcılarını bulmak ve tedavi etmek,

m) Bulaşıcı hastalık çıktığı zaman, hastanın salgısı ve dışkısı ile bulaşan eşya, yiyecek ve içecekleri ve ayrıca helaları dezenfekte etmek,

n) Bulaşıcı hastalık görülmemesi ve salgınların olmaması için halka beslenme, çevreyi olumlu hale getirme, bulaşıcı hastalıklardan korunma, bağışıklama ve sağlık kuruluşlarından yararlanma konularında eğitim yapmak,

o) Eğer hizmet bölgesinde bulaşıcı hastalık görülürse,

1) En kısa zamanda hastalığın kesin tanısını koymak ve kesin tanı konuncaya kadar, hastalığın geçici / olası tanısını kesin gibi kabul ederek önlem almak ve ilgili yere ihbarda bulunmak,

2) Bu hastalığın bulaşma kaynağını ortaya çıkarmak (filyasyon),

3) Hastalık olguları görülünce aktif sürveyans hizmetlerini sürdürmek,

4) Hastalık türüne göre hasta ve hastalık için gerekli önlemleri almak,

5) Hastalığın yayılmasını önlemek için daha sıkı bir çevre denetimi yapmak,

6) Aşı ile önlenebilir bulaşıcı hastalık olguları bütün toplumu tehdit eder nitelikte değilse, risk altındaki yaş gruplarını aşılamak, eğer salgın bütün toplumu tehdit ediyorsa toplumdaki bütün duyarlı kişileri aşılamak.

Sıtma Savaşı Hizmetleri

Madde 66 - Sıtma savaş hizmetleri, hastaneler dahil bütün sağlık kuruluşlarının görevidir. Bu hizmet, sağlık ocaklarında aşağıdaki esaslara göre yürütülür:

a) Sıtma savaşı ile ilgili her türlü plan, program ve uygulamalar ocak hekimliği tarafından yapılır. Sağlık ocağının bütün personeli, gerekli durumlarda pasif ve aktif sürveyans hizmeti görmekle yükümlüdürler. Her türlü sıtma savaş görevlisinin denetimi, sağlık ocağı hekiminin sorumluluğudur.

b) Sağlık ocaklarında sürekli olarak pasif sürveyans hizmetleri yürütülür. Yerli bulaşın olduğu yerleşim birimlerinde, ev ev dolaşılarak aktif sürveyans yapılır. Ziyaretlerin sonuçları ilgili formlara işlenerek, sağlık müdürlüğüne gönderilir.

c) Hastalardan alınan kanlar en geç bir hafta içinde kanların bakılacağı laboratuvara gönderilir.

Verem Savaşı Hizmetleri

Madde 67 - Verem savaşı hizmetleri, hastaneler dahil bütün sağlık kuruluşlarının görevidir. Bu hizmet, sağlık ocaklarında aşağıdaki esaslara göre yürütülür:

a) Verem kuşkusu olan hastalar verem savaş dispanserine gönderilir. Dispanserde, kesin tanı konulan hastalar tüberkülozlu hastalar listesine kaydedilir, tedavisi ve izlenmesi programlanır. Hastalar bağlı oldukları sağlık ocaklarına bildirilir. Sağlık ocağı personelince dispanser tarafından belirlenen programa uygun olarak izlenir ve dispanserdeki kontrollerine düzenli olarak gitmeleri sağlanır.

b) Sağlık personeli, verem tanısı alan hastaların ilaçlarının temini ile dağıtımını yapar. İlaçlarını düzenli almalarını sağlar.

c) Her sağlık ocağında en az bir sağlık personelinin BCG uygulaması konusunda eğitilmesi sağlanır.

d) BCG aşı uygulaması, Ek 3?deki ?Aşılama Takvimi?ne uygun olarak yürütülür.

e) Sağlık ocaklarında, başta hekimler olmak üzere bütün personel halk eğitimine önem verir. Bu amaçla belli aralıklarla halk eğitim programları düzenler.

f) Yakın temaslı aranması ve PPD uygulaması amacıyla, sağlık müdürlüğü veya dispanser tarafından yapılan çalışmalara bütün sağlık ocağı personeli katılır.

g) Sağlık ocağında yapılan klinik muayeneler sonunda verem şüphe edilen şahıslar ile tedavi ve kontrol altında bulunan veremli hastalar Form 019 ile verem savaşı dispanserlerine gönderilir. Verem savaşı dispanserleri bu muayene ve kontrol neticelerini Form 019 ile sağlık ocağına bildirmekle yükümlüdür. Sağlık ocağından verem şüphesi ile dispansere gönderilen şahıs, dispanserdeki muayene neticesinde normal olarak bulunsa bile muayene neticesi sağlık ocağına mutlaka bildirilmelidir.

h) Verem teşhisi konulmuş hastaların tedavi ve kontrolleri Form 042 ile sağlanır. Eğer hasta bir sağlık evi bölgesinde oturuyorsa sağlık evi ebesi hastanın tedavi ve takibini Form 041 ile yapar ve bunların neticelerini her ay sağlık ocağına bildirir. Sağlık ocağı bu bilgileri ocaktaki Form 042 ye geçirir. Sağlık ocağı ocak bölgesinde oturan veremli hastalara verilen ilaçları her ayın sonunda Form 043 ile verem savaşı dispanserine bildirir. Verem savaşı dispanseri Form 043 ile gelen bilgileri hastanın dispanserdeki tüberkülozlu hasta izleme fişine geçirir. Verem savaşı dispanseri hekimi her ay bölgesindeki ocakları ziyaret ederek, sahada eğitilmesi gereken personeli eğitir. Dispanser hekimi ocak bölgesinde oturan hastaların tedavilerini dispanserde Form 044 ile takip eder. Veremli hastaların ilaçlarını sağlık ocağı personeli tarafından içirilip içirilmediğini kontrol eder.

ı) Dispanser her ay yeni tedaviye alınan, tedavide olan, tedaviden çıkan, ilaçsız kontrole ayrılan, korumaya alınan, korumadan çıkan ve veremli hastaların temaslılarından kontrolü gerekenleri sağlık ocağına bildirir.

i) Verem savaşı dispanseri, verem teşhisi konulup tedaviye alınan hastaları sağlık ocağına bildirir. Sağlık ocağı da bildirilen hastaların Ev Halkı Tespit Fişinde temaslıların isim ve yakınlık derecelerini yazarak dispansere bildirir. Bu temaslıların gerekli muayenelerini yaparak, sonucu dispansere bildirir, gerekli gördüklerini dispansere yollar.

j) Gezici verem savaşı grupları sağlık ocağı bölgesine intikal ettikleri taktirde, ocak personeli gezici ekiplere her türlü işbirliği ve yardımı yapar. Gezici gruplar ve dispanserler BCG konusunda ocak personelini eğitmekle görevlidir. Bu gezici gruplar verem riski taşıyan grupların röntgenini çekerler ve köy halkının BCG aşılarının yapılmasına yardımcı olurlar.

k) Sağlık ocağı veremli hastalardan tedavileri ve takipleri ile ilgili işlemlerde (örneğin streptomisin enjeksiyonlarında) ne suretle olursa olsun ücret alamaz.



Frengi Savaşı Hizmetleri

Madde 68 - Frengi hastalığına yakalanmış veya bu hastalığa yakalandığından şüphe edilenlerin yurt düzeyinde teşhis, tedavi ve kontrollerinin usul ve esasları, 12.04.1983 Tarih ve 18016 Sayılı Resmi Gazete?de yayımlanan Frengi Savaş Yönetmeliği ve 01.07.1983 Tarih ve 3790/5674 Sayılı Bakanlık Genelgesi ile belirlenmiştir. Bu doğrultuda sağlık ocaklarında frengi savaş hizmetleri aşağıdaki esaslara göre yürütülür:

a) Sağlık ocağı bölgesinde bulunan frengili hastalar Form 016 - Bildirimi Zorunlu Hastalıklar Tespit Fişi?ne kaydedilir. Aynı bilgiler Kişisel Sağlık Fişi?ne de yazılır.

b) Yeni saptanan veya Form 014 - Bildirimi Zorunlu Hastalıklar Fişi ile bildirilen vakalar, her ay Form 016?lar esas alınarak, Form 017 - Bildirimi Zorunlu Hastalıklar İstatistik Formu ile sağlık müdürlüğüne bildirilir.

c) Frengi teşhisi konur konmaz hasta hiç vakit kaybetmeden tedavi edilir. Aynı tedavi hastanın eşine de uygulanır. Hasta birden fazla kişiyle cinsel temasta bulunmuşsa, onlar da araştırılıp tedavi edilir.

d) Gebelikten önce veya gebelik sırasında yeterli frengi tedavisi gören annelerin doğurduğu çocuklar doğumda ve üçer ay ara ile kontrol edilir.

e) Sağlık ocağı tarafından şüpheli görülen frengili hastalar Form 019 ile sağlık müdürlüğü bulaşıcı hastalıklar şube müdürlüğüne veya hastaneye gönderilir.

Lepra Savaşı Hizmetleri

Madde 69 - Sağlık ocaklarında lepra savaş hizmetleri aşağıdaki esaslara göre yürütülür:

a) Sağlık ocağı bölgesinde bulunan lepralılar Form 016 - Bildirimi Zorunlu Hastalıklar Tespit Fişi?ne kaydedilir. Aynı bilgiler kişisel sağlık fişine de yazılır.

b) Yeni saptanan veya Form 014 - Bildirimi Zorunlu Hastalıklar Fişi ile bildirilen vakalar, her ay Form 016?lar esas alınarak, Form 017 - Bildirimi Zorunlu Hastalıklar İstatistik Formu ile sağlık müdürlüğü bulaşıcı hastalıklar şube müdürlüğüne bildirilir.

c) Sağlık ocağı tarafından şüpheli görülen lepralı hastalar, Form 019 ile sağlık müdürlüğü bulaşıcı hastalıklar şube müdürlüğüne veya hastaneye gönderilir.

Trahom Savaşı Hizmetleri

Madde 70 - Trahom kontrol çalışmaları, hastaneler dahil bütün sağlık kuruluşlarının görevidir. Trahomun endemik olarak görüldüğü illerde trahom kontrol çalışmaları aşağıdaki esaslara göre yürütülür:

a) Sağlık ocağında veya taramalarda teşhis edilen vakalar, sağlık ocağında bulunan, Trahom Vaka Çizelgesi ile birlikte Form 016 - Bildirimi Zorunlu Hastalıklar Tespit Fişi?ne kaydedilir.

b) Trahom Vaka Çizelgesi?ne mutlaka trahomun evreleri kaydedilir. Trahom körlüğe yol açabilen bir hastalık olduğundan, hastaların zamanında sevk edilmelerinin sağlanması sağlık ocağı hekiminin görevidir. Hastalığın Trahomatöz Trikiyazis ve Korneal Opasite evrelerinde olması mutlak sevk kriteridir.

c) Trahom tedavisinde altı hafta süreyle, her ay beş gün olmak üzere, günde iki defa tetrasiklinli göz merhemi uygulanır. Hasta, kişisel hijyen ve günde en az bir kez yüz yıkamak için eğitilir. Trahom tedavisinde steroidli göz ilaçları asla kullanılmaz.

d) Trahom teşhisi konulan hastanın diğer aile bireyleri sağlık ocağı hekimi tarafından trahom yönünden taranır ve gerekli eğitimleri düzenlenir.

Bağışıklama Hizmetleri

Madde 71 - Sağlık ocağında çalışan bütün sağlık personeli aşılama hizmetlerinden yükümlüdür. Aşı uygulamaları, Bakanlıkça gönderilen en son aşı genelgesi esaslarına uyularak yapılır. Aşıların soğuk zincir koşullarında sağlanması, saklanması ve uygulanmasından sorumlu olmak üzere sağlık ocağı hekimi tarafından bir ?soğuk zincir sorumlusu? görevlendirilir. Ocaklarda teslim alınan aşıların prospektüs bilgileri, özellikle uygulama dozu ve miadı açısından gözden geçirilerek ve aşı muayene edilerek uygulanır.

a) Çocukluk Çağı Aşı Uygulamaları

Aşılamalar, Ek 3?deki ?Aşılama Takvimi?ne uygun olarak yürütülür. Sağlık ocaklarında ?sistematik aşılama? yapılması esastır. Sağlık Bakanlığı?nın ya da il sağlık müdürlüğünün gerekli gördüğü yer ve zamanlarda destekleyici aşılama programları düzenlenir.

BCG (verem) aşısının uygulanması özel eğitim ve deneyim gerektirir. Bu nedenle BCG aşıları bu konuda eğitim görmüş sağlık personeli tarafından uygulanır. Eğitilmiş personel yoksa, bu konuda sağlık müdürlüğü ile ilişki kurularak bir ya da daha fazla personelin bir verem savaş dispanserinde ya da uygun başka bir kuruluşta eğitimleri sağlanır. DBT ve polio aşılarının birinci ile ikinci ve ikinci ile üçüncü dozları arasındaki süre en az 4 hafta; üçüncü dozu ile rapel dozu arasındaki süre ise en az 12 aydır. OPV aşısı yapıldıktan sonra, çocuğun beslenmesinin sınırlanmasına gerek yoktur. Anne sütü rahatlıkla verilebilir.

Aşı takviminde belirtilen aralıklara göre aşıları tamamlanmamış çocuklarda önceki aşı dozlarının tekrar yapılmasına gerek yoktur. Aradan uzun bir süre geçmiş olsa bile, aşılamaya bırakılan yerden devam edilir.

BCG, polio, DBT, kızamık ve Hepatit B aşılarının aynı gün yapılmasında bir sakınca yoktur. Ancak aşılar aynı enjektörde karıştırılmaz; ayrı enjektörler ile farklı bölgelerden yapılır.

Aşılama hizmetlerinin yıl boyunca sürdürülmesi esastır, hiç bir dönemde veya yaz aylarında ara verilmez.

b) Doğurganlık Çağı (15-49 Yaş) Kadınlarda Aşı Uygulamaları ve Aşı Takvimi

Gebe kadına tetanos aşısı, anneyi ve özellikle yeni doğan bebeği tetanosdan korumak için yapılır. Primer bağışıklama, hiç aşısız gebe kadınlara üç doz TT aşısı uygulanarak sağlanır. TT1, gebeliğin 4?üncü ayında; TT2, TT-1?den en az 4 hafta sonra; TT3, TT2?den en az 6 ay sonra uygulanır (Ek 3). TT aşı uygulamalarında yeterli korunma için yukarıda açıklanan en az aralıklara (intervallere) uyulmalıdır.

Daha önce çocukluk ve okul aşılarının tamamını veya bir kısmını alan belgeli gebe kadına bir doz TT aşısı uygulaması yeterlidir. Rapel dozlar 5-10 yıllık periyotlarla ya da en az bir yıllık aralarla yapılır. 5 doz TT aşısı uygulaması ile doğurganlık çağı boyunca korunma sağlanır.

Ancak, gebe TT aşılamalarında, hiç aşılanmamış gebelerin primer bağışıklanmasına önem verilmelidir. TT2+ (TT3, TT4, TT5) aşılama oranı düşük, doğumların sağlık personeli yardımı olmadan yapıldığı ve göbek bakımının uygun yapılmadığı bölgeler veya neonatal tetanos vakası saptanan bölgeler, Bakanlık ile görüşülerek, köy, mahalle ölçeğinde riskli bölge olarak belirlenir.

Riskli bölgeler belirlendikten sonra bu bölgelerde tüm 15- 49 yaş kadınların yukarda açıklanan takvimdeki gibi, daha önceki aşılanma durumları sorgulanarak, doğurganlık çağı boyunca 5 doz TT almaları sağlanır.

Neonatal tetanosta yüksek riskli bölge ya da gruplar,

- Son 3 yıl içinde neonatal tetanos vakası tespit edilen,

- Evde sağlık personeli yardımı olmadan kötü şartlarda doğum yapılan ve doğum sayısı üçten fazla olan,

- Yeni doğan göbek bakımının sağlıksız olduğu (toprak uygulaması vb),

- Yöre hakkında güvenilir verileri olmayan bölgelerdir.

c) Aşı Sağlama

Aşılar, Sağlık Müdürlüklerine üçer aylık, sağlık ocaklarına aylık dönemlerle dağıtılır. Bakanlık gönderimleri birinci dönem (Ocak-Şubat-Mart ayları) için Aralık, ikinci dönem (Nisan-Mayıs-Haziran ayları) için Mart, üçüncü dönem (Temmuz-Ağustos-Eylül ayları) için Haziran ve dördüncü dönem (Ekim-Kasım-Aralık ayları) için Eylül aylarında, soğutuculu kamyonlar ile yapılmaktadır.

d) Aşı İhtiyacının Hesaplanması

Aşılar, ambalajları üzerinde belirtilen son kullanma tarihinden önce kullanılmazlarsa koruyuculuk değerlerini önemli ölçüde yitirirler. Bu nedenle, sağlık ocağında gereğinden fazla aşı bulundurmak ve bunları uzun süre saklamak sakıncalıdır. İstekte bulunurken, aşı miktarı üzerinde titizlikle durmak gerekir.

Kullanılacak aşı miktarları sağlık müdürlüğü için bir önceki yılın aynı döneminde, sağlık ocağı için geçmiş aylarda tüketilen miktarlara yakındır. Bu nedenle önceki dönemlere ait aşı uygulama miktarlarının ortalamalarının ve fire yüzdesinin önceden hesaplanmış olması, ihtiyaç belirlemeyi kolaylaştırmaktadır.

O dönem için aşı tüketimini artıracak ya da azaltacak değişiklikler olması planlanıyor ise (eksik aşı tamamlama, okul aşıları, ek aşılama çalışmaları vb.) beklenen miktar buna göre ayarlanmalıdır.

Aşı ihtiyacının belirlenmesi için ayrıntılı bilgi ve örnekler Ek 3?de verilmiştir.

e) Aşıların Saklanması ve Taşınması

Aşıların saklanmasında ve taşınmasında aşağıdaki hususlara titizlikle uyulmalıdır:



- Buzdolabının kapak raflarında aşı saklanmamalıdır.

- Aşılar buzluğa konulmamalı, buzluk buz aküleri için kullanılmalıdır.

- Buzdolabının üst rafına kızamık ve polio aşıları konulmalıdır.

- Buzdolabının orta rafına PPD solüsyonu ve BCG aşısı konulmalıdır.

- Buzdolabının alt rafına DBT, TT, Td, Hepatit B ve sulandırıcıları konulmalıdır.

- Donmuş olan aşılar ve kullanma süresi dolmuş aşılar imha edilmelidir.

- Sağlık ocaklarında ve evlerinde bulunan buzdolaplarının düzenli çalışması, arızalarının kısa sürede giderilmesi gerekir.

- Buzluğun 0,5 cm?den fazla buzlanmamasına dikkat edilmelidir.

- Buzdolaplarında sürekli olarak bir termometre bulundurulmalı ve ısısı her gün denetlenmelidir. Raf aralarının ısısının +2 ile +8 °C derece arasında olması gerekir. Özellikle +4 °C derecede kalması sağlanmalıdır. Sağlık müdürlüklerinde bulunan derin dondurucu (Deep Freeze) ısısı -15 ile -20 °C derece arasında olmalıdır. Buzdolabı olmayan mahalle ve köy sağlık evlerinde aşı saklanmamalıdır.

f) Aşı Kampanyaları

Salgın tehdidi, bağışıklama ile ilgili olarak uygulanan ulusal programlar, aşı yetersizliği ve iklim koşulları gibi zorunlu bazı nedenlerle, bölgesel ya da yurt düzeyinde aşı kampanyaları uygulanabilir. Kampanyalara ancak Sağlık Bakanlığı veya sağlık müdürlükleri karar verir ve planlar. Kampanyalarda sağlık ocağı personeli yanısıra Sağlık Müdürlüğünce uygun görülecek diğer kişiler de görev alabilir. Böyle aşılamalarda, risk altındaki bütün kişiler kısa zamanda ve topluca aşılanırlar.

g) Aşı Uygulamalarında Kayıt ve Bildirim Sistemi

Aşı uygulamalarının, ilgili tüm formlara zamanında, tam ve doğru olarak kaydedilmesi sağlanmalıdır. Aşılanan kişilerle ilgili bilgiler, şu formlara kaydedilir:

- Form 012A - 0-59 Ay Aşı Kayıt Fişi

- Form 012B - 5 Yaş Üzeri Aşı Kayıt Fişi

- Form 006 - Bebek ve Çocuk İzleme Fişi

- Form 004 - Kişisel Sağlık Fişi

- Aşı kartı

- Form 013: Ay sonunda sağlık ocağı tarafından o ay yapılan aşılar Form 012A dan ve form 012B?den, yaş grubuna göre ayrılarak, bu forma geçirilir. Bu form takibeden ayın ilk haftası içinde Sağlık Müdürlüğüne gönderilir.

- Gebelere yapılan tetanos aşısı Form 005?e (Gebe-Lohusa İzleme Fişi) ve Form 012B? ye de kaydedilmelidir.

Kronik Hastalıklarla Mücadele Hizmetleri

Madde 72 - Toplum sağlığı açısından önemli olan ve sağlık ocakları tarafından izlenmeleri gereken bazı kronik hastalıklar şunlardır:

- Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH),

- Hipertansiyon,

- Romatizmal kalp hastalıkları,

- Glokom,

- Diabetes mellitus,

- Kronik böbrek hastalıkları,

- Kanserler,



- Sağlıksız beslenmeden kaynaklanan hastalıklar (malnütrisyon, guatr, şişmanlık, koroner kalp hastalıkları, vb),

- Ruhsal bozukluklar,

- Meslek hastalıkları.

Kronik hastalıklarla ilgili olarak yapılması gerekenler şunlardır:

a) Bu hastalıkların ortaya çıkmaması için birincil ve ikincil koruma önlemlerini almak,

b) Kronik hastalığı olanların durumunu kişisel sağlık fişlerine ve diğer kayıtlara geçirmek,

c) Hastalığın türüne göre, bu hastaların belirli aralıklarla izlenmelerini sağlamak, gerektiğinde uygun sağlık kuruluşlarına sevk etmek,

d) Hastaların kontrollere gitmeleri, ilaçlarının sağlanması, evde bakımlarının planlanması gibi işlemler yönünden ailelerle ve diğer sağlık ve sosyal yardım kuruluşları ile işbirliği yapmak.

Okul Sağlığı Hizmetleri

Madde 73 - Okul sağlığı hizmetleri, okulun çevresi dahil sağlığı olumsuz olarak etkileyen her türlü etmenin denetimi ile okulda çalışanların ve öğrencilerin sağlıklarının en üst düzeye çıkartılması çalışmalarıdır.

Okullar ve benzeri yerlerde öğrencilerin sağlığının korunması amacıyla gerekli tedbirlerin alınması için, valilik sorumluluğunda, ilgili vali yardımcısının başkanlığında, il sağlık ve milli eğitim müdürlerinin katılacağı bir komisyon oluşturularak, okullar ve benzeri yerler tek tek bu kurulca değerlendirilmelidir.

Resmi ve özel bütün okullar, dersaneler, kurslar, eğitim merkezleri ve benzeri yerlerin çocuklar ve gençlerin sağlığının korunması ile birey, toplum ve çevre sağlığının korunması bakımından gerekli sağlık şartlarına uygun olması için her türlü tedbir alınmalı ve aldırılmalıdır.

Okul sağlığı hizmetleri kapsamında;

a) Öğrencilerin sağlık kontrollerinin yapılmasında okul yöneticilerine destek verilmeli,

b) Okullarda, zaman zaman hastalık (görme, işitme, enfeksiyon hastalıkları, paraziter hastalıklar, gelişme geriliği, sakatlıklar, kalp hastalıkları, diş hastalıkları vb) taramaları yapılmalı,

c) Öğrencilere ve okulda çalışanlara gereken aşılar zamanında yapılmalı,

d) Öğretmenler ve okulda çalışanlar sağlık konularında eğitilmeli,

e) Öğrencilere yönelik eğitim programları planlanmalı ve okul yönetimi ile işbirliği içinde uygulanmalı,

f) Okullar ve benzeri yerler ile çevrelerindeki işyerlerinin, oluşturulacak ekipler aracılığıyla tetkik ve kontrolleri yapılmalı; bunların sonuçlarına göre, çocuk ve gençlerin sağlığının korunması bakımından gerekli sağlık şartlarına uygun olmayan okullar ve benzeri yerler ile yönetici ve sahipleri, gerekli asgari teknik ve hijyenik şartlara uygun faaliyet göstermeyen, sağlık şartlarına uygun olmayan ürün ve hizmetleri satışa sunan işyerleri ve sahipleri, yasaklara aykırı hareket edenler, zorunluluklara ve alınan tedbirlere uymayanlar hakkında ilgili mevzuat doğrultusunda gerekli her türlü işlem yapılmalı ve yaptırılmalı,

g) Konu hakkında kaymakamlıklar, il ve ilçe umumi hıfzıssıhha meclisleri, kamuoyu ve ilgili birimler bilgilendirilmelidir.

Çocuk Bahçeleri ve Spor Alanlarının Denetimi

Madde 74 - Çocuk bahçeleri ve spor alanlarının, çocuk ve gençlerin sağlığının korunması bakımından sağlık şartlarına uygun olmaları için gerekli her türlü tedbir alınmalı ve aldırılmalıdır. Konuya ilişkin sürekli ve periyodik denetimler yapılmalıdır. Konu hakkında kaymakamlıklar, belediye başkanlıkları, kamuoyu ve ilgili birimler bilgilendirilmelidir.

Yaşlı Sağlığı Hizmetleri

Madde 75 - Toplam nüfus içerisindeki oranı giderek artan 65 yaş ve üzerindeki kişiler bazı organik ve ruhsal bozukluklar, kazalar ve sakatlıklar yönünden risk altındadırlar. Hareket yeteneklerinin sınırlı olması ve mental durgunlukları nedeniyle sağlık hizmetlerinden de yeteri kadar yararlanamazlar. Bu nedenlerle, bölgede yaşayan yaşlılar sağlık ocağı personeli tarafından bilinmeli, bunlar arasında kronik hastalığı olanların sağlık kuruluşlarında ya da evlerinde izlenmeleri sağlanmalıdır.

Bu yaş grubundakilerin yılda iki kez sağlık ocaklarınca ya da ikinci ve üçüncü basamak sağlık kuruluşları tarafından sağlık denetiminden geçirilmeleri uygun olur. Gerekenler için sosyal yardım kuruluşları ile ilişki kurarak destek ve yardım sağlamak sağlık ocağı personelinin görevlerindendir.

Toplum Beslenmesi Hizmetleri

Madde 76 - Yetersiz ve dengesiz beslenmenin birçok hastalığa zemin hazırlaması nedeniyle, kişilerin ve dolayısıyla toplumun beslenme düzeyinin iyileştirilmesini sağlamak için sağlıklı beslenme alışkanlıklarının kazandırılması, önemli koruyucu sağlık hizmetlerindendir. Bu konuda sağlık ocağı personeline düşen en önemli görev, başta gebeler, anneler, aile içinde etkili olan kişiler ve öğretmenler ile toplumdaki herkese sağlıklı beslenme konularında bireysel ve grup eğitimleri planlamak ve uygulamaktır. Ayrıca beslenme ve sağlık araştırmalarının yürütülmesinde görev almaktır.

Bu konuda yerel basın, sivil toplum kuruluşları, eğitim kuruluşları ve diğer uygun kişilerle işbirliği yapılmalıdır. Gereken aileler için gıda desteği sağlamak üzere girişimlerde bulunmak da sağlık ocağı personelinin görevlerindendir.

Ruh Sağlığı Hizmetleri

Madde 77 - Ruh sağlığı hizmetleri, sağlık hizmetlerinin bütününe entegre edilmiş olarak bütün sağlık ocaklarında yürütülmelidir. Birinci basamakta ruh sağlığı hizmetleri epidemiyolojik sürveyans çalışmalarını, ruh sağlığının korunup geliştirilmesini, ruhsal bozuklukların önlenmesini, erken teşhis ve tedavisini, nükslerin en aza indirilmesini ve hizmete ulaşımın artırılmasını ifade etmektedir.

Ruh sağlığı hizmetlerinin etkinliğinin artırılması ve toplumun tümüne ulaştırılması açısından, ruh sağlığı hizmetlerinin birinci basamağa entegre edilmesi, ikinci ve üçüncü basamak tarafından desteklenen bir hizmet modeli uygulanarak kurumlararası işbirliği ile içinde yürütülmesi gerekmektedir.

Sağlık ocaklarında ruh sağlığı hizmetleri aşağıdaki çalışmaları kapsar:

a) Poliklinik hizmetleri çerçevesinde erken teşhis ve tedavi hizmetlerini yürütmek,

b) Ana-çocuk sağlığı hizmetleri çerçevesinde, doğum öncesi ve doğum sonrası dönemde anne ve bebeğin psiko-sosyal açıdan gelişim ve etkileşimini değerlendirmek; ailenin desteklenmesinin gerekli olduğu durumlarda eğitim, danışmanlık ve tedavi hizmetlerini yürütmek; uygun görüldüğünde bir üst kuruma sevkini sağlamak ve hasta izlemlerini sürdürmek.

c) Kronik ruhsal bozukluklar çerçevesinde, hastanın yaşadığı yerde tedavisini sürdürmek; gerekli durumlarda bir üst kuruma sevkini yapmak; hasta ve ailenin psiko-sosyal ihtiyaçları kapsamında toplum kaynaklarını en iyi şekilde kullanabilmesi için kurumlararası işbirliğini sağlamak ve bu konuda danışmanlık ve toplum eğitimi çalışmalarını yapmak.

d) Okul sağlığı hizmetleri çerçevesinde, öğrencilerin psiko-sosyal açıdan değerlendirmelerini yapmak, erken teşhis ve tedavilerini sağlamak, bu konularda öğretmenlere yönelik eğitim ve danışmanlık hizmetlerini sürdürmek.

e) Risk gruplarına (özürlüler, kronik fiziksel hastalığı bulunanlar, yaşlılar, ergenler vb.) yönelik ilgili kurumlar ile işbirliği içerisinde ruh sağlığı hizmetlerini belirlemek, planlamak ve uygulamak.

f) Tütün, alkol, uyuşturucu ve uçucu maddelere yönelik toplum eğitimi yapmak ve gerekli diğer çalışmaları yürütmek.

Çevreye Yönelik Sağlık Hizmetleri

Madde 78 - Sağlık ocağının bütün personeli çevre sağlığı hizmetlerini yürütmekle görevli ise de ocak hekimi, çevre sağlığı teknisyeni, sağlık memuru ve hemşire birinci derecede sorumludur.

Bu hizmetlerin başlıcaları içme ve kullanma sularının, çöp ve atıkların, gübreliklerin, bataklıkların ve mezarlıkların denetimidir.

Su Denetimi

Madde 79 - Belediye sağlık örgütü bulunan yerlerde bu görev belediyelere ait olmakla birlikte, belediye hekimi bulunmayan yerlerde ve kırsal yörelerde sağlık ocaklarınca yürütülür. Belediye olan yerlerde belediyenin suya ilişkin hizmetleri sağlık müdürlüğü ve sağlık ocaklarınca denetlenir.

İçme ve kullanma sularından bakteriyolojik, kimyasal ve fiziksel analiz için su numuneleri alınır.

a) Bakteriyolojik analizler için su örneği alma ve sıklığı

Bakteriyolojik analizler için su numuneleri 180 oC?lik kuru sıcaklıkta bir saat sterilize edilmiş, tercihen 100 mililitrelik nötr ve renkli cam şişelere alınmalıdır. Cam, kauçuk veya mantar tıpaların her biri ayrı ayrı olmak üzere ambalaj kağıtlarına sarılarak sterilize edilmelidir.

Klorlamaya tabi tutulan veya içerisinde az miktarda dahi olsa klor veya kloramin bulunan sular, %10?luk sodyum tiyosülfat eriyiğinden 0,1 ml katılmış şişelere alınmalıdır.

Numune kabı, numunenin alınacağı zamana kadar kapalı tutulur. Kap açıldığında kapağının kirlenmemesine dikkat edilir. Numune kabı, numune ile boyun kısmına kadar doldurulduktan sonra, içinde hava kabarcığı kalmayacak şekilde sıkıca kapatılır. Analize kadar kapak hiç açılmamalıdır. Alınan numuneler oda ısısında 6 saat, soğuk zincirle 48 saat içerisinde laboratuvara gönderilmelidir.

Herhangi bir epidemi veya tehlikeli bir kirlenme muhtemelse adı geçen sudan gün içinde değişik zamanlarda beş numune alınarak koliform grubu bakterileri yönünden muayene edilmelidir.

Şebekelere verilen ve dezenfekte edilmemiş suların bakteriyolojik muayenesi aşağıdaki esaslara göre yapılır:

Nüfusu 2.000?e kadar olan yerlerde, her mevsim değişiminde bir defa olmak üzere yılda dört defa; 2.000-10.000 nüfuslu yerlerde iki ayda bir defa; 10.000-20.000 nüfuslu yerlerde ayda bir defa; 20.000-50.000 nüfuslu yerlerde iki hafta da bir defa; 50.000-100.000 nüfuslu yerlerde dört günde bir defa ve 100.000 den çok nüfuslu yerlerde her gün numune alınır.

İki muayene arasındaki aralıklar yukarıda verilen süreler ile tespit edilmiş olmakla beraber 20.000-100.000 nüfuslu olan yerlerde her 5.000 nüfus için bir numune, daha fazla nüfuslu yereler de ise her 10.000 nüfusa bir numune düşecek şekilde numune alınmalıdır.

b) Fiziksel ve kimyasal analizler için numune alma ve sıklığı

Fiziksel ve kimyasal analizler için alınacak numuneler polietilen, borosilikat cam, polietilen tereftalat (PET), polivinilklorür (PVC) veya polipropilenden yapılmış kaplara konulmalı ve aynı cins veya mantar, kauçuk, plastik vb. gibi uygun kapakla hava ile teması kesilecek şekilde kapatılır. Flor analizi için su kesinlikle cam şişeye alınmamalıdır.

Normal şartlarda bulanıklık, renk, tat ve koku tayinleri haftada en az bir, kimyasal madde tayinleri ise altı ayda bir defa yapılmalıdır. Numunelerde müsaade edilmeyen miktarlarda fiziksel özellik, kimyasal madde ve özellikle zehirli maddelerin tespiti halinde daha sık numune alınmalı ve analizler tekrarlanmalıdır.

Suyun kimyasal analizi için en az iki litre hacminde numune, yukarıda niteliği belirtilen kaplara alınmalıdır. Numune alınmadan önce, kap ve kapaklar çok iyi temizlenmeli, alınacak numune ile en az üç kere çalkalanmalı ve hava boşluğu kalmayacak şekilde doldurulmalıdır. Alınan numuneler 72 saat içerisinde laboratuvara gönderilmelidir.

İçilmesi ve kullanılması sakıncalı olan kirli sular için kirlenme kaynağı araştırılmalı; bunun için kaynağından başlanarak çeşmeye kadar denetlenmeli, suyun kirlenebileceği yerler belirlenmeli ve bu yerlerden de su örnekleri alınmalıdır. Böylece, kirlenmenin çeşmede mi, su yollarında mı, yoksa kaynakta mı olduğu saptanmalıdır. Alınan bir örnek, o suyun temiz olduğunu kesinlikle göstermez. Bu nedenle, kuşkulu su kaynaklarından 2-3 kez örnek alınmalıdır.

Kirli çıkan sular için ilk iş halkın uyarılmasıdır. Kırsal yerlerde bu işlem çeşme, kuyu, vb üzerine ?Kirlidir İçilmez? uyarı yazısı asılır; ayrıca halka duyurulur. Bunun yanı sıra, suyun dezenfeksiyonu da sağlanmalıdır. Kırsal bölgelerde suların klorlanması sağlık ocağının görevidir. Ayrıca halk, kaynatma gibi diğer dezenfeksiyon yöntemleri konusunda eğitilmelidir.

Kirlenme kaynağının tespitinden sonra, gerekli ıslah çalışmaları yapılmalıdır.

Bu işlerin yanı sıra, su yollarının onarımı da gerekebilir. Bu amaçla kirli bulunan su için rapor hazırlanır. Bu rapora suyun krokisi de eklenir. Eğer kirlenme odakları köylü tarafından düzeltilecekse 442 Sayılı Köy Kanunu?na göre resmi bir yazı ile durum köy muhtarlığına bildirilir. Raporun bir örneği köyün bağlı bulunduğu ilçe kaymakamlığına gönderilir. Belediyelik yerlerde onarım belediyenin görevidir. Köylerde büyük onarımlar için Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü ya da İl Özel İdaresi ile de ilişki kurmak gerekebilir. Bu ilişki köy muhtarlığınca sağlanabileceği gibi sağlık personelinin resmen ya da kişisel olarak ilişki kurmasında yarar vardır.





Gıda Maddeleri Denetimi

Madde 80 - Sağlık ocaklarında gıda kontrol hizmetleri, Sağlık Müdürlüğü Gıda ve Çevre Kontrol Şube Müdürlüğü ile işbirliği içerisinde ve aşağıda açıklanan hususlar doğrultusunda gerçekleştirilir.

Gıda maddelerinin hijyenik ve uygun nitelikte üretimine, sınıflandırılmasına, işlenmesine, katkı ve yardımcı maddeler eklenmesine, ambalajlama, etiketleme, depolama, nakil, satış ve denetim usulleri ile yetki, görev ve sorumluluklara dair hususlar, 4128 Sayılı Kanun ile değişik 560 Sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararname ile belirlenmiştir.

Gıda ve gıda katkı maddelerinin üretildiği, satış ve toplu tüketiminin yapıldığı, depolandığı işyerlerinin denetimi; 560 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname?nin 4, 9, 10 ve 11 inci maddelerine dayanılarak çıkarılan ve 10.07.1996 Tarih ve 22692 Sayılı Resmi Gazete?de yayınlanan Gıda Üretim ve Satış Yerleri Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre yapılmaktadır. Yapılan denetimlerde, Yönetmelikte yer alan denetim formları kullanılmaktadır.

Sağlık kontrolleri, 1593 Sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu?nun 126 ncı ve 127 nci maddelerine ve Gıda Üretim ve Satış Yerleri Hakkında Yönetmeliğin 21 inci maddesine göre yapılmaktadır.

Gıda satış ve toplu tüketim yerlerinden, Gıda Üretim ve Satış Yerleri Hakkında Yönetmeliğin 41 inci maddesine dayanılarak çıkarılan Gıda Maddeleri Satış ve Toplu Tüketim Yerlerinden Numune Alma Rehberi?ne göre numune alınır.

Gıda ve gıda katkı maddelerinin asgari hijyen ve kalite ölçütleri, katkı maddeleri, bulaşanlar, numune alma, ambalajlama, etiketleme, nakliye, depolama esasları ve analiz sonuçlarının değerlendirilmesi, 16.11.1997 Tarih ve 23127 Sayılı Resmi Gazete?de yayınlanan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği ve buna dayanarak çıkarılan tebliğlere göre yapılmaktadır.

Gıda ve gıda katkı maddelerinin üretildiği işyerleri ile satış ve toplu tüketiminin yapıldığı işyerlerine uygulanacak ceza işlemleri, 560 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname?ye 4128 Sayılı Kanun ile eklenen Madde 18/A ve 18/B hükümlerine göre yapılmaktadır.

Gıda ve gıda katkı maddeleri üreten işyerlerine çalışma izni verilmesi aşamasında alınan ücretler ile ilgili harcamalar, 31.05.1998 Tarih ve 23358 Sayılı Resmi Gazete?de yayınlanan Çalışma İznine Ait İşlemler İçin Alınacak Ücretlerin Tahsil ve Harcama Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik hükümleri çerçevesinde yapılmaktadır.

Sağlık ocaklarında gıda kontrol hizmetleri, Gıda Üretim ve Satış Yerleri Hakkında Yönetmelik?te yer alan tanıma uygun personel tarafından, söz konusu Yönetmelik hükümleri doğrultusunda yürütülür.

Gıda kontrol hizmetleri gıda mevzuatı ile Bakanlık, sağlık müdürlüğü ve sağlık grup başkanlığı emirleri doğrultusunda yerine getirilir. Sağlık ocağında gıda kontrol hizmetlerinin gerçekleştirilmesi için gereken organizasyon ve eşgüdümün sağlanması, ilgili birimlerle işbirliği içinde bu çalışmaların yürütülmesi gereklidir.

İnsan sağlığını ilgilendiren eşya ve levazımın üretildiği, muhafaza edildiği, satıldığı ve tüketildiği işyerlerinin, bu işyerlerinde çalışanların sağlık ve teknik yönden her türlü denetimlerinin yapılması sağlanmalıdır.

Satış ve toplu tüketim yerlerinde gıda maddelerinden ve insan sağlığını ilgilendiren eşya ve levazımdan usulüne uygun numuneler alınarak gerekli laboratuvar analizlerini yaptırmak üzere ilgili birimlere ulaştırılmalıdır.

Yapılan analizler ve kontroller sonucu mevzuata uygun olmayan gıda maddeleri ile eşya ve levazım üreten, muhafaza eden ve satanlar hakkında gereği yapılarak il sağlık müdürlüğüne bilgi verilmelidir.

Bulunduğu belediyede gıda denetimi ile ilgili çalışmaların yapılması sağlanmalı ve değerlendirilmelidir.

İşyeri Açılması İle İlgili İşlemler

Madde 81 - Herhangi bir işyerinin açılabilmesi için yetkili kurumlardan izin alınması zorunludur. İzin vermeye yetkili kurum işyerinin özelliklerine göre değişir. Gayrisıhhi müesseselerin açılış işlemleri özellik gösterdiğinden ayrıca anlatılacaktır. Diğer işyerleriyle ilgili olarak şu işlemler yapılır:

a) Gıda ve Gıda Katkı Maddesi Üreten İşyerleri: 560 Sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararname?nin 4 üncü Maddesi gereği, gıda maddeleri üreten işyeri kurmak isteyen gerçek veya tüzel kişiler, bu işyerleri imalata geçmeden önce Sağlık Bakanlığı?na müracaat ederek işyerinin taşıması gereken asgari teknik ve hijyenik şartlara göre çalışma izni almak ve Sağlık Bakanlığı?nın düzenleyeceği gıda işyerleri siciline kaydolmak zorundadır.

b) Diğer İşyerleri: Gayri sıhhi müesseseler sınıfına girmeyen diğer işyerlerinin izin ve ruhsatları, 3572 Sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun ile buna dayanılarak çıkarılan ve 09.03.1989 Tarih ve 20103 Sayılı Resmi Gazete?de yayınlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik, 2559 Sayılı Polis Vazife ve Selahiyet Kanunu ile buna dayanılarak çıkarılan ve 09.07.1984 Tarihli ve 18453 Sayılı Resmi Gazete?de yayınlanan İçkili Yerlere Verilecek İzinlerde Gözönünde Bulundurulacak Esaslara Dair Yönetmelik, 2634 Sa